Mag je werkgever je productiviteit meten als je thuiswerkt?

Deze rubriek behandelt coronagerelateerde consumentenrechtvragen over werk, financiën en vrije tijd.

Consument & corona

De kwestie

Als je Amerikaanse leveranciers spreekt, vertellen ze dat Nederlandse werkgevers sinds de coronacrisis massaal software afnemen om de productiviteit van thuiswerkers in de gaten te houden. Met zulke software kunnen bedrijven de computeractiviteit van hun werknemers monitoren. En dat gaat verder dan alleen zien hoe lang een computer aan heeft gestaan.

Door bijvoorbeeld Microsoft Teams en e-mailen als ‘productief’ aan te merken en internetten als ‘onproductief’, kunnen zij productiviteitsscores maken. Daardoor kunnen ze niet alleen de wisselende productiviteit bij een individuele werknemer zien, maar die medewerkers ook met elkaar vergelijken.

Is het in Nederland eigenlijk toegestaan je werknemers zo in de gaten te houden?

Lees ook dit verhaal over de populariteit van software waarmee je baas je thuis in de gaten kan houden

Zo zit het

Het korte antwoord luidt: nee. Advocaat Frederiek Fernhout, werkzaam bij Stibbe en gespecialiseerd in privacyrecht: „Constant in de gaten houden wat werknemers doen, en op basis daarvan bijvoorbeeld productiviteitsscores maken, mag niet. Die impact op de privacy van de werknemer is te groot.”

Het recht op privacy in Nederland kent twee belangrijke pijlers. Enerzijds zijn er de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mensen (EVRM). Zij bieden burgers het recht op bescherming en eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Dat recht is niet absoluut, maar eraan tornen mag alleen in uitzonderlijke situaties.

Daarnaast is er de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), die de regels voor verwerking van persoonsgegevens door bedrijven en overheden in de EU standaardiseert. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) handhaaft naleving van de AVG.

„Continu monitoren van de productiviteit van thuiswerkers mag niet onder het EVRM en ook niet onder de AVG”, zegt Fernhout. Die situatie wordt niet wezenlijk anders als werknemers schriftelijk toestemming geven voor het monitoren.

Zodra iemand toestemming heeft gegeven voor verwerking van zijn persoonsgegevens, is dat in principe toegestaan. Maar zowel de Europese privacywaakhond EDPD als de AP gaat er in dit soort situaties vanuit dat de toestemming niet vrijelijk gegeven kan zijn, vanwege de afhankelijkheidsrelatie tussen werkgever en werknemer.

Dat continu monitoren niet geoorloofd is, wil niet zeggen dat monitoren compleet uit den boze is. „Controle van werknemers is niet verboden”, stelt toezichthouder AP op zijn website. Er zijn mildere varianten denkbaar die mogelijk wél in de haak zijn. Welke dat zijn is niet op voorhand te zeggen, omdat bij iedere zaak andere belangen spelen. Het belang van de werkgever moet namelijk zwaarder wegen dan het recht op privacy van de werknemer. En de werkgever moet weer aannemelijk maken dat er geen andere – minder ingrijpende – manieren zijn om het doel te bereiken. Ook, zo stelt de toezichthouder, moeten werknemers van de controle op de hoogte zijn gebracht en moet de ondernemingsraad om instemming zijn gevraagd.

Het antwoord

Continu monitoren en meten van de productiviteit van thuiswerkers is niet toegestaan. Werkgevers die hun personeel op minder vergaande wijze willen monitoren, kunnen dit alleen onder bepaalde voorwaarden.

Lees ook: Mag mijn baas mij verplichten salaris in te leveren?

Ook een vraag? Mail lezersdesk@nrc.nl