SP dwingt extra compensatie in toeslagenaffaire af

Belastingdienst In de toeslagenaffaire is een doorbraak bereikt over schadevergoeding. Met een hoofdrol voor SP-Kamerlid Renske Leijten.

SP-Kamerlid Renske Leijten (links) sloot een deal met staatssecretaris Alexandra van Huffelen. De Kamer loofde de samenwerking.
SP-Kamerlid Renske Leijten (links) sloot een deal met staatssecretaris Alexandra van Huffelen. De Kamer loofde de samenwerking. Foto Bart Maat / ANP

Een door politici veelgebruikt cliché om hun motivatie voor een politieke loopbaan te verklaren luidt: ‘het verschil kunnen maken’. Voor veel Tweede Kamerleden is dat lastig te bereiken: backbenchers van grote fracties of leden van eeuwige oppositiepartijen hebben vaak te weinig volume, daadkracht of politieke steun om eigen wensen om te zetten in concreet beleid.

Renske Leijten, het onverzettelijke Kamerlid voor de SP, bewees deze week het tegendeel. Nog voor het debat over de compensatieregeling voor gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst woensdagmiddag werd hervat, bereikte ze een akkoord met staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën, D66). In een voor de SP allicht uitzonderlijk staaltje achterkamertjesoverleg wist het Kamerlid uit Haarlem gedaan te krijgen dat het kabinet 80 miljoen euro extra beschikbaar stelt om een groep ouders die buiten de boot dreigde te vallen toch een ruimhartige financiële schadevergoeding te kunnen bieden.

„We hebben een deal!”, liet ze in aanloop naar de afronding van het Kamerdebat enthousiast weten. „De ouders hebben nu eindelijk het gevoel dat ze alle ellende met de Belastingdienst waar ze al jaren in verwikkeld zitten, achter zich kunnen laten.”

Lees ook: Tweede Kamer dwingt ruimere compensatie af voor gedupeerde ouders

Label ‘grove schuld’

Dit betekent dat een groep van naar schatting enkele duizenden ouders die niet door een specifiek fraudeteam van de Belastingdienst zijn onderzocht, maar wel op een andere manier ten onrechte waren beschuldigd van bewust gesjoemel met hun kinderopvangtoeslag ook een aanzienlijke schadevergoeding krijgen.

Het gaat om de categorie ouders die het predikaat ‘opzet/grove schuld’ kregen opgeplakt. Dat label betekende dat ze alle ontvangen toeslagen dienden terug te betalen en daarvoor geen betalingsregeling kregen aangeboden. Deze ouders kwamen hierdoor in grote financiële problemen. Hun schuld bij de fiscus liep op en ze werden bestookt met dwangmiddelen zoals beslagleggingen. Nu krijgen ze niet alleen de ten onrechte ingehouden of teruggevorderde toeslagen terug, maar ook 30 procent van dat bedrag erbovenop. Dat is genoegdoening voor wat Leijten noemt de „dispropotionele behandeling” door de Belastingdienst in het verleden.

Deze schadevergoeding is een equivalent van de zogeheten Donner-regeling, voor ouders die eveneens ten onrechte jarenlang door de fraude-opsporingsteams van de Belastingdienst werden achtervolgd en beschuldigd. Voor die regeling en een aparte compensatie voor een tweede categorie ouders (de slachtoffers van de hardheid van de toeslagenregels) trok het kabinet al eerder 390 miljoen euro uit. Daar komt, voor de ‘opzet/grove schuld’-ouders nu 80 miljoen euro bij.

Staatssecretaris Van Huffelen kondigde het akkoord, waar de Tweede Kamer inclusief de coalitie achterstaat, dinsdagavond al aan in een nieuwe, lange Kamerbrief. Zij schrijft daarin over de „gedeelde wens” om ook voor de ‘opzet/grove schuld’-ouders tot „herstel en maatwerk” te komen.

Aan deze omarming van een verdere verruiming van de compensatieregeling ging wel iets vooraf. Als die uitbreiding niet wettelijk werd vastgelegd, zo dreigde Leijten vorige week bij het eerste deel van het debat erover, zou de SP tegen de wetswijziging stemmen die nodig is voor de gehele afwikkeling van de toeslagenaffaire. En ook Kamerlid Pieter Omtzigt van regeringspartij CDA toonde zich niet tevreden. Daarop besloot de staatssecretaris het debat stop te zetten en achter de schermen verder met de Kamer door te praten.

Lees ook: Interview met Renske Leijten over haar politieke ambities in 2012

Renske Leijten vroeg een dag later meteen belet voor een kop koffie en kondigde een nieuw amendement aan om een verruimde regeling voor de ‘opzet/grove schuld’-ouders in de wet te verankeren. Van Huffelen bleek daarvoor open te staan. Voor de wetswijziging wilde ze bredere steun dan alleen van de coalitie. Ze besprak het voorstel van Leijten binnen het kabinet en met de coalitiefracties in de Kamer. Dinsdag werd het akkoord beklonken en was de kou voor een nieuw debat uit de lucht.

Bij veel gedupeerde ouders zijn niet alle dossiers uit het verleden op orde. Met het oog daarop wist de Kamer al eerder gedaan te krijgen dat de bewijslast voor onschuld niet bij de ouders ligt, maar bij de Belastingdienst. „In het geval van twijfel wordt altijd in het voordeel van de ouder beslist”, schreef Van Huffelen in haar brief.

De lof in de Tweede Kamer voor zowel het doorbijten van Leijten voor de gewenste verruiming, als de coöperatieve opstelling van de nieuwe staatssecretaris was groot. De woordvoerders van verschillende partijen waren dankbaar voor de eendrachtige „politieke samenwerking” in het belang van de ouders. De verhouding tussen parlement en kabinet in de slepende toeslagenaffaire is wel eens anders geweest.