Stoffige vaas blijkt exclusief keizerlijk porselein

Erfgoed Kunsthandelaar Johan Bosch van Rosenthal trof op de kast van een dame in een landhuis in Centraal Europa in een stoffige Chinese vaas uniek keizerlijk porselein van tussen 1736 en 1795. Richtprijs: 8 tot 10 miljoen euro.

Links: De 31,4 centimeter hoge Henry Garner vaas. In 1742 in China gemaakt. Richtprijs: 70 tot 90 miljoen Hong kong dollar (8-10 miljoen euro). Rechtsboven: De onderkant van de vaas met het merkteken.
Links: De 31,4 centimeter hoge Henry Garner vaas. In 1742 in China gemaakt. Richtprijs: 70 tot 90 miljoen Hong kong dollar (8-10 miljoen euro). Rechtsboven: De onderkant van de vaas met het merkteken. Foto Sotheby’s

Zijn werk als kunstadviseur bracht Johan Bosch van Rosenthal (1963) op tal van bijzondere plekken in de wereld. Hij mocht rondneuzen op kasteelzolders, in zilverkluizen van afgelegen landhuizen, in rijtjeshuizen en in allerhande opslagfaciliteiten, van freeports op luchthavens tot garageboxen.

Echt overal kunnen schatten opduiken, zegt de oprichter van Art Consult. Maar in de 35 jaar dat Bosch van Rosenthal actief is in de kunsthandel deed hij nog nooit zo’n bijzondere ontdekking als vorig jaar.

Lees ook dit interview met Bosch van Rosenthal uit 2014: ‘Veilinghuizen vinden me een pain in the ass’

Die vondst begon met een telefoontje van een dame op leeftijd. Een gemeenschappelijke kennis had over hem verteld, zei de vrouw. Of hij langs wilde komen, om over de toekomst van haar collectie te praten. Ze woont ver weg, in een landhuis in Centraal Europa. Toen Bosch van Rosenthal een paar maanden later de lange reis maakte, stapte hij een huis vol honden en katten binnen. De vrouw bleek een energieke tachtigplusser, die hem leidde langs tal van interessante kunst en antiek. Toen zij bijna alle vertrekken hadden bekeken, zei de vrouw dat er ook nog een kamer was met Chinese antiquiteiten, erfstukken.

Een Nederlandse verzamelaar kocht de vaas in 1954 voor een paar honderd gulden

In de kamer wees de vrouw naar een peervormige porseleinen vaas, in zachte tinten verguld. De vaas stond bovenop een kast, vervaarlijk dicht naast een metershoge bench voor haar vier katten.

Bosch van Rosenthal haalde de stoffige vaas voorzichtig van de kast. Tot zijn verrassing bleek in de opengewerkte porseleinen buik een tweede, met blauwwitte perziken gedecoreerde vaas schuil te gaan. „Ik ben geen specialist in Chinees porselein, maar het merkteken onderop herkende ik uit catalogi met zeer exclusief keizerlijk porselein.” Nee, geen doorsneevaas, beaamde de eigenaresse. Onder het miljoen zou ze haar niet wegdoen.

Aan het rode merkteken onderop de vaas is te zien dat het gaat om keizerlijk porselein. Foto Sotheby’s

Vliegtuig

Toen Bosch van Rosenthal foto’s van de vaas mailde naar een paar specialisten, kreeg hij de bevestiging dat het om een bijzondere vaas ging. Een medewerker van Sotheby’s in Hongkong belde hem meteen op: „Ik stap direct op het vliegtuig om te komen kijken.”

De vaas is een technisch meesterwerk gemaakt voor Qianlong, van 1736 tot 1795 keizer van China. Zulk overladen gedecoreerd en veelkleurig porselein is lange tijd weinig gezocht geweest. Een Nederlandse verzamelaar kocht de vaas in 1954 bij de Amsterdamse antiquair Jacob Stodel voor een paar honderd gulden.

