Reportage

Het digitale partijcongres is maar behelpen: ‘Mark, wat heb je áán’

Partijcongressen Drie partijen kwamen zaterdag online bijeen met de achterban. Het is flink wennen, zo’n congres zonder vergadertijgers en rumoer. Bij premier Rutte viel de verbinding weg.

Klaas Dijkhoff tijdens het online partijcongres van de VVD, zaterdag in Ahoy.
Klaas Dijkhoff tijdens het online partijcongres van de VVD, zaterdag in Ahoy. Foto ANP/Martijn Beekman

„Hoe zit u er vandaag bij? In een mooi pak, een mooie jurk, of zit u in pyjama?” Het is zaterdagochtend en het ChristenUnie-congres, door de coronacrisis noodgedwongen online, kan beginnen. Presentatrice Esther Kaper verwelkomt de partijleden die vanuit het hele land zijn aangehaakt. „Ik begreep dat iemand vanuit bed deze livestream volgt”, zegt Kaper.

In de chat naast het beeld vertelt Harry Notermans dat hij in spijkerbroek zit te kijken. „Want ik heb juist nog vijf minuten mijn tuinman Robert geholpen.” Tal van partijleden hebben hun virtuele aanwezigheid dan al gemeld. „Goedemorgen uit Ommen” zegt Hugo Tromp. „Goedemorgen uit Barneveld”, zegt Peter Hollemans. Ook de leden uit Wageningen, Harderwijk en Zaltbommel wensen iedereen een goedemorgen.

Vorige maand had het congres plaats moeten vinden. Onder luid applaus had Gert-Jan Segers gekozen moeten worden tot lijsttrekker. Maar door het coronavirus werd het afgelast. En nu is er dus de livestream. Alle politieke partijen moeten eraan geloven: deze partijdemocratie nieuwe stijl. D66 gaf in april de aftrap, met het eerste digitale partijcongres. Denk kwam vorige week in het nieuwe format bijeen. En zaterdag gingen behalve ChristenUnie ook VVD en GroenLinks virtueel in gesprek met de achterban.

Lees ook: hoe D66 in april het eerste digitale partijcongres hield in de coronacrisis

Bij de VVD is het ‘festival’, zoals het congres de afgelopen edities heette, ingeruild voor een talkshow – live vanuit de Ahoy in Rotterdam. Anders dan bij GroenLinks zijn er geen moties: die zijn, samen met de algemene ledenvergadering, doorgeschoven naar november, in de hoop dat de corona-uitbraak dan geen roet in het eten gooit. Gek is het wel, beaamt VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff, de eerste gast aan de ‘talkshowtafel’. „De hele dag festival, congres, speeches, praten over het verkiezingsprogramma… Dat had nu gehoord.” En bier en bitterballen aan het einde van de dag, grapt de presentatrice. „Die slaan we toch niet over”, vraagt Dijkhoff lachend.

GroenLinks-leider Jesse Klaver verschijnt ’s middag online in zijn bekende campagne-outfit – wit overhemd met opgestroopte mouwen – in de eveneens voor hem bekende zaal van popcentrum De Melkweg. Alleen zonder publiek. En dat maakt zijn door presentator Eric Corton diverse keren als „vlammend” aangekondigde toespraak wat wezenloos.

Zeker, de tijd van wachten is voorbij, zegt de met ruim 92 procent van de 6.102 uitgebrachte schriftelijke stemmen herkozen lijsttrekker. En GroenLinks „gaat Nederland veranderen’’. Maar het valt in zo’n vrijwel lege zaal toch dood. En dan is een complimentje van judithvandijk3 op de livechat - „heel mooi’’ - toch maar behelpen.

Is een digitaal congres zonder vergadertijgers, waarvan GroenLinks er nog altijd een paar in de gelederen heeft (hoewel het er steeds minder worden), wel een echt partijcongres? „Super jammer dat ik niet alle leden in de ogen kan kijken’’, zegt partijvoorzitter Katinka Eikelenboom in een vraaggesprekje met presentator Corton. Alle hoop is gevestigd op 19 december: dan moet er een écht verkiezingscongres in het Rotterdamse Ahoy worden gehouden.

