Mariana Di Girolamo als Ema in Pablo Larraíns nieuwe film met dezelfde naam.

Interview

Pablo Larraín over ‘Ema’: ‘De meest riskante film die ik ooit heb gemaakt’

Pablo Larraín | regisseur De Chileense regisseur Pablo Larraín heeft de millennial ontdekt. Zijn film over de explosieve reggaeton-danseres Ema predikt revolutie en vrije liefde: „Tegen het wereldwijde conservatisme is Ema’s generatie een hoopvol tegengif.”

Straatcultuur, reggaeton, niet aan traditionele normen gebonden seks- liefdes- en familierelaties, moderne dans en vlammenwerpers. Ema van de Chileense filmmaker Pablo Larraín is niet alleen zo’n buitenbeentje in zijn oeuvre dat hedendaags Valparaíso wel sciencefiction lijkt. Heel misschien is het ook wel een film van een regisseur (Larraín werd geboren in 1976 in een conservatief rechts gezin) die zich in het midden van zijn carrière vol kritische films over de Chileense dictatuur en de explosieve mix van media en politiek als Tony Manero, No en Jackie afvraagt of hij zelf het heilige vuur nog heeft.

Regisseur Pablo Larrain Foto EPA

Ik leg het hem voor tijdens een telefoongesprek eind mei, middenin de coronalockdown. Valparaíso is een belangrijke stad in de films van Larraín – ook dichter Pablo Neruda, over wiens ballingschap hij een film maakte, werd er geboren – maar zelf woont Larraín af en aan in hoofdstad Santiago de Chile.

U bent met uw werk de officieuze geschiedschrijver van Chili, en nu springen we van Neruda’s Valparaíso naar een film over een tegenwoordige tijd die zo vers is dat het cement nog moet harden en de verf nog nat is…

„Het heden was voor mij opeens enorm aantrekkelijk en inspirerend.”

Waarom?

„We hadden een verhaal, over adopties die op teleurstellingen uitlopen en ongedaan worden gemaakt, dat zich in bijna elke tijd en plek had kunnen afspelen. Maar de frictie van dat gegeven met het hedendaagse Chili was het grootst, en daarom dramatisch het interessantst. Het feit dat ik actrice Mariana Di Girolamo ontmoette, een millennial met een raadselachtige, ontvlambare energie die goed bij het hoofdpersonage past, maakte dat ik de film in het heden situeerde. Al blijft het een film over een wereld die mij net zo vreemd is als de geschiedenis die ik in mijn eerste films onderzoek. Ik ben opgegroeid in de vorige eeuw. Dus het blijft ook een film over het heden bekeken door iemand uit het verleden.”

U zegt net dat een van de thema’s van de film, het mislukken van adopties, van alle tijden en leeftijden is, maar de film lijkt op andere gebieden, z’n sluimererende vuur, soms bijna profetisch.

„Dat zou ik natuurlijk nooit over mijn eigen werk kunnen zeggen. Maar ik heb nog nooit meegemaakt dat ik een film schreef, draaide, de wereldpremière in Venetië presenteerde, en dat een paar maanden later de hele maatschappij veranderd was. Hadden we de sociale protesten van najaar 2019 in Chili kunnen zien aankomen? Achteraf zie je hoe je wellicht zekere signalen hebt opgepikt en hoe dat in de sensibiliteit en de subtekst van de film kruipt. En dan blijkt het dat je een portret van een tijd hebt gemaakt. Was dat m’n bedoeling? Nee. Is het het gevolg? Misschien. Op een bepaalde manier is dit de meest riskante film die ik ooit heb gemaakt.”

U volgt een koppel, de oudere choreograaf Gastón (Gael García Bernal) en de jonge danseres Ema tijdens een turbulente periode in hun leven. Hun adoptiefzoon Polo is uit huis gehaald, hun artistieke ambities lopen uiteen.

„De generatie van Ema denkt in zoveel dingen al anders dan de mijne. Hun manier van denken over het lichaam, over seksualiteit en monogamie zijn veel vrijer, ze denken niet in hokjes. Ze zijn vooruitstrevend op het gebied van milieu, technologie, economie, moederschap. Het is allemaal niet zo binair, zo of/of voor hen. Ik denk dat dansers daarvan de voorhoede zijn, omdat ze zo met hun lichaam bezig zijn, dat elke lichaamsuiting zowel een artistieke als een politieke uiting kan zijn. Reggaeton is de meest populaire muzieksoort in Latijns-Amerika. De gevestigde orde vindt het vulgair, misschien zelfs seksistisch. Maar deze dansers eisen de vrijheid op om hun eigen relatie met sensualiteit en seksualiteit te onderzoeken. Dit is een generatie die weet wat ze wil, dus dat geeft me veel hoop als je bedenkt dat zij de generatie zijn die ons uit deze pandemie moeten leiden. Dit zijn geen mensen die zich met moraliserende vraagjes bezighouden. Hun concepten van liefde en familie zijn puur en transparant. Wat is ouderschap? Wat is een gezin? Kan dat ook uit andere ouders dan de biologische bestaan? Misschien dat jullie daar in Nederland wel al verder in zijn. Maar tegen het wereldwijde conservatisme is Ema’s generatie een hoopvol tegengif.”

Lees hier de recensie van ‘Ema’

En toch gaat hun idealisme en hun revolutionaire elan ook gepaard met destructie. Ema loopt als een 21ste-eeuwse vuurvogel met een vlammenwerper door de straten. Hoe houdbaar is het idee nog dat je eerst iets moet vernietigen om iets nieuws te kunnen bouwen?

„Het is een beetje een marxistisch idee. Of mythologisch: de feniks die uit zijn as herrijst. Dus dat heeft zowel een politieke als een metaforische betekenis. In vrijgevochten gedrag kan ook iets heel zelfdestructiefs zitten. In geweld iets performatiefs. Dat zit ook in de seksuele energie van de reggaeton, en de choreografie van Gastón, die over de zon gaat, maar ook over de vrouw, zijn vrouw, zijn muze als het centrum van het universum. Ema denkt niet in planeten, maar in een groter systeem waarin alles met elkaar verbonden is. Vuur is ook een symbool voor destructie en creatie. Van gevaar. Ik zei je al, dit is mijn meest riskante, meest onstabiele film. Ik kom er met de dag meer achter waarom ik hem heb gemaakt.”