Recensie

Recensie

Paleokunst brengt dino’s tot leven

Tentoonstelling

Geen mens heeft ooit een Triceratops of Tyrannosaurus gezien. En toch leven deze dino’s in onze gedachten. Sluit je ogen en zie hoe ze stampen, schreeuwen, seksen, schranzen en sterven.

Het beeld van deze dieren hebben we te danken aan paleokunstenaars: kunstenaars die met verstand van anatomie en kennis van de laatste inzichten reconstructies maken van dieren die al lang geleden uitgestorven zijn. De tentoonstelling Dinomakers in Teylers museum in Haarlem is een prachtig eerbetoon aan bijna twee eeuwen paleokunst.

Mooi is om te zien hoe veranderlijk ons beeld van de prehistorie is. Neem de metamorfose die planteneter Iguanodon onderging. Op de oudste prenten zie je speelse klauterhagedissen. Maar gedurende de negentiende eeuw veranderde die leuke hagedis in een passieve slomerik op vier poten. Waarom zou dit dier anders uitgestorven zijn? Door anatomische inzichten komt Iguanodon in de twintigste eeuw rechtop te staan, maar wel stijfjes. In de modernste reconstructies heeft hij flexibiliteit gekregen: op vier poten in een kudde, maar mét de mogelijkheid om zich op zijn achterste poten omhoog te richten om tot hoge blaadjes te reiken.

Naast oude prenten is er ook modern werk te zien. Van het Nederlandse kunstenaarsduo Kennis en Kennis hangen er prachtige tekeningen van verdwenen zoogdieren en mensachtigen met warme blik. En er zijn platen van de Britse paleokunstenaar Mark Witton, die in gedurfde kleuren sauriërs en andere uitgestorven dieren in actie weet te vangen. De wetenschap begrenst wat mogelijk is, maar een goede paleokunstenaar als Witton zoekt de grens juist op.

Paleokunstenaars worden natuurlijk gevoed door het voortrazen van de paleontologen. Dankzij nieuwe fossielen met zacht weefsel, schubben, veren en zelfs kleuren, moesten paleokunstenaars geregeld terug naar de tekentafel. Aan het einde van de tentoonstelling is een altaartje ingericht voor revolutionaire onderzoekers die ons beeld van dino’s lieten kantelen. Voor de paleokunst is te hopen dat dino’s nog vaak opnieuw uitgevonden mogen worden.