GroenLinks fractievoorzitter Jesse Klaver tijdens een online partijcongres in de Melkweg. Foto ANP/Remko de Waal"

Bijpraatsessie

Nu is het een beetje een bijpraatsessie die de opmaat moet vormen naar de toespraak van Jesse Klaver. Dus vertellen GroenLinks-wethouders en Kamerleden van de partij over hun bereikte resultaten. De ondertoon is: we kunnen landelijk besturen, we willen het en we zijn er klaar voor. Samen met andere progressieve partijen. In de dagen voorafgaand aan het congres hebben GroenLinks-leden behalve over de lijsttrekker ook over enkele inhoudelijke moties gestemd. Als het aan de leden ligt, sluit de partij voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar een stembusakkoord met PvdA, SP, D66 en Partij voor de Dieren.

Eerder die dag klinkt er ook in het EO-gebouw in Hilversum geen applaus voor ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers, maar er zijn wel tal van lovende reacties in de chat. Als partijvoorzitter Piet Adema aankondigt dat Segers benoemd is tot lijsttrekker, volgt er geen statutair geneuzel of procedureel gedoe zoals op normale congressen. Henk Quartel reageert: „Fijn dat Gert-Jan het doet.” Jan Wessels: „Dank je Gert-Jan voor jouw bereidheid om door te gaan in deze zo belangrijke tijd! Gods zegen!”

In zijn speech houdt Segers onder meer een pleidooi voor de „dienstbare economie” en tegen „roofdierkapitalisme”, en vertelt hij hoe de coronacrisis de vaak kibbelende coalitiepartijen dichter tot elkaar heeft gebracht. „Ik zit hier thuis alleen maar instemmend te knikken”, reageert Meadowmeal77. De ledenbijeenkomst wordt op YouTube uitgezonden. Daarnaast kunnen leden in een afgesloten digitale omgeving discussiëren over onderdelen van het verkiezingsprogramma voor volgend jaar.

Later die dag voltrekt de VVD-talkshow zich in een razend tempo, met een hele trits filmpjes. Een horecaondernemer uit Loon op Zand bedankt VVD-Kamerlid Thierry Aartsen dat hij „de stem van de ondernemer” heeft laten horen in de coronacrisis. Erica Terpstra, de oud-VVD-politica met het televisieprogramma Erica op reis, geeft tips om vakantie in eigen land te vieren, bijvoorbeeld in haar geliefde Scheveningen.

Rustig blijven

Hup, door naar partijvoorzitter Christianne van der Wal, live in de studio. Zij is behalve partijvoorzitter ook gedeputeerde en moeder van vier kinderen en eigenaar van een jonge pup. Hoe dóét ze dat toch allemaal in de coronacrisis, wil de presentatrice weten. „Rustig blijven.” En: „Ik heb er stiekem ook wel een beetje van genoten. Als gezin konden we ineens weer vaker samen eten ’s avonds.”

Ondanks alle drukte is Van der Wal met een bloemetje langs gegaan bij Bruno Bruins, de oud-minister van Medische Zorg die aftrad nadat hij in de Tweede Kamer van zijn stokje was gegaan. Ook daar is een filmpje van gemaakt. De eerste weken dat Bruins thuis naar de persconferenties van Rutte keek, kon hij het katheder nog in zijn handen voelen, zegt hij. „Na een paar weken vervaagt dat. Het is wat het is. Je valt om, je moet stoppen, je moet rust houden, je moet het loslaten.”

Het laatste half uur is een vragensessie met premier Rutte, die verschijnt in een opvallend zwart T-shirt met witte opdruk. „Mark, wat heb je áán”, vraagt de presentatrice. Rutte vertelt dat hij net uit „een hete tuin” komt, van het verjaardagsfeestje van zijn nichtje. Erg VVD ziet het er niet uit, zo’n T-shirt, erkent Rutte, maar „het is in ieder geval hipper dan wat Jesse Klaver net aan had”. Niet veel later valt de verbinding weg.