Tien keer meer incidenten met lachgas in verkeer, kabinet wil verbod

Opiumwet Het kabinet blijft proberen om een verbod op lachgas te krijgen. Het aantal verkeersincidenten met het spul groeit hard.

Lachgasverkoop in Amsterdam. ANP Niels WENSTEDT
Lachgasverkoop in Amsterdam. ANP Niels WENSTEDT

Het aantal verkeersincidenten waarbij lachgas is gebruikt is in drie jaar vertienvoudigd: van 130 in 2017 naar 1.390 het afgelopen jaar. Dit blijkt uit cijfers opgevraagd door NRC bij de politie. De incidenten concentreren zich met name rond de grote steden, zoals Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht, licht een woordvoerder van de politie toe.

Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport, ChristenUnie) kwam vrijdag met een wetsvoorstel om recreatief lachgasgebruik te verbieden door het op lijst 2 van de Opiumwet te plaatsen, net als cannabis. Kern van de tekst van Blokhuis en minister Grapperhaus (Justitie, CDA): consumenten mogen geen lachgasflessen meer kopen en geen grote hoeveelheid slagroomspuitampullen bezitten. De wet moet 1 januari ingaan.

Voor verschillende sectoren maakt het verbod uitzonderingen. Zo blijft lachgas beschikbaar voor de (dieren)geneeskunde, horeca, en autosport – waar het in de motor wordt ingespoten om „tijdelijk het motorvermogen van de raceauto te verhogen”, maar er moeten wel ontheffingen worden aangevraagd. Ook zijn leveranciers gebonden aan strenge regels: ze mogen aan bijvoorbeeld een restaurant maximaal 50 verpakkingen van vijftig ampullen leveren.

Lees ook: hoe de handelaren in lachgas een verbod proberen af te wenden

De lachgasampullen worden niet uit de detailhandel verbannen. De ampullen worden alleen aan 18 jaar en ouder verkocht, maximaal één verpakking met 10 ampullen per persoon. Een extra restrictie: „De ampullen worden niet afzonderlijk verkocht, maar alleen bij een gezond boodschappen patroon” volgens het conceptwetsvoorstel. Het verbod is niet waterdicht, erkende Blokhuis vrijdagochtend bij NOS Radio 1 Journaal. Blokhuis: „Dat lek zullen we nooit helemaal weghalen.”

Lastig te handhaven

Het wordt spannend of de wet er doorheen komt. December vorig jaar zette Blokhuis kwaad bloed bij coalitiepartners VVD en D66 door ze te overvallen met het verbod. De partijen reageerden kritisch en leken er weinig voor te voelen. Ze vrezen dat een verbod lastig is om te handhaven, omdat lachgas niet alleen recreatief wordt gebruikt maar ook in ziekenhuizen en de horeca. Het is als „met een kanon op een mug schieten”, zei Kamerlid Sophie Hermans destijds.

D66 is nog steeds niet enthousiast. „Het criminaliseren en verbieden van lachgasgebruik zal juist voor veel ellende zorgen”, schrijft de partij in een officiële reactie: „Wij willen inzetten op wat wél werkt: preventie, handhaven en aanpakken van de overlast.”

Het aantal incidenten met lachgas steeg afgelopen jaren fors. Het aantal ‘lachgas-intoxicaties’ steeg van 13 in 2015 naar 67 in de eerste helft van 2019, volgens het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC). Vergiftigingen leiden tot tintelingen in armen en benen, duizeligheid, verwardheid. Bovendien kan excessief en langdurig lachgasgebruik een tekort aan vitamine B-12 veroorzaken en is er kans op dwarslaesie.

Handen in het haar

Er is een fors aantal auto-ongelukken door lachgas. „De politie zit met de handen in het haar. Want die zien gewoon dat er lachgasampullen op de stoel in de auto liggen, maar kunnen daar niet op beboeten”, zei Blokhuis vrijdagochtend. De politie wil nog niet reageren op het wetsvoorstel. „Dat wordt nu grondig bestudeerd”, zegt een politiewoordvoerder.

Blokhuis leunt op onderzoek van het Coördinatiepunt Assessment en Monitoring (CAM), onderdeel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Het CAM concludeerde eind vorig jaar dat lachgas „een risico vormt voor de Volksgezondheid”. Dit „substantiële risico” rechtvaardigde het lachgas op de lijst van verboden middelen te plaatsen, maar dat was volgens het CAM ook „een complexe maatregel”. Het CAM adviseerde vooral om extra voorlichting te geven, de verkoop moeilijker te maken en onderzoek te doen naar verslaving aan het middel.

Lees ook: hoe een verbod ertoe kan leiden dat lachgas ondergronds gaat

Lachgas is drie jaar geleden gemeengoed geworden in Nederland mede door een besluit van het Europese Hof. Het roesmiddel viel niet langer onder de Geneesmiddelenwet, maar onder de Warenwet en was daardoor aan minder strenge verkoopregels gebonden én legaal voor handel en verkoop. Een verbod zorgt mogelijk dat de verkoop in lachgas ‘ondergronds’ gaat en criminelen zich op de handel storten. Bij de politie lopen drie onderzoeken naar „bekende drugscriminelen” die zich ook met de handel in lachgas bezighouden, volgens het CAM onderzoek.