Opinie

Klimaatadaptatie is geen modewoord maar noodzaak

Bouwen De bouwsector krijgt een stikstofkrediet voor tien jaar, maar duurzaam bouwen is nog steeds geen optie. Onthutsend, vindt Aleid Offerhaus.

Een bouwproject in Buiksloterham, Amsterdam-Noord.
Een bouwproject in Buiksloterham, Amsterdam-Noord. Foto REMKO DE WAAL/ANP

In Nederland waart niet alleen een dodelijk virus rond, maar er heerst ook woningnood, als je tenminste een tekort aan 300.000 woningen zo zou willen noemen (Primos-prognose 2019). Daarom moet er gebouwd worden.

Het eindrapport van het adviescollege Stikstofproblematiek onder leiding van Johan Remkes heeft de bouw gespaard en de toekomst van talloze bouwprojecten is veiliggesteld. De bouwsector heeft een stikstofkrediet gekregen waarmee deze binnen tien jaar zijn stikstofschuld kan aflossen. En er ligt een voorstel om de bouwsector onder een bepaalde drempelwaarde vrij te stellen van een natuurvergunning.

Bij Bouwend Nederland hangt de vlag al uit, mij bekruipt het gevoel dat de boodschap daar niet helemaal is overgekomen. Het lastige is dat wat de leden van Bouwend Nederland doen, stikstof op afbetaling uitstoten en woningnood lenigen, niet automatisch betekent dat de belangen van Nederlanders worden gediend.

Energieneutraal

Alles wat nu gebouwd wordt en gaat worden, staat er als het goed is voor de komende 120 jaar – de gemiddelde levensduur van een woning. Tegelijkertijd heeft het vorige kabinet in lijn met de doelstellingen van de Europese commissie besloten om Nederland over dertig jaar, in 2050, energieneutraal en volledig circulair te laten zijn. Met alleen het opwekken van duurzame energie gaat ons dat niet lukken. De combinatie met het verduurzamen van woningen geeft het plan een iets grotere kans van slagen. Toch is duurzaam bouwen voor veel bouwers nog steeds geen optie. Het idee achter bouwen is iets neerzetten en het daarna – bij voorkeur – met winst verkopen. Hoe meer geld je als bouwer uitgeeft aan duurzame, maar dure bouwtechnieken, des te minder er aan het eind van de rit overblijft. Iedereen kan bedenken, dat dat betekent dat een energieneutraal en circulair Nederland in ieder geval wat woningen betreft een wassen neus is.

In het jaarverslag 2019 van Bouwend Nederland komt het woord ‘duurzaamheid’ vijftien keer voor. Het wordt vooral begrepen als een gewenste eigenschap van vernieuwingen die de bouw efficiënter kunnen maken. Het verslag constateert dat er voldoende duurzame vernieuwingen zijn, maar dat ze niet worden toegepast. Een pleidooi voor het gebruik ervan ontbreekt. Dat is onthutsend. De kennis van duurzame bouwtechnieken is er blijkbaar wel , maar niemand maakt er gebruik van, ook al is duidelijk dat klimaatadaptatie geen modewoord is, maar noodzaak.

Lees ook: Kabinet wil bouwprojecten met lage stikstofuitstoot vrijstellen van vergunning

Even terug naar de woningnood: Als we naar een gemeente als Amstelveen kijken, dan zien we dat de behoefte aan woningen zich daar, getuige haar Structuurvisie 2025+, vooral in het middeldure segment bevindt. De gemeente probeert de middeninkomens te verleiden uit de sociale huurwoningen te verhuizen en op die manier het tekort aan deze woningen op te heffen. Of dat een goede benadering is, staat nog te bezien , maar als we de omslag naar een circulaire economie willen maken, dan is het bouwen van grote huizen voor rijkere mensen een ronduit slecht plan. Middeldure huizen en hun middeldure bewoners nemen simpelweg bovengemiddeld veel ruimte in beslag en stoten bovengemiddeld veel CO2 uit.

Natuurinclusief

De Groenraad, waar ik deel van uit maak, probeert de gemeente Amstelveen ervan te overtuigen dat zij als geen ander in staat is om bij de verkoop van de bouwgrond aan een projectontwikkelaar te eisen dat er duurzaam én natuurinclusief gebouwd wordt voor alle bewoners van Amstelveen.

Je zal geen bouwer vinden die net als de architect Tekenis uit Asterix en Cleopatra een huis aflevert dat al instort voordat het goed en wel betreden is. Diezelfde vanzelfsprekendheid zou er ook moeten zijn als het gaat om natuur-inclusief en circulair bouwen. Je huis stort weliswaar niet in zonder groene daken, middelen om zonne-energie op te wekken, geïsoleerde muren en daken, ondergrondse parkeergarages en vervangende woonruimte voor vogels en vleermuizen, maar de wereld om ons heen wel.

Zijn er bouwers in Nederland die ons een wereld willen laten zien, waarin we kunnen wonen, en waar we niet voor meer en groter gaan, wel voor minder en kleiner, met het gevoel dat we rijker zijn geworden door minder CO2 uit te stoten en met het besef dat we deze wereld moeten delen met de planten, de vogels, de vlinders en de vleermuizen en vooral met elkaar?

Die verantwoordelijkheid voor de toekomst dragen de bouwers natuurlijk niet alleen. Maar ze spelen een belangrijke rol in het spel om de ruimte om ons heen en zouden het voortouw kunnen nemen in de verduurzaming van Nederland.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.