Het boeken van zwarte modellen is niet genoeg

Mode Veel modemerken steunen via sociale media de Black Lives Matter-demonstraties. Dat komt ze op veel kritiek te staan, erg inclusief is de modewereld namelijk zelf niet.

Bij de show van de couturecollectie voor voorjaar 2019 van het Italiaanse Valentino viel op dat verreweg de meeste modellen zwart waren. Maar voor diversiteit is veel meer nodig.
Bij de show van de couturecollectie voor voorjaar 2019 van het Italiaanse Valentino viel op dat verreweg de meeste modellen zwart waren. Maar voor diversiteit is veel meer nodig. Foto’s Team Peter Stigter

Jarenlang gold de Amerikaanse Vogue als een tijdschrift dat vooropliep op het gebied van diversiteit. Eerder dan de meeste andere edities waren in elk nummer donkere modellen te zien, de laatste tijd ook op de cover. Sinds de wereldwijde Black Lives Matter-protesten heeft Vogue op Instagram bijna alleen berichten geplaatst die daar direct of indirect naar verwijzen. Hoofdredacteur Anna Wintour schreef op 31 mei bovendien op de site dat ze de beweging steunde, en riep Joe Biden op om een vrouw van kleur te kiezen als vice-president.

Mooi toch? Toch niet. Voormalig werknemers grepen de berichten aan om een boekje open te doen over hoe het voor mensen van kleur is om te werken bij ’s werelds belangrijkste modeblad. Shelby Ivey Christie, in 2016 aangenomen als mediaplanner, twitterde bijvoorbeeld dat haar tijd bij Vogue de naarste was uit haar hele carrière: zwart personeel werd ondergewaardeerd, onderbetaald en overvraagd, en had constant pesterijen van witte collega’s te verduren.

De controverse die daardoor ontstond, was aanleiding voor het activistische Instagram-account Diet Prada om op een paar flinke missers van Vogue te wijzen, zoals een cover uit 2008, waarop basketballer LeBron James een arm heeft geslagen om een blond model in een groene jurk. Critici wezen op de gelijkenis met een beroemde Amerikaanse oorlogsposter uit 1917 (‘Enlist!’), waarop een enorme aap een blondine in een groene jurk vasthoudt. Ook zou de coverfoto overeenkomsten vertonen met een latere filmposter voor King Kong. Iets meer dan een jaar geleden was de cover een groepsfoto van actrices uit de hele wereld, waarbij de blondines het middelpunt vormen. Ander pijnlijk beeld: voormalig creative director Grace Coddington, vorig jaar gefotografeerd in haar eigen keuken, achter haar een verzameling ‘mammy jars’, potten in de vorm van stereotiepe zwarte huishoudsters.

Anna Wintour stuurde een excuusbrief naar haar personeel, waarin ze erkende dat ze zwarte werknemers, fotografen, schrijvers en andere creatieven onvoldoende de ruimte heeft gegeven, en zich excuseerde voor de pijnlijke verhalen en foto’s die zijn gepubliceerd. Op Instagram plaatste Vogue voorbeelden van de #voguechallenge die rondgaat op sociale media en waarvoor mensen van kleur hun gedroomde cover maken.

André Leon Talley, die jarenlang Wintours rechterhand was en in zijn onlangs verschenen autobiografie schrijft hoe het was om als zwarte man te werken aan de top van de modewereld, vertelde in een radio-interview dat hij Wintour niet snel ziet veranderen: „Ze is een koloniale mevrouw. Ik denk niet ze zich iets laat afnemen van haar witte privilege.” 

Bij de Amerikaanse Harper’s Bazaar werd deze maand de eerste zwarte hoofdredacteur benoemd, Samira Nasr, die in het verleden ook voor Vogue werkte.

Lees ook: Als zwarte man in de mode bang om het te ‘verkloten’

Weinig industrieën zijn zo verbonden met de tijdgeest als de mode: zonder het ‘nu’ is mode geen mode. De roep om meer diversiteit en inclusiviteit is de laatste jaren dan ook niet aan de modewereld voorbijgegaan, die, om het heel voorzichtig uit te drukken, bepaald niet vooropliep op dat gebied.

Gospelkoor bij de Parijse modeweek

Modemerken sprongen daar, net als Vogue, vooral op in door hun modellenkeuze te veranderen. Modesite The Business of Fashion (BOF), dat nu bijna dagelijks bericht over de gevolgen van de BLM-protesten voor de modewereld, hief vorig jaar het Italiaanse Valentino nog op het schild als toonbeeld van een inclusief modehuis omdat het veel zwarte gezichten liet zien in shows en het Soedanees-Australische model Adut Akech had gekozen als het gezicht van een nieuwe geur. BOF gaf afgelopen oktober, tijdens de Parijse modeweek, een feest met als thema diversiteit. Het maakte daarbij de slechte keuze een gospelkoor in te huren om de aankomst van gasten te begeleiden.

Vogue was natuurlijk niet de enige die van zich liet horen na de moord op George Floyd. Vrijwel alle andere modemedia en -huizen postten op #blackouttuesday (2 juni) een zwart vierkant op Instagram, soms met een tekst of een hartje erin. Zelfs Celine, dat de laatste jaren fel wordt bekritiseerd vanwege het geringe aantal zwarte modellen in de shows, deed mee.

De reacties op die posts variëren van zwarte vuisten en de handen-in-bidstand-emoji tot vragen om donaties en verantwoording tot ook weer schrijnende verhalen van ex-werknemers. Ook zijn eerdere missers weer naar boven gekomen , zoals de beruchte balaclava van Gucci van vorig jaar, die deed denken aan blackface.

Als reactie erkenden veel verantwoordelijken publiekelijk dat ze niet voldoende hebben gedaan, en beloofden ze beterschap. De hoofdredacteur van modesite Refinery29 is inmiddels opgestapt vanwege verhalen die naar buiten kwamen over de praktijken op de redactie. Leandra Medine Cohen, oprichter en het belangrijkste gezicht van het populaire account Man Repeller kondigde, na kritiek op onder meer het ontslaan van een zwarte medewerker, aan dat ze zich zou terugtrekken. De oprichter van het duurzame Amerikaanse modemerk Reformation verliet haar bedrijf nadat een voormalige werknemer naar buiten bracht dat het voor haar onmogelijk was promotie te maken en dat ze werd genegeerd.

Modeopleidingen ontspringen de dans niet. Het zwarte vierkant van het Amsterdamse Amfi leverde tot nu 432 likes op, maar ook 160 vooral negatieve reacties, met name van oud-studenten van kleur. De site van de Hogeschool van Amsterdam plaatste een artikel over de misstanden op de opleiding: een onevenredig strenge behandeling van gekleurde studenten, het gebruiken van de zwarte geschiedenis als inspiratiebron voor collecties ‘te zwart’ noemen, het gebruik van het n-woord en andere discriminerende opmerkingen als ‘jullie soort’, en het niets doen met klachten daarover.

Amfi heeft excuses aangeboden.