In de afgrond gestort tijdens een nachtelijk handgemeen

Confrontatie China-India Al tientallen jaren proberen India en China escalatie van hun grensconflict te voorkomen. Toch vielen er maandag zeker twintig doden bij een gevecht op grote hoogte.

Indiase grenswachten bewaken een weg richting Leh, de hoofdstad van de regio Ladakh.
Indiase grenswachten bewaken een weg richting Leh, de hoofdstad van de regio Ladakh. Foto Tauseef Mustafa/AFP

Hoe kwamen Chinese en Indiase troepen deze maandag hoog in de Himalaya tegenover elkaar te staan? En hoe gevaarlijk is het dat de legers van twee kernmachten elkaar daar te lijf gingen, al was het niet met bommen maar met stokken, ijzeren staven en stenen? De aanvaring had twintig Indiase doden tot gevolg, China maakte niet bekend hoeveel doden er aan Chinese kant vielen.

Volgens Indiase bronnen is het zo gegaan: Indiase militairen kwamen onverwacht Chinese troepen tegen toen ze op patrouille waren in een gebied met steile rotspartijen. Onverwacht, want India dacht dat de Chinezen al uit het gebied vertrokken zouden zijn. Dat was eerder deze maand afgesproken.

Daarop brak een handgemeen uit. Vuurwapens droegen beide kanten niet, want dat is in het gebied al decennia niet gebruikelijk. Zo hopen de legers te voorkomen dat er bij gespannen situaties doden vallen. Dat was sinds 1975 ook niet meer gebeurd.

Deze keer liep het anders. Er werd geduwd en getrokken, en daarbij zou een Indiase officier in de afgrond zijn gevallen. Daarop werden Indiase versterkingen gehaald van een paar kilometer verderop, en uiteindelijk gingen zo’n zeshonderd militairen elkaar te lijf met stenen, met bamboestokken waar spijkers uitstaken, met knuppels en wat er verder maar voorhanden was.

Vechten in het donker

De gevechten duurden tegen de zes uur. Ze vonden goeddeels in het donker plaats, in een gebied waar het ’s nachts behoorlijk vriest. Veel van de slachtoffers zouden in de afgrond zijn gestort. Drie Indiase militairen waren op slag dood, zeventien anderen overleden later aan hun verwondingen. Mogelijk vroren ze dood. China heeft geen gedetailleerde informatie gegeven, maar stelde wel dat India de gevechten begon. Volgens India is het andersom.

De dodelijke aanvaring vond plaats in de Galwan-vallei in het door India bestuurde Ladakh, waar China en India aan elkaar grenzen. India en China voerden in 1962 een oorlog over de precieze locatie van de grens, maar die leidde niet tot een oplossing. Sindsdien is er alleen een demarcatielijn, die claims op elkaars grondgebied onverlet laat.

De grens tussen India en China is dus al decennialang omstreden, maar de twee landen zeggen ook steeds dat ze het conflict vreedzaam willen oplossen. In 2018, toen de Chinese president Xi Jinping en de Indiase premier Narendra Modi een informele topontmoeting hadden in Wuhan, beloofden ze onder meer de communicatie tussen hun legers te verbeteren.

Uit die top sprak hoop: waarom zouden de twee Aziatische grootmachten niet als goede buren met elkaar samenwerken? Dat zou toch ideaal zijn voor de economieën van de twee landen met het grootste aantal inwoners ter wereld?

Toch groeien China en India juist steeds meer uit tot elkaars rivalen. Dat is goed zichtbaar aan de omstreden grens bij Ladakh. Zowel China als India hebben wegen en landingsbanen aangelegd en meer troepen gestuurd. Beide legers patrouilleren regelmatig langs de grens.

Nieuwe Zijderoute

India bracht Ladakh, dat onderdeel was van de autonome regio Kasjmir, in augustus vorig jaar onder direct gezag van Delhi. Dat zit China dwars. China sprak zijn sterke veroordeling uit voor die actie en bracht het ter sprake in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.

Op de achtergrond spelen spanningen rond China’s Nieuwe Zijderoute mee. China wil vooral landen in Zuid- en Zuidoost-Azië aan zich binden met grote infrastructuurprojecten. Daarbij werkt China niet alleen samen met bondgenoot Pakistan, de aartsvijand van India, maar ook met bijvoorbeeld Sri Lanka. India ziet de initiatieven als een nieuwe vorm van imperialisme.

De kans dat de ernstige botsing in de Himalaya nu ook tot een oorlog leidt, is klein. Beide landen zijn daar niet op uit. De legers zijn meteen in gesprek gegaan om de situatie te de-escaleren. Maar makkelijker is dat er door de Indiase doden niet op geworden.

Lees ook China neemt een risico met zijn nieuwe wetten voor Hongkong