Interview

Topman HEMA: ‘We maken niet nog eens de fout om zoveel schuld aan te gaan’

Tjeerd Jegen | Topman HEMA De nieuwe eigenaren van HEMA verlagen de schuld van het bedrijf flink: van 800 miljoen naar 300 miljoen euro. HEMA-topman Tjeerd Jegen heeft gemengde gevoelens bij het vertrek van Marcel Boekhoorn.

Nog maar anderhalf jaar geleden stonden ze gebroederlijk naast elkaar: HEMA-topman Tjeerd Jegen en miljardair Marcel Boekhoorn. Het duo had net laten weten dat Boekhoorn (60) de verlieslijdende warenhuisketen zou overnemen. De opluchting was groot. Na elf jaar onder de Britse investeerder Lion Capital kwam HEMA eindelijk weer in handen van iemand die toekomst zag in het bedrijf.

Aan dat huwelijk komt nu, veel eerder dan gehoopt, een einde. Dit weekeinde werd duidelijk dat de zakenman het niet eens kon worden met de schuldeisers van HEMA over schuldverlaging. Een grote groep obligatiehouders, samen goed voor 600 miljoen euro aan schuld, neemt het bedrijf nu in zijn geheel over.

De nieuwe eigenaren gaan de schuld van HEMA flink verlagen, kondigde de winkelketen maandag aan. Ze zijn bereid de helft van hun vorderingen weg te strepen, en HEMA wordt ook verlost van nog eens 200 miljoen aan achtergestelde leningen. De schuld zakt daardoor van 800 miljoen naar 300 miljoen euro.

Voor HEMA is dit een gunstige uitkomst. Door de hoge schulden was het bedrijf jaarlijks meer dan 50 miljoen euro kwijt aan rentelasten, waardoor HEMA steevast verlies leed en nauwelijks geld had om te investeren in nieuwe plannen. Door de schuldverlaging zakken de jaarlijkse rentelasten naar ongeveer 28 miljoen euro per jaar.

De overname van HEMA door Marcel Boekhoorn voelde als een verlossing. Lees ook: Een onwaarschijnlijke redding die niemand zag aankomen

Topman Jegen heeft daar gemengde gevoelens bij, zegt hij in een telefonisch interview. Tot op het laatste moment hoopte hij op een oplossing waarbij Boekhoorn meerderheidsaandeelhouder zou blijven. De zakenman kwam sinds zijn entree met veel goede ideeën en bemoeide zich nadrukkelijk met de strategie van het bedrijf. Mede dankzij Boekhoorn wordt HEMA van een winkelketen steeds meer een merk: de producten liggen nu ook in andere winkels, in binnen- én buitenland.

Maar met het alternatief kan Jegen onmogelijk ongelukkig zijn, zegt hij. Na dertien jaar is HEMA eindelijk een „gezond bedrijf”. Ook al gaat HEMA een nieuwe schuld aan van 42 miljoen euro. Dat daar een torenhoge rente van 10 procent tegenover staat is volgens Jegen logisch gezien het „risicoprofiel” van HEMA.

Ook Boekhoorn stuurde aan op een verlaging van de schuld. Al bij de overname van HEMA noemde hij die een „loden last”, die de keten belemmerde in zijn groei. De investeerder loste in een klap 100 miljoen euro aan leningen af, en stelde nog eens 40 miljoen euro aan krediet beschikbaar. Maar daarna bleef het lang stil.

Toch was het niet alsof Boekhoorn sindsdien niets ondernam, zegt Jegen. Hij verkocht een aantal winkellocaties aan supermarktketen Jumbo en zocht achter de schermen naar een investeerder die een minderheidsbelang in HEMA wilde nemen. Ook zocht hij naar een koper voor de bakkerijen van de winkelketen. „Met de opbrengst wilde hij de leningen aflossen.”

Bij de overname van HEMA had Marcel Boekhoorn grote plannen. Een jaar later keek NRC wat daarvan terecht was gekomen

De uitbraak van het coronavirus frustreerde dat plan. Een koper voor de bakkerijen haakte op het laatste moment af, en de kans dat iemand mede-aandeelhouder wilde worden in een bedrijf in crisis leek plotseling nihil. Tegelijk nam de onrust onder obligatiehouders toe. Zij zagen de waarde van hun leningen in rap tempo afnemen. Zij verenigden zich begin april en stuurden de HEMA-top een brief om te praten over een oplossing.

Wat schrijven zij dan? ‘Luister, we moeten praten?’

