Massale koortsdetectie was niet genoeg om corona weg te houden uit Beijing

Virusbestrijding De ontdekking van een nieuwe besmettingshaard in de hoofdstad is een forse tegenslag voor China. Krijgt Beijing te maken met een tweede golf?

Bezoekers en omwonenden van de Xinfadi-markt laten zich testen nadat in Beijing een nieuwe besmettingshaard is aangetroffen.
Bezoekers en omwonenden van de Xinfadi-markt laten zich testen nadat in Beijing een nieuwe besmettingshaard is aangetroffen. Foto EPA

Meneer Tang, 52 jaar en een inwoner van het Xicheng-district in Beijing, voelde zich niet lekker. Hij had af en toe koorts en was moe, maar hij hoestte niet. Hij had ook geen last van een zere keel of van pijn op de borst. Afgelopen woensdag meldde hij zich bij een ziekenhuis. Daar werd hij getest op corona. Een dag later, op 11 juni, bleek hij inderdaad besmet.

Zijn geval staat uitgebreid beschreven in Chinese media. Zijn volledige naam wordt niet vermeld, maar je vindt wel veel details over zijn werk, de wijk waar hij woont en wat hij de afgelopen tijd heeft gedaan.

Dat maakt het voor meneer Tangs buurtgenoten goed mogelijk om af te leiden om wie het gaat, en om de plekken te mijden waar hij woont of werkt. Dat is waarschijnlijk ook de bedoeling van het openbaar maken van informatie over besmettingsgevallen. Het wekt de indruk dat de overheid uiterst transparant is over de ziekte.

Besmettingshaard

Tang was op 3 juni op de Xinfadi-markt in het zuiden van Beijing, waar hij vlees had gekocht. Die groothandelsmarkt voorziet zo’n tachtig procent van Beijing van groente, fruit, vlees en vis en levert ook aan omliggende provincies. Particulieren mogen er ook komen. De markt was een besmettingshaard. Vrijdag bleken nog zes mensen besmet, dinsdag ging het al om 106 gevallen met een directe of indirecte link met de markt.

Meteen werden drie plaatselijke functionarissen ontslagen omdat ze niet strikt genoeg hadden toegezien op ‘preventiemaatregelen’. Beijing heeft versoepelingen van inperkende maatregelen, pas sinds kort van kracht, weer teruggedraaid. Sportevenementen mogen niet meer, dat deel van de basisschoolkinderen dat maandag weer voor het eerst naar school zou gaan, moet alsnog thuisblijven en toerisme van en naar Beijing wordt afgeraden. Mensen uit de hoofdstad zijn elders ook meteen een stuk minder welkom. Provincies hebben hun inwoners al gewaarschuwd tegen reizen naar Beijing. Wie er vandaan komt, moet in sommige provincies in quarantaine.

Een nieuwe uitbraak van het coronavirus in de hoofdstad is een enorme tegenvaller. China verkondigde juist aan iedereen die het maar wilde horen dat het er, anders dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten, in was geslaagd de ziekte zo goed als uit te bannen. Het Chinese politieke en maatschappelijke systeem is daartoe het beste uitgerust, benadrukte de Chinese president Xi Jinping telkens.

Immers: de uitbraak in Wuhan was ingedamd. En tot een onbeheersbare uitbraak in andere provincies van China kwam het niet. Sindsdien streeft het land ernaar te voorkomen dat zich nieuwe gevallen voordoen.

Controlesysteem

Daartoe zijn veel maatregelen ingezet. Beijing bouwde zijn arbeidsintensieve en fijnmazige controlesysteem rond één symptoom van Covid-19: koorts. Het systeem werd bedacht toen er nog een stuk minder bekend was over asymptomatische gevallen. En het is sindsdien niet wezenlijk aangepast.

Elke inwoner van Beijing is er inmiddels aan gewend dat hij voortdurend wordt getemperatuurd. Een leger aan vrijwilligers en veiligheidsbeambten, plus nog monitors waar je voor moet gaan staan, meten je temperatuur, of je nu een winkel, een restaurant of zelfs je eigen appartementencomplex betreedt.

