In Zweden kiest autonome Pippi voor het collectief

Tv-recensie Thomas Erdbrink (Onze ex-man in Teheran) en Sander Schimmelpenninck (Quote) maken een reportage over Zweden. Die zitten het liefst in hun eentje in het bos, maar ze bewaken streng het groepsbelang.

Sander Schimmelpenninck en zijn Zweedse vriendin Lotta in 'Zweden doen het anders'.
Sander Schimmelpenninck en zijn Zweedse vriendin Lotta in 'Zweden doen het anders'. VPRO

‘Tussen de lakens leer je een land pas echt goed kennen”, zegt Sander Schimmelpenninck, aan het begin van Zweden doen het anders, de lange reportage die hij met Thomas Erdbrink maakte om de aanzwellende Zwedenhonger van de Nederlander te stillen. Dat verlangen naar kennis is het gevolg van de minder strenge coronamaatregelen in het land, die in het buitenland afwisselend met afgunst, bewondering en weerzin worden bekeken.

Erdbrink (1976) en Schimmelpenninck (1984) zijn een jongensachtig gelegenheidsduo. De voormalige ‘Man in Teheran’ is benoemd tot correspondent Noord-Europa voor The New York Times en is bezig zich in te werken. De hoofdredacteur van Quote en presentator van Op1 heeft al vijf jaar een relatie met een Zweedse oesterduikster en brengt veel tijd door in het land, dobberend in een bootje dat hij niet kan besturen, soms bezorgd controlerend of er nog wel luchtbellen van zijn Lotta naar de oppervlakte komen.

Het begin van Zweden doen het anders was niet het beste. De net aangekomen Erdbrink hoorde in Stockholm bekende zaken over het Zweedse coronabeleid. Een gesprek met opperviroloog Anders Tegnell leverde slechts algemeenheden op, waarvan het merendeel ook uit de mond van Jaap van Dissel had kunnen komen. Schimmelpenninck babbelde over zijn LAT-relatie en bezocht de lokale restauranthouder.

Lees ook: Zweden deed het anders - en voelt nu de pijn

Er werd wel gesproken over Zweden die sceptisch waren over het beleid, maar die kwamen niet voor de camera. Erdbrink legde soepel contact met een Iraanse taxichauffeur en een beveiliger van Tunesische afkomst. Hij vergezelde deze Haroon hij bij het boodschappen doen voor zijn oude moeder, die al maanden niet buiten was geweest. Ze zei drie keer dat ze het knuffelen van haar zoon zo miste en in de deuropening gaf ze Haroon en de Hollander een bakje baklava mee.

Na die mooie scène kwam de reportage in een stroomversnelling. Want wat is de achtergrond van de ‘eigen verantwoordelijkheid’ waar de Zweedse overheid op steunt? Dat Zweden doen wat er van hen wordt gevraagd, hangt samen met het vertrouwen dat ook anderen hun verantwoordelijkheid nemen (iets waar de Nederlander minder zeker van lijkt). Zweden zijn een volgzaam volk, zei een Nederlandse vrouw die al jaren in het land woont – en er erg aan moest wennen dat ze er altijd op wordt aangesproken als haar hond even niet aangelijnd is.

Niet zoenen, a.u.b.

Afstand houden is toch al een tweede natuur van de Zweed. Lotta vertelde hoe zij er in Nederland hoorndol van wordt dat de halve familie Schimmelpenninck op feestjes haar persoonlijke ruimte binnen banjert („all that kissing!”) terwijl zij ze liever op bacilveilige afstand houdt. Overigens had ze het ook even over ‘our darkness’, maar Schimmelpenninck – die wat moeite had met zijn driedubbelrol als partner/interviewer/onderwerp – vroeg daar helaas niet op door.

Erg goed was historicus Lars Tragardh (co-auteur van Are Swedes human beings?) die de aard van zijn volk verklaarde aan de hand van het verlangen naar persoonlijke vrijheid en de liefde voor de natuur: een Zweed zit graag in zijn eentje in het bos. Erdbrink bezocht daarna de jonge actrice die in een nieuwe serie Pippi Langkous speelt. Hij legde uit dat de eigenzinnige Langkous aan het eind van het boek met haar vader mee kan varen naar diens koninkrijk overzee, maar op het laatste moment besluit bij haar (volgens Erdbrink ‘benepen’) vrienden Tommy en Annika te blijven.

Zo kiest de iconisch individualistische Pippi uiteindelijk voor het collectief, legde Erbrink uit: „Dat noemen ze de Pippi-paradox.” Een fraaie afsluiting van een reportage die de coronaverslaggeving uiteindelijk ver ontsteeg.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.