Tjeerd Jegen: „Zoiets. Ze schreven dat ze bezorgd waren en wilden kijken hoe we deze situatie konden oplossen. Wij zijn in zo’n geval als eerste aan zet, dus we hebben aangegeven welke schuld wij als gezond beschouwen voor HEMA. Je moet dan een businessplan maken en presenteren, en zij komen dan met een voorstel. Ik was heel blij met het getal dat ze noemden.”

Wanneer besloot u: mijn loyaliteit ligt niet bij de aandeelhouder, mijn toekomst ligt bij de schuldeisers?

„Zo’n rol als statutair directeur is best bijzonder. Mijn verantwoordelijkheid, wettelijk gezien ook, is om álle belanghebbenden van het bedrijf te dienen. Werknemers, crediteuren… De aandeelhouder is maar één van die groepen. Ik ben verantwoordelijk voor de continuïteit van het bedrijf. Dus ik ben loyaal aan HEMA.”

Voor de huidige aandeelhouder kan dat voelen als een mes in de rug.

„Ik snap dat je dat zegt, maar bedenk: dit is heel transparant gegaan – Marcel is lid van de raad van commissarissen.”

„Dit is onderdeel van hoe we gefinancierd zijn. Als je obligaties uitgeeft met aandelen als onderpand, en je kunt je schuld niet afbetalen, dan komen die aandelen toe aan de schuldeisers. Dat is natuurlijk niet leuk, heel rot voor Marcel. Maar zo werkt het.”

Valt Boekhoorn iets te verwijten?

„Helemaal niet. Hij heeft zijn nek uitgestoken door ons te kopen. Bij die grote schuld horen risico’s en als er dan crisis komt door een pandemie, zit alles opeens tegen. Ik reken hem dat niet aan. Ik ben hem zelfs heel dankbaar.”

Boekhoorn heeft een tegenvoorstel gedaan, waardoor hij nog eigenaar kon blijven. Dat vond de directie heel gunstig voor HEMA, zeggen bronnen. Had u liever het plan-Boekhoorn gehad?

„Ik vond dat hij een heel mooi bod op tafel legde. Maar de economische eigenaren moeten akkoord gaan en dat deden ze niet. De uitkomst is nu alsnog schuldverlaging voor HEMA en daar ben ik blij om.”

In zijn plan ging de schuld nóg meer omlaag. Dus nóg beter voor HEMA, maar minder gunstig voor de schuldeisers.

„Ja, weet je… Over dingen die niet gebeuren kun je wel een mening hebben, maar dat is niet zo zinvol.”

Heeft u nadien nog contact gehad met Boekhoorn?

„Ja, dat heb ik nog steeds. Hij heeft het er best wel moeilijk mee. Hij is erg teleurgesteld.”

Wie zijn de nieuwe eigenaren?

„Het is een collectief van acht grote obligatiehouders. Partijen die vanaf het begin in obligaties hebben geïnvesteerd, maar ook partijen die ze recent hebben gekocht. Die groep is fluïde: vanaf vandaag mogen ze weer handelen in de obligaties, dus de samenstelling verandert.”

Boekhoorn zei: opportunistische investeerders. Niet geïnteresseerd in Hema, alleen in geld.

„Ik zie alleen de feiten. Een groep obligatiehouders wil de helft van de schuld afschrijven. 300 miljoen is een hoop geld. En ook de rest van de schuld valt weg. Dat vind ik een genereus gebaar.”

Het zijn geen beleggers die lang aandeelhouder willen blijven. Baart dat zorgen?

„Absoluut niet. Die 750 miljoen euro schuld baarde mij zorgen. Je hebt gelijk: ze zullen niet tot in de lengte van dagen eigenaar willen zijn. Dan komt er een verkoopproces, en dat zullen we dan zorgvuldig doorlopen. We gaan niet nog een keer de fout maken om zo veel schuld aan te gaan.”

Eén kandidaat bood zich zondag al aan: Blokker-eigenaar Michiel Witteveen. Ziet u dat zitten?

„Ik neem dat ter kennisgeving aan. Qua timing is het niet passend: we zijn net akkoord over de schuldverlaging. Dus op dit moment is het nog niet aan de orde om het al over biedingen te hebben. HEMA is geen auto die je eventjes op Marktplaats koopt.”

Update (15 juni 2020): Marcel Boekhoorn heeft in een verklaring op de site van zijn investeringsmaatschappij gereageerd op het nieuws dat de HEMA in handen van schuldeisers komt. "Het terugbrengen van de schuld is vandaag gelukt. Dit is fantastisch voor de HEMA en al haar stakeholders en daar ben ik heel blij mee. [...] De manier waarop dit gedaan is, is wat wrang voor ons omdat we nu noodgedwongen op de reservebank zitten. Dat zijn wij niet gewend. Ik blijf het de komende tijd nauwgezet volgen."