Lees ook: Beijings wapen tegen corona is het buurtcomité

Al met al was te verwachten dat de besmetting van meneer Tang in Beijing was gespot bij één van die talloze routinecontroles. Toch werd zijn koorts nergens opgemerkt.

Professor Ben Cowling, hoofd van de afdeling Epidemiologie en Biostatistiek van de Universiteit van Hongkong, vindt dat niet per se duiden op een zwakte in de Chinese aanpak. „Het is moeilijk om Covid-19 te stoppen omdat de meeste infecties mild zijn”, zegt Cowling in antwoord op schriftelijke vragen. Daarom is afgaan op koorts alleen niet genoeg.

Al was er sinds 15 april geen lokale overdracht van het virus meer bekend, Cowling denkt dat de ziekte al langer aanwezig was in Beijing. Hij denkt ook dat er nog tientallen of honderden andere actieve infecties in de stad sluimeren.

„De meeste daarvan worden de komende week waarschijnlijk ontdekt doordat men nu op grote schaal gaat testen”, schat Cowling in.

Noodvaart

Testen gebeurde tot nu toe niet massaal in de hoofdstad. Geschrokken probeert Beijing die schade nu snel in te halen. Het test nu in een noodvaart veel mensen die op of in de buurt van de markt zijn geweest, of die in contact zijn geweest met mensen die daar kwamen. Er waren zondag al zo’n 90.000 mensen getest.

„Wuhan heeft tijdens de eerste golf een enorme capaciteit voor laboratoriumtesten gebouwd. Ze beloofden 11 miljoen tests te doen, ze deden er 1 à 2 miljoen. Ze testten de monsters van groepjes mensen samen om geld en tijd te besparen”, zegt Cowling. „Het zou me niet verbazen als ze diezelfde methode gaan toepassen in Beijing in de komende een of twee weken.”

Opvallend is dat er bij het testen van de 11 miljoen inwoners van Wuhan uiteindelijk zo’n driehonderd mensen werden gevonden die het virus bij zich droegen - zonder dat ze het hadden gemerkt. Tests op de eerste ruim vijfhonderd mensen die op of bij de markt waren geweest, leverden in Beijing al meteen 45 positieve gevallen op.

Cowling ziet dat als een bevestiging van zijn these dat het virus al langer in de stad aanwezig is. „Het aantal positieve gevallen in Wuhan was heel laag omdat de stad pas net uit de lockdown kwam”, aldus Cowling. „Maar ik ben bang dat Beijing nu misschien in de vroege fase zit van een tweede golf.”

Hakblokken

Wat de bron was voor de besmettingen op de Xinfadi-markt, is ondertussen nog onbekend. Het virus werd aangetroffen op hakblokken op de markt waarop zalm werd gesneden. Het Chinese Centrum voor de Voorkoming en Beheersing van Ziekten „heeft sterke verdenkingen” dat het virus van besmet voedsel komt. Is het misschien meegekomen met bevroren zalm die uit Europa is geïmporteerd? Het zou namelijk niet lijken op het virus zoals dat in China de ronde doet, maar meer op buitenlandse varianten. Wu Zunyou, hoofd epidemiologie van het centrum, zei zondag dat het virus wel drie maanden kan overleven op bevroren voedsel.

Het zou dan op de zalm zijn terechtgekomen doordat een besmet persoon in het land van herkomst de vis had aangeraakt. Zo kan het de markt in Beijing hebben bereikt. Cowling noemt dat „theoretisch mogelijk, maar onwaarschijnlijk.”

Het zou Beijing wel goed uitkomen als de zalm de bron van de besmetting blijkt, of tot de bron ervan wordt bestempeld. Daarmee zou immers bewezen worden wat China al langer benadrukt: in China zelf is het virus onder controle door het doortastende beleid van de overheid. Het gevaar schuilt nu in besmettingen vanuit het buitenland.

Het heeft er inmiddels al toe geleid dat er in veel supermarkten geen zalm meer te vinden is. En dat er vrijwel niemand in Beijing is, die nog buitenlandse zalm durft te eten.

Dit artikel is geactualiseerd op dinsdag 16 juni om 9.58 uur.