Ollongren botst met Eerste Kamer over de huren

Woonbeleid De Eerste Kamer roept minister Ollongren in een motie op het verhogen van huren te stoppen. Zij weigert die uit te voeren.

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66).
Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66). Foto Bart Maat / ANP

Een harde botsing dreigt tussen de Eerste Kamer en minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66). Zij is niet van plan wegens de coronacrisis een streep te zetten door de jaarlijkse huurverhoging, zoals een meerderheid in de senaat wil.

De botsing laat zien hoe fragiel de coalitie van Rutte III soms is. Dezelfde motie strandde in de Tweede Kamer, maar haalde in de Eerste Kamer nu al twee keer een meerderheid. Ollongren wil er niet aan: ze vindt een algemene huurstop veel te ver gaan.

Plichtsverzuim, vinden veel Eerste Kamerleden. SP-senator Tiny Kox, die de motie indiende, diende deze week een motie van afkeuring tegen de minister in. Het heeft er alle schijn van dat ook die motie volgende week dinsdag een meerderheid haalt. Ollongren hoeft dan niet te vertrekken, maar lijdt wel een pijnlijke nederlaag.

Een aanpassing van het huurbeleid is geen alledaagse eis in de Eerste Kamer, waar controleren en reflecteren de boventoon voeren. Maar de motie moet wel serieus genomen worden, vindt Kox. „Toezeggingen en moties, daarin zit onze soft power als Eerste Kamer. Als de minister daar niet naar luistert, negeert ze het parlement.”

Huurders in de problemen

De coronacrisis is voor veel huurders een kostenpost te veel gebleken. Eind mei hadden bijna 9.000 huurders zich gemeld met betalingsproblemen bij hun woningcorporatie. Dat zou slechts het topje van de ijsberg zijn. In 2019, dus al vóór corona, stelde het Nibud dat 800.000 huurders zoveel geld aan hun huur kwijt zijn dat ze te weinig overhouden voor andere kosten. Volgens het Kwaliteitscentrum Woningcorporaties Huursector zijn de inkomens van 360.000 huishoudens onzeker door de coronacrisis.

De verhuurders willen desondanks niets weten van een algehele huurbevriezing. „Het is pure verkiezingsdrang wat je nu ziet”, zegt directeur Frank van Blokland van de Vereniging van Institutionele Beleggers Nederland (IVBN). „De corporaties en wij hebben dat geld nodig voor investeringen, in nieuwbouw en verduurzaming.” Corporatiekoepel Aedes noemt een generieke maatregel „veel minder efficiënt dan maatwerk”.

Daar denken de vertegenwoordigers van de huurders anders over. „Huurders zijn nu afhankelijk van de goede wil van de verhuurder. Daar willen we vanaf”, zegt een woordvoerder van de Woonbond, de landelijke huurdersvereniging. Vertrouwen op de zelfregulerende kracht van de sector, zoals Ollongren deed met een ‘moreel appèl’, willen de huurders niet.

Geen handreikingen

Ja, zeggen de oppositiepolitici die de huurstop steunen, een bevriezing voor alle huurders gaat ook wel héél ver. „Wij willen nu een tijdelijke huurstop”, zegt Kox. „De minister wil vooralsnog niets: ook geen huurstop voor volgend jaar, en geen generieke maatregel voor een deel van de 3,3 miljoen huurders, of andere stappen die in de richting van de geest van de motie gaan. Op onze handreikingen gaat ze niet in.”

PVV-Tweede Kamerlid Alexander Kops noemt het „schandelijk dat minister Ollongren deze clash zo hoog laat oplopen”. „Dit is de druppel”, zegt zijn GroenLinks-collega Paul Smeulders. „Ik denk dat wonen een van de meest verziekte dossiers van Den Haag is.”

In feite suddert de ergernis over Ollongren, die in april terugkeerde op het Binnenhof, al veel langer in de Eerste en Tweede Kamer. De klacht die klinkt, in de Kamer en daarbuiten, is steeds dezelfde: Ollongren doet te weinig, of het nu om het beschermen van huurders gaat of om het bouwen van extra woningen.

Geen huisuitzettingen

Deze week begon burgerbeweging De Goede Zaak, die eerder meer dan 100.000 handtekeningen ophaalde voor het kinderpardon, een petitie voor de huurstop. Ollongren zet mondjesmaat stappen. Haar voorganger Stientje van Veldhoven (D66) sprak al met brancheorganisaties af dat er geen huisuitzettingen zullen plaatsvinden. Half mei beperkte het kabinet de huurstijgingen in de vrije sector tot maximaal 2,5 procent plus inflatie, en een paar weken geleden kondigde Ollongren aan dat corporaties de huren tijdelijk kunnen verlagen.

Het is niet genoeg en het komt te laat, zeggen oppositiefracties, zeker nu wegens de coronapandemie bij andere departementen de geldkraan is opengezet. „Een onderzoek, ja, dat kan er bij deze minister altijd wel bij, maar er gebeurt veel te weinig”, zegt Henk Nijboer (PvdA).

„Kijk naar wat er nu bij Sociale Zaken allemaal mogelijk is aan economische steunpakketten”, zegt Smeulders. „Het lijkt of ze daar bij Binnenlandse Zaken niets van hebben meegekregen.”

Correctie: burgerbeweging De Goede Zaak voerde actie vóór, niet tegen, het kinderpardon. Dat is aangepast in het artikel.