Opinie

Een nieuwe crisis, een ander geluid

Marike Stellinga

Soms hoor je in Den Haag een zin plots als een echo uit de monden van politici en lobbyisten rollen. Dan weet je: hier worden geesten rijp gemaakt. De afgelopen tijd luidt die zin: we moeten ons uit deze crisis investeren. Dus niet zoals de vorige keer: je uit de crisis bezuinigen, maar investeren.

Minister Eric Wiebes (VVD, Economische Zaken en Klimaat) zei het begin mei op tv. Bij de lobbyclub voor bedrijven VNO-NCW valt de zin al langer te horen. En inmiddels is hij overal. Eurocommissaris Frans Timmermans (PvdA) zei donderdag bijvoorbeeld tegen de Tweede Kamer dat er bij bedrijven een enorme behoefte is aan ons uit de crisis investeren. Je kan denken: ja, ik wil ook graag een butler. Maar die behoefte van bedrijven wordt door economen en masse gesteund.

Klaas Knot van De Nederlandsche Bank, doorgaans een zuinigerd als het om gaten in de overheidsbegroting gaat, zei woensdag tegen de politieke partijen in de Tweede Kamer dat ze zich niet veel zorgen moesten maken over de staatsschuld. Neem gerust generaties (tientallen jaren dus) om de kosten van de crisis over uit te smeren. Snel de schuld verminderen, zoals na de financiële crisis gebeurde, is niet nodig. Nee, zei Knot, dit was geen voortschrijdend inzicht over schuld; de financiële crisis was heel anders. Die kwam voort uit rot binnen het systeem, deze door een meteorietinslag van buiten. De overheid is nu de superverzekeraar van de economie, niet degene die pijnlijk orde op zaken moet stellen in de economie.

Net als economen laten politici in Den Haag razendsnel het economische kader los waarin ze lang hebben bewogen. Of KLM losgeweekt kan worden uit Air France-KLM? Of Wiebes wel denkt aan „onconventionele middelen” als het gaat om Tata Nederland, dat nu onderdeel is van een Indiaas concern? Kan Wiebes eens serieus gaan nadenken over industriepolitiek? Het zijn geen vreemde geluiden meer in de Tweede Kamer. Economisch nationalisme is in: made in Holland. En een activistische overheid ook. Steun zonodig bedrijven door hier als overheid een aandeel in te nemen, zei Knot.

We kunnen dus verwachten dat we nog maar het eerste deel hebben gezien van de crisissteun. Richting Prinsjesdag zullen we tegen een nieuwe toren van miljarden lopen. Dikke kans dat het Wopke-Wiebes-fonds (het ‘Wiepke-fonds’ hoorde ik laatst iemand grappen) er dan toch gaat komen.

Maar over de noodzaak van een investerende overheid kunnen de heren bestuurders (sorry, het zijn bijna allemaal heren) het eens zijn, de komende maanden zal er nog een episch gevecht worden gevoerd in Nederland, en in Europa, over waarin de overheid moet investeren. In welke sectoren en projecten? Welke bedrijven verdienen het om geholpen te worden? Gaan we daarbij groene eisen stellen, of moet je KLM geen groene betonblokken aan de benen hangen, zoals Hans de Boer van VNO-NCW in NRC zei?

Timmermans waarschuwde dat de verleiding groot zal zijn om banen te redden in sectoren waar een ‘hervorming’ nodig is, een omslag naar minder CO2-uitstoot dus, zónder die omslag te stimuleren. „Dan hou je ze op een plek waar ze geen toekomst hebben.” Dat geld ben je kwijt, zei Timmermans, en zoveel is er niet, gezien de immense bedragen die nodig zijn om uit de crisis te komen.

Over geld hoeven we ons deze keer misschien niet zo druk te maken, maar ook nu moeten regeringen harde keuzes maken.

Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.