Krijgt een plant luie wortels van te veel water?

Durf te vragen Tuinliefhebbers willen het goede voor hun planten. Is veel sproeien wel zinvol?

Foto Getty Images

Eindelijk weer wat regen afgelopen week. Maar sinds vrijdag is het terug naar warm weer waarbij, volgens het KNMI, „de droge perioden overheersen” – tot 24 juni voorspelt het instituut een dagelijkse kans van 40 procent op een regen- of onweersbui.

Het roept een vraag op, deze tijden van droogte. Tuinliefhebbers willen het goede doen voor hun planten. Maar wat is daarin wijsheid? Zeker als het drinkwaterbedrijf oproept heel zuinig te zijn met water. Niet sproeien? Een beetje? Toch veel? Of krijg je, in het laatste geval, dan luie wortels?

„Als je veel beregent hebben planten geen reden om via hun wortelstelsel uitgebreider op zoek te gaan naar water. Je zou dat luie wortels kunnen noemen”, zegt agrohydroloog Mirjam Hack van Wageningen University & Research.

Investeren in wortelbiomassa

„We noemen het lui, maar eigenlijk is het gewoon efficiënt”, zegt ecofysioloog Eric Visser van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Planten stemmen af op de aanwezigheid van voedingsstoffen en water, zegt hij. Op basis daarvan verdelen ze hun biomassa, om tot een optimale opname van nutriënten, water, kooldioxide en licht te komen.

Als het een beetje droog is investeren planten meer in wortelbiomassa, legt Franciska de Vries, hoogleraar bodemkunde aan de Universiteit van Amsterdam uit. Bij de ene plant gaan de wortels de diepte in, bij de ander blijven ze vrij ondiep, maar gaan ze zich vertakken. Dat laatste doen bijvoorbeeld veel grassen.

Engels raaigras wortelt meestal niet veel dieper dan 25 centimeter, zegt Hack. Voederbieten komen makkelijk tot een meter diep. In de landbouw zijn aardappel en maïs erg gevoelig voor droogte.

Houdt die droogte aan dan reageren planten daarop door de huidmondjes te sluiten, zodat water niet de buitenlucht in verdampt, maar binnen blijft. Vervelend genoeg betekent het automatisch dat de plant via diezelfde huidmondjes geen CO2 meer opneemt en geen energiereserves meer opbouwt. Op termijn stopt hij met groeien, mede omdat hij geen water meer opneemt. De Vries: „Delen van de plant sterven af, en gras kleurt geel.”

Badwater van de kinderen

Veel beregenen – twee, drie keer per week – maakt planten kwetsbaar, zegt Visser. „Je komt in een fuik. Je moet water blijven geven, omdat ze hun wortelstelsel niet ontwikkelen.” Stop je met bewateren, bijvoorbeeld vanwege een oproep tot zuinigheid, dan lopen de planten bij droogte eerder kans op schade. „Het is beter om minder regelmatig te bewateren”, zegt Visser. Dan trigger je planten hun wortelstelsel te ontwikkelen. Dat maakt ze minder kwetsbaar voor droogte. „Ik zou hoogstens één keer per week water geven. Maar dan wel flink. Zodat het water ook diep in de grond komt.”

De Vries geeft haar groentetuin en bessenstruiken de laatste maanden het badwater van haar twee kinderen. „Vijf emmers per keer, een paar keer in de week. Er zit dan natuurlijk geen zeep in.” Het gras krijgt geen water, net zo min als de border met kruiden zoals boterbloem, margriet, smalle weegbree, klaproos, grassen. „Een soortenrijk grasland heeft meer kans om bij droogte goed te blijven.”

Van invloed is ook het type bodem. „Klei houdt relatief veel water vast, zand juist niet”, zegt Hack, die haar tuin niet bewatert. Je kunt je planten erop afstemmen. Hulst, rododendron, brem, geranium, doen het goed op zandgrond. Hack: „Vorige week stond m’n rododendron er belabberd bij, maar met dat beetje regen van de afgelopen dagen is ie weer helemaal opgeknapt.”