Opinie

En wéér sneuvelt een concurrent van Rutte

Tom-Jan Meeus

Na de aankondiging van Wopke Hoekstra, woensdag in De Telegraaf, dat hij geen CDA-lijsttrekker wordt, moest ik denken aan de binnenkant van het hoofd van de premier. Hij loopt al een tijdje mee, hij maakte dit eerder mee. Na Jan-Kees de Jager (2010-2012, CDA) en Jeroen Dijsselbloem (2012-2017, PvdA) is dit de derde minister van Financiën die hij uit het landbestuur ziet vertrekken. Ministers van Financiën zijn voor elke premier cruciaal, veel politiek draait nu eenmaal om geld, en ik dacht: als je telkens zo’n naaste collega ziet vertrekken, en jij blijft steeds, wat doet dat eigenlijk met iemand?

Nu vermoed ik dat de premier, aangetreden in 2010, woensdag niet door het nieuws werd overvallen. Zelfs als buitenstaander ving ik vanaf april op dat er twijfel in Hoekstra’s hoofd was geslopen. Een vertrouweling uit het CDA vertelde: hij ergert zich „aan dat gelul in de Kamer”. Een andere CDA’er zei: het ontbreekt hem aan der Wille zur Macht. Bij kabinetscollega’s, ook VVD-ministers, dropte Hoekstra in die tijd al dat hij helemaal niet wist of hij door wilde.

Evengoed was bij hem, anders dan bij De Jager en Dijsselbloem, vanaf dag één duidelijk dat hij niet alleen een collega maar ook een concurrent van Rutte was. CDA’ers zagen in hem een nieuwe Lubbers.

Maar voor Rutte werd hij de zoveelste concurrent die het niet volhield. Denk aan Maxime Verhagen (2010-12), Diederik Samsom (2012-17), Sybrand Buma (2012-19). En denk aan politiek leiders met wie hij akkoorden sloot: Jolande Sap (GroenLinks, Lenteakkoord 2012), Alexander Pechtold (D66, alle akkoorden onder Rutte II).

En bekijk de lange rij VVD-ministers die hij overleefde: Rosenthal (2010-12), Opstelten (2010-15), Kamp (2010-17), Schippers (2010-17), Schultz (2010-17), Hennis (2012-2017), Van der Steur (2015-17), Zijlstra (2017-18), Bruins (2017-19).

Vrij naar Gary Lineker, oud-aanvaller van het Engels elftal, die ooit zei: ‘Voetbal is een spel met 22 spelers en aan het einde wint Duitsland’, kun je over Den Haag zeggen: ‘Coalitiepolitiek is samenwerking van zeker twee partijen en aan het einde staat alleen Rutte overeind’.

Opmerkelijk is dat je over Ruttes collegialiteit amper klachten hoort. Geen alleenheerser, geen matennaaier – hooguit een bluffer. En je hebt oud-collega’s die zich achteraf afvragen waarom hij in gesprekken wel altijd prettig voor anderen is maar zelden persoonlijk over zichzelf.

Dus de vraag is: wat klopt hier nou niet? Hij is de meest openbare persoon van het land, hij beheerst zijn wereld, en toch is de binnenkant van zijn hoofd, ondanks alle openbare belangstelling, een cryptogram gebleven. Het zegt veel over hem – maar ook over het land natuurlijk.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.