Hugo de Jonge kandideert zich voor lijsttrekkerschap CDA

CDA-lijsttrekkerschap Hugo de Jonge maakt de coronacrisis de kern van zijn campagne.

Hugo de Jonge, kandidaat-lijsttrekker van het CDA, deze week in de Tweede Kamer.
Hugo de Jonge, kandidaat-lijsttrekker van het CDA, deze week in de Tweede Kamer. Foto ANP/Martijn Beekman

Hugo de Jonge meldt zich als kandidaat-lijsttrekker voor het CDA. Dat bevestigt de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan NRC. De Jonge (42) wordt sinds woensdag intern gezien als de belangrijkste kanshebber voor het lijsttrekkerschap. Toen maakte minister Wopke Hoekstra (Financiën) bekend niet beschikbaar te zijn om de partij te leiden.

Mona Keijzer, staatssecretaris van Economische Zaken, geldt als een concurrent van De Jonge. Zij heeft nog niet gezegd of ze meedoet.

Hugo de Jonge was leraar op een basisschool in Rotterdam-Zuid voordat hij in 2004 medewerker van de Tweede-Kamerfractie van het CDA werd. In 2010 werd hij wethouder in Rotterdam, een functie die hij vervulde tot hij in 2017 minister en vicepremier werd.

Het profiel van De Jonge is de afgelopen maanden groter geworden. De Jonge is in het kabinet belast met het coronadossier en is voortdurend zichtbaar op persconferenties, waar hij naast premier Mark Rutte (VVD) staat. Dat zien CDA’ers in de partijtop als een groot voordeel, want er heersten twijfels of De Jonge door kiezers wel als premierskandidaat wordt gezien. In de Peilingwijzer staat het CDA op dertien tot vijftien zetels, in de Tweede Kamer heeft de partij er negentien.

Lees ook: Zelfs Hugo de Jonge, de vlotte veelprater, voelt nu grote druk

Hugo de Jonge zal de coronacrisis tot het speerpunt van zijn campagne maken. Juist zijn tijd als ‘chef corona’ van het kabinet heeft hem „extra gemotiveerd” om lijsttrekker te willen worden. „Hoezeer dat nare virus ons heeft geraakt, je zag ook hoe sterk de fundamenten van de samenleving zijn. Mensen kwamen voor elkaar in de benen, gingen op zoek naar ouderen in de wijk, of naar de buurman die hulp nodig had. Ik denk dat ik hier goed een leidende rol in kan spelen.”

Koersdebat

De Jonge wordt al enkele jaren genoemd als kandidaat voor het lijsttrekkerschap van het CDA. Sinds het vertrek van Sybrand Buma, een jaar geleden, heeft de coalitiepartij geen politiek leider. Fractievoorzitter Pieter Heerma heeft die rol nooit geambieerd. Het leidde tot een onrustig jaar, waarin de partij op zoek was naar een eigen koers. Zo ging de partij in Noord-Brabant samenwerking aan met Forum voor Democratie, tot groot ongenoegen van een deel van de achterban. En het CDA publiceerde een koersdocument, ‘Zij aan Zij’, dat juist te lezen valt als een pleidooi om terug te keren naar het politieke midden na jaren van geflirt met het rechts-populisme.

Hugo de Jonge zegt, in lijn met die visie, dat het CDA in het midden thuishoort. „De crisis waarin we nu zitten, kan een recept voor polarisatie zijn. We moeten daar een verhaal als middenpartij tegenover stellen. Die keuze ligt lastig, ook in mijn eigen partij. Maar ik zie het midden niet als verlegenheidskeuze. Het is de plek waar kloven worden overbrugd.”

Lees ook: Hoekstra blijkt te ‘atypisch’ om CDA te leiden

De afgelopen maanden profileerde De Jonge zich als een volksere, minder conservatieve kandidaat dan Wopke Hoekstra. Ook praatte hij veel over zijn geloof. De Jonge is protestants, Mona Keijzer rooms-katholiek.

Hij verwees in lezingen vaak naar bijbelse waarden als solidariteit en rentmeesterschap. Tijdens een lezing in het Utrechtse dorp Doorn zei De Jonge vorig jaar dat die waarden „botsen met het neoliberalisme”. „Niet de mens als sociaal wezen centraal, maar als economisch wezen. De homo economicus: markt, rendement, en maximale individuele vrijheid.”

De Jonge deed óók stevige uitspraken over migratie. In een interview met NRC zei hij in januari nog dat hij het aantal migranten dat per jaar naar Nederland komt wil „begrenzen”. Tachtigduizend migranten per jaar noemde hij in elk geval te hoog, „als je doorrekent hoeveel dat er zijn over een tijdje”.

Chef corona

Dat De Jonge zich in de campagne, eerst voor het lijsttrekkerschap en daarna mogelijk voor de Tweede Kamerverkiezingen, vooral op de coronacrisis zal richten, is een strategisch voordeel én een risico tegelijk. De Jonge kan er zijn persoonlijke profiel – „Ik ben naar voren gestapt toen het nodig was”, zegt hij – en zijn visie op Nederland laten samenvallen. Maar de campagne van volgend jaar kan ook een referendum over de crisis worden, waardoor De Jonge zal worden afgerekend op alles wat er mis is gegaan. Hij zegt daar zelf over: „Natuurlijk zijn er fouten gemaakt. Soms waren we te vroeg, dan weer te laat. Maar politiek is niet voor bange mensen.”

Vanaf volgende week woensdag kunnen kandidaat-lijsttrekkers zich bij het partijbestuur melden. Vrijdag meldt voorzitter Rutger Ploum of er een enkelvoudige of meervoudige voordracht komt. Ook kunnen zich nog andere kandidaten melden, maar dan zonder de zegen van het bestuur.

Volgende week zal duidelijk worden of er een lijsttrekkerscampagne zal komen, met speeches en debatten, of dat De Jonge het CDA-leiderschap in de schoot geworpen krijgt door de leden. De Jonge keerde zich onlangs tegen het idee van een strijd, omdat dat in het verleden veel kapot heeft gemaakt in de partij. Nu zegt hij: „Het bestuur gaat over de procedure.”

Lees ook dit profiel van Hugo de Jonge als ‘chef corona’.