Met luid glasgerinkel verhoogt Noord-Korea de druk op het Zuiden

Denuclearisatie Noord-Korea heeft dinsdag het kantoor opgeblazen waar tot voor kort gesprekken werden gevoerd met Zuid-Koreaanse ambtenaren. Het regime voert de uitingen van vijandschap gestaag op.

Rook boven het verbindingskantoor in Kaesong in Noord-Korea, dinsdag, op een foto genomen vanuit Zuid-Korea.
Rook boven het verbindingskantoor in Kaesong in Noord-Korea, dinsdag, op een foto genomen vanuit Zuid-Korea. Yonhap

Noord-Korea heeft dinsdag het gezamenlijke Noord- en Zuid-Koreaans verbindingskantoor opgeblazen waar recent nog besprekingen plaatsvonden tussen vertegenwoordigers van de twee landen. Het kantoor, in de Noord-Koreaanse plaats Kaesong, is met luid glasgerinkel ineen gestort.

Het kantoor werd in 2018 geopend om voor het eerst mogelijk te maken dat Noord- en Zuid-Koreaanse ambtenaren elkaar in persoon ontmoeten voor overleg. Het was daarmee een van de symbolen voor de toenadering tussen beide landen. Sinds januari werd het al niet meer gebruikt wegens de corona-epidemie.

Het opblazen is het nieuwste dieptepunt in de gestaag oplopende uitingen van vijandschap van Noord-Korea ten opzichte van het Zuiden. Noord-Korea kondigde woensdag bovendien aan troepen te zullen sturen naar de gedemilitariseerde zone tussen de twee landen, een gebied dat Zuid-Korea juist had willen uitbouwen als symbool van vrede. De Amerikaanse president Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un schudden elkaar hier in juni vorig jaar nog hartelijk de hand.

Na de Koreaanse Oorlog (1950-1953) werd het Koreaanse schiereiland in twee helften opgedeeld. een officiële vredesovereenkomst is er nooit getekend.

Zus Kim Yo-jong

Opvallend is dan het militaire dreigement niet kwam uit de mond van Kim Jong-un zelf, maar uit die van zijn jongere zus Kim Yo-jong. „Ik vind het de hoogste tijd stellig te breken met de Zuid-Koreaanse autoriteiten”, zei ze. „Vuilnis moet in de vuilnisbak worden gegooid.” De Noord-Koreaanse legerleiding zei dinsdag dat het „een actieplan aan het bedenken is” voor hoe het leger de gedemilitariseerde zone zou kunnen binnentrekken.

Kim Jong-un zelf verdween dit voorjaar enige weken van de radar. Er werd gespeculeerd dat hij met ernstige gezondheidsproblemen kampte en zelfs dat hij overleden zou zijn. Zijn afwezigheid is nooit opgehelderd.

Directe aanleiding voor de Noord-Koreaanse actie zijn de propagandafolders, de radio’s, de usb-sticks met Zuid-Koreaans nieuws en televisieseries, het eten en de dollarbiljetten die Zuid-Koreaanse groeperingen van gevluchte Noord-Koreanen onder meer aan ballonnen de grens over laten waaien naar Noord-Korea.

De teksten op de plastic propagandafolders zijn zeer expliciet: Kim Jong-un wordt een duivel genoemd die hetzelfde lot wacht als Saddam Hussein. Het loslaten van de ballonnen gaat inderdaad in tegen een afspraak uit 2018, maar het lastige voor de Zuid-Koreaanse overheid is dat het particuliere groeperingen van Noord-Koreaanse vluchtelingen zijn die de ballonnen versturen. Er is nu een wet in de maak dit in de toekomst te voorkomen.

Op 14 september 2018 werd het verbindingskantoor feestelijk geopend in aanwezigheid van Noord- en Zuid-Koreaanse functionarissen. AFP

De spanningen tussen Noord- en Zuid-Korea nemen al weken toe. Zo heeft Noord-Korea de communicatie tussen beide landen via speciale telefoonverbindingen ruim een week geleden stopgezet, en ook de anti-Zuid-Koreaanse retoriek is toegenomen.

Op de achtergrond spelen de vrijwel volledig vastgelopen onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Noord-Korea een cruciale rol. Daardoor zijn de sancties tegen Noord-Korea nooit opgeheven. Noord-Korea wil dat het Zuiden meer druk legt op de Verenigde Staten om die sancties te verlichten.

In propagandafolders wordt Kim de duivel genoemd, die hetzelfde lot wacht als Saddam Hussein

Juist een escalatie van de spanningen kan Noord-Korea misschien winst opleveren. Noord-Korea hoopt mogelijk dat daarmee zijn positie in onderhandelingen met Zuid-Korea – en indirect met de VS – sterker wordt. Het is een tactiek die Noord-Korea al vaker heeft toegepast: de spanning net zo lang opvoeren totdat je tegenstander bereid is om meer compromissen te sluiten.

Persoonlijke erfenis

De Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in lijkt er nog steeds alles aan gelegen de winst die zijn regering sinds 2018 heeft geboekt in de relatie met Pyongyang niet te verspelen. Sinds 2018 zijn er twintig wachttorens afgebroken in de gedemilitariseerde zone. Moon wil de relaties met Noord-Korea permanent verbeteren en maakt daarvan een belangrijk punt van zijn presidentschap.

Voor de Verenigde Staten ligt dat anders. De tweede topontmoeting tussen Trump en Kim in de Vietnamese hoofdstad Hanoi in februari vorig jaar verliep zeer teleurstellend. Een overeenkomst leek nabij, maar de top werd abrupt en voortijdig beëindigd.

De handdruk die de leiders elkaar in juni nog gaven in de gedemilitariseerde zone, leidde niet tot de denuclearisatie van Noord-Korea, de belangrijkste wens van de VS. Evenmin kwam het tot opheffen van de sancties, de belangrijkste wens van Noord-Korea. Inmiddels zitten de besprekingen volledig in het slop.

Lees ook Met zijn ‘big moment’ in Noord-Korea krijgt Trump vooral veel media-aandacht

Dit artikel is geactualiseerd op woensdag 17 juni om 10.06 uur.