Analyse

Acht jaar lang joeg Carrie op terroristen en haar eigen schaduw

Afscheid Na acht seizoenen komt er een eind aan de serie Homeland. Met de gedreven Carrie Mathison zette actrice Claire Danes een revolutionair personage neer.

In het laatste seizoen ontstaat er voor het eerst twijfel over Carrie’s vaderlandsliefde.
In het laatste seizoen ontstaat er voor het eerst twijfel over Carrie’s vaderlandsliefde. Foto Showtime

‘Vind hem. Het is urgent.” Ze spreekt gejaagd, een rusteloze blik in de ogen, en scheurt in een auto door Irak. Ontmoet Carrie. Gedreven. Intelligent. Bipolair. CIA-agente. Zo begon de eerste aflevering op 2 oktober 2011 van de Homeland. Nu, negen jaar later, zwaaien we Carrie Mathison (Claire Danes) uit. Zondag wordt de 96ste, en daarmee allerlaatste aflevering van de beroemde Showtime-serie uitgezonden bij de NPO.

En dat is niet zomaar een afscheid. Wat hebben we niet allemaal meegemaakt met Carrie? Eerst was ze seizoenen lang verwikkeld in een kat-en-muisspel met prisoner-of-war Nicholas Brody (Damian Lewis). Ze kreeg een dochter van hem, moest toezien hoe hij werd opgehangen in Iran en ging als ‘drone-queen’ aan de slag in Kabul. Kort daarna keerde ze de CIA de rug toe, werkte in Berlijn voor een Duitse filantroop, zag hoe haar collega Quinn bijna ten onder ging aan een dosis zenuwgas, verdedigde in New York de rechten van moslims, liet haar dochter achter bij haar zus en werd wéér meegezogen in ingewikkelde CIA-kwesties.

Dit alles eindigde vorig jaar in het (minder sterke) zevende seizoen waar Carrie werd opgepakt door de Russen. Daar zat ze dan, maandenlang in de gevangenis, zonder medicatie, tot ze eruit werd gehaald door, uiteraard, Saul (Mandy Patinkin). In dit laatste, achtste seizoen - haar mentor Saul Berenson is inmiddels veiligheidsadviseur van president Ralph Warner (Beau Bridges) – probeert Saul in Afghanistan een wapenstilstand te sluiten met de Taliban. Hij vraagt Carrie, psychisch nog niet hersteld van haar Russische avontuur, hem te helpen.

En ja hoor, Carrie gaat. Natuurlijk. Ook dit keer zet ze alles op alles en hanteert ze de utilitaristische moraal: goed is wat gelijk staat aan wat het grootste geluk brengt aan het grootste aantal mensen. Het is een houding die ten koste gaat van haar eigen geluk. Want tja, afgezien van die eeuwig slopende bipolaire stoornis, wordt Carrie nog eens gekweld door een zeer fundamenteel dilemma: moeder zijn en tegelijkertijd de wereld willen redden is niet bepaald een ideale combinatie.

Permanent gestresst

Arme Carrie, zou je denken. En inderdaad, de afgelopen seizoenen werd het soms ook wel wat veel voor de kijker. Meer dan negentig afleveringen moesten we kijken naar een permanent gestresste vrouw. Relax nou toch eens een keer! Menig recensent beklaagde zich tijdens eerdere seizoenen over de permanente gejaagdheid van het hoofdpersonage. En niet alleen dat. Ook was er kritiek dat Carrie’s bipolaire stoornis werd verheerlijkt: alsof het een vorm van extreme intelligentie zou zijn.

Tja, er valt natuurlijk altijd wel wat aan te merken op een personage dat het zo lang weet vol te houden. Maar uiteindelijk heeft Claire Danes met haar vertolking van Mathison een onvergetelijk personage neergezet. In de eerste plaats omdat ze, acht seizoenen lang, zowel super- als antiheld is. Carrie is geen onaantastbaar type, nee integendeel, ze strijdt juist met haar tekortkomingen. Ze verkiest haar rol van vredestichter boven het moederschap. Of kiezen? Ze kan bijna niet anders. Maar het knaagt wel.

En dat is interessant. De meeste films en tv-series tonen de moderne vrouw nog altijd als iemand die strijdt met haar taken als verzorger en carrièrevrouw. Dat is niet de boodschap die Homeland doorgeeft. Hier zien we iemand die zich vol overtuiging inzet voor de grote zaak (wereldvrede), en aanvaart dat dit pijnlijke consequenties heeft (verlies van ouderschap). Van een man wordt dit geaccepteerd. Maar van een vrouw? Wat dat betreft is de rol van Danes revolutionair. Ze denkt niet eens als een feminist, maar als een realist: je kunt niet alles willen in het leven, dus moet je keiharde keuzes maken. En die keuze is terecht.

Eerbaar mens

De dynamiek tussen Carrie en Saul is het kloppende hart van de serie. Foto Mark Seliger/SHOWTIM

Want ja, acht seizoenen lang hebben de makers van Homeland stelselmatig laten zien welke desastreuze gevolgen het Amerikaanse geopolitieke beleid heeft voor de rest van de wereld. Iets wat Saul in de laatste aflevering nogmaals benadrukt wanneer hij, refererend aan de Tweede Golfoorlog, de arrogante stafchef van het Witte Huis op het hart drukt. „For the love of God. Wees niet de smuck die ons voor de tweede keer binnen twintig jaar onder valse voorwendselen een oorlog inleidt.”

En dat is waar Homeland uiteindelijk om draait: wat is een eerbaar mens? Reden waarom de makers in dit laatste seizoen focussen op de belangrijkste relatie van de serie, die tussen Carrie en Saul. Overigens wordt Homeland evenzeer gedragen door Mandy Patinkin die, in tegenstelling tot Danes, voor zijn rol als Saul volkomen onterecht nooit een Emmy of Golden Globe ontving. Want dit keer ontstaat er voor het eerst twijfel over Carrie’s vaderlandsliefde. Is zij, net als sergeant Brody, wel te vertrouwen? De laatste aflevering zal het antwoord geven. Maar de woorden die Saul tegen de jonge CIA-agente Jenna Bragg uitspreekt zijn wat dat betreft veelzeggend: „Als je met Carrie te maken hebt, moet je hetzelfde doen wat zij doet. Je moet voor jezelf bedenken wat ertoe doet. Je moet bedenken wat voor een mens je bent.”