Liefhebbers verzamelden vooral het zogenoemde Chine de commande, het blauw-witte porselein dat Chinezen speciaal voor de Europese markt maakten. In de Sotheby’s-catalogus staat dat de Nederlandse verzamelaar vaak vertelde hoe hij van een Britse handelaar het advies kreeg om ‘Chinese smaak’ te verzamelen; de tijd van het keizerlijke porselein zou nog wel komen.

Een vooruitziende blik. Chinese miljardairs hebben nu fortuinen nodig voor hun keizerlijke erfgoed. Twee jaar geleden veilde Sotheby’s een vergelijkbare vaas voor 16,5 miljoen euro. En een iets groter model, door een Britse jurist gevonden toen hij de zolder van een overleden tante leeghaalde, werd in 2010 bij een klein Londens veilinghuis afgeslagen voor het duizelingwekkende bedrag van bijna 51 miljoen euro.

Inpakspecialisten

Bosch van Rosenthal keek met bewondering naar de twee Aziatische inpakspecialisten die het veilinghuis liet invliegen. Zij wikkelden het keizerlijke porselein eerst in een lange papierslinger. De ingekapselde vaas ging in een met zijde beklede doos, die verdween in een kist, en om die kist ging weer een andere kist, formaat wasmachine.

De vaas kwam heelhuids in Hongkong aan, dé plek voor het verkopen van Chinees erfgoed. Op het Chinese vasteland is een klein aantal verzamelaars met een eigen museum, waar een topstuk van keizerlijke komaf niet mag ontbreken, zegt Bosch van Rosenthal.

Door het coronavirus ging de voor april geplande veiling niet door. De nieuwe datum is 11 juli, als de grote veilinghuizen in Hongkong weer een reeks live veilingen hebben gepland.

De richtprijs voor de vaas is omgerekend 8 tot 10 miljoen euro. „Een serieuze, niet geforceerd hoge verwachting”, zegt de kunstadviseur, die voor de begeleiding straks „een drupje” van de opbrengst toucheert.

Hij gokt dat hooguit tien verzamelaars voor zo’n kostbare vaas in de mark zijn. Om mee te kunnen bieden, moeten ze een borg storten van omgerekend ruim een half miljoen euro. „De veilinghuizen hebben leergeld betaald met Chinese klanten”, zegt Bosch van Rosenthal. De vaas die tien jaar terug in Londen voor 51 miljoen euro werd geveild, werd bijvoorbeeld nooit betaald door de Chinese koper.

Vaak is gesuggereerd dat die veiling met opzet is gefrustreerd. De Chinese overheid doet moeite om ‘gestolen erfgoed’ terug te krijgen. De Londense vaas zou in 1860 tijdens de Tweede Opiumoorlog bij de plundering van het keizerlijke zomerpaleis in Beijing zijn buitgemaakt en meegenomen door een familielid van de latere eigenaresse. Als over een geveild kunstwerk controverse ontstaat, drukt dat de waarde. De niet-betaalde vaas werd later onderhands alsnog verkocht voor 25 miljoen pond, bijna de helft minder dan waarvoor zij eerder was afgehamerd.

Een goede herkomstgeschiedenis is sowieso cruciaal, zegt Bosch van Rosenthal. De vaas van zijn klant heet de Henry Garner vaas, naar de bekende Britse verzamelaar die haar in 1954 op een veiling verkocht. Zonder zo’n pedigree van zeker zeventig jaar is een vaas onverkoopbaar, zegt Bosch van Rosenthal. „Een betrouwbare oudheidstest voor Chinees porselein ontbreekt. En de afgelopen decennia hebben Chinezen bewezen zulke vazen briljant te kunnen namaken.”

Veiling The Henry Garner Reticulated Vase, op 11 juli bij Sotheby’s in Hong kong. Catalogus: sothebys.com