Reportage

Thuis wordt de rustige werkplek, het kantoor een soort Starbucks

Thuiswerken De helft van alle werknemers wil meer vanuit huis blijven werken als de coronacrisis voorbij is. Ook werkgevers raken steeds meer van dit idee overtuigd. Maar: „Voor brainstormen moet je op kantoor zijn.”

Illustratie Stella Smienk
Illustratie Stella Smienk

„Vroeger…” Zo begint Janine Vos van de Rabobank een verhaal over werken op kantoor versus thuis. Direct onderbreekt ze zichzelf: „Oké, met vroeger bedoel ik: drie maanden geleden.”

Toch voelt het wel als vroeger. Vooral omdat Vos, en met haar de Rabobank, de toekomst van werken op kantoor nu helemaal anders voor zich ziet.

„Vroeger”, zo vervolgt Vos, „ging een team voor strategisch overleg of teambuilding er eventjes op uit. Naar een restaurant of zo.” Straks – en dan hebben we het over de tijd ná corona, en ná de verplichte anderhalve meter afstand – krijgt de thuiswerkplek wat Vos betreft de functie die het kantoor nu heeft.

Thuis wordt de plek van concentratie en stilte, en het kantoor wordt „een soort Starbucks XL”, aldus Vos. Ze is verantwoordelijk voor het HR-beleid bij de Rabobank, en leidt binnen de bank een pas opgerichte werkgroep die over precies dit thema nadenkt. „We hebben namelijk gezien dat het thuiswerken prima gaat.”

Ook uit recent onderzoek van de Nationale Vacaturebank en Intermediair onder ruim duizend Nederlandse werkenden blijkt 53 procent van de ondervraagden positief over thuiswerken. 49 procent zegt na de coronacrisis (deels) vanuit huis te willen blijven werken.

De eerste resultaten van een nog lopende enquête van de Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN), verzekeraar Nationale-Nederlanden en IT-bedrijf Crunchr (onder tot dusver 792 respondenten) wijzen in dezelfde richting. De roep om meer thuiswerkmogelijkheden na corona blijkt luid.

En dat tijdens een crisis waarin thuiswerken lang niet altijd prettig is, omdat partner of kinderen thuis zijn, de thuiswerkplek niet goed is ingericht, of het bedrijf nog moet wennen aan het op afstand vergaderen. Men mist sociaal contact, zo blijkt uit het Intermediair-onderzoek. En niet iedereen kan goed thuiswerken – van mensen met psychische of depressieve klachten kan het enorm veel vergen. Toch wil de werknemer de prettige kanten van het thuiswerken – kortere reistijd, beter indelen van de eigen tijd – blijkbaar wél behouden. Gaan organisaties daarin mee?

„De geest is uit de fles wat thuiswerken betreft”, zegt Margreet Xavier, adviseur bij de AWVN. De werkgeversvereniging spart eens in de acht weken met managers van achttien grote bedrijven, waaronder McDonald’s, KLM en Nationale-Nederlanden. Xavier: „Het gros heeft duidelijk aangegeven werken op afstand te willen doorzetten.”

Vertrouwen thuiswerken stijgt

Werkgevers hebben nu kunnen zien dat thuiswerken gewoon kán, zegt Xavier. Zo heeft de Rabobank volgens Vos geen productieverlies bemerkt. „Dan stijgt het vertrouwen”, meent Xavier.

De Rabobank (circa 27.000 werknemers, verspreid over 450 locaties) heeft al sinds 2006 thuiswerkvoorzieningen. „In de praktijk werkten mensen af en toe een dag thuis”, zegt Vos. In principe konden voor corona 8.000 mensen gelijktijdig op het thuiswerkportaal terecht. Inmiddels kunnen 30.000 mensen tegelijk vanuit huis inloggen. „Zoals je het nu beziet, kwam iedereen eigenlijk veel vaker naar kantoor dan nodig was”, zegt Vos.

Bij de enorme techbedrijven in de VS is het vertrouwen in thuiswerk ook gegroeid, zo lijkt het. Jack Dorsey, bestuursvoorzitter van Twitter, kondigde recent aan dat zijn medewerkers ook na corona „voor altijd” thuis mogen blijven als ze dat willen. Mark Zuckerberg van Facebook volgde snel met een zelfde aankondiging. Al zat hier een addertje onder het gras: werknemers die daardoor vanuit het dure San Francisco naar een goedkopere woonplaats verhuizen, krijgen een salaris dat afgestemd is op die nieuwe locatie. Achter die flexibiliteit blijkt dus eigenbelang te zitten: een besparing op reiskosten en dure kantoren. Bovendien kunnen Zuckerberg en Dorsey nu ongelimiteerd talent scouten op welke locatie ter wereld dan ook, constateert zakentijdschrift Forbes.

Ook wat conservatiever bedrijven – met name in de industriële sector – maken nu kennis met de voordelen van thuiswerken, zegt Xavier.

Het college van Gedeputeerde Staten van Utrecht begon vorige maand met het bellen van de vijfenveertig grootste werkgevers in de provincie, zoals Vodafone, bol.com, de universiteit en ziekenhuizen. Gaan zij het thuiswerken doorzetten na corona, wil het college weten, en hoe?

De meesten denken daar al over na, merkt gedeputeerde Arne Schaddelee (ChristenUnie). „Een manager van een groot consultancybureau zei me: ‘Ik had ze liever op kantoor, dan kon ik zien dat ze aan het werk waren. Maar het is ongelooflijk, de productie is omhooggegaan. Dus ik heb een nieuw motto: geconcentreerd werken doe je maar thuis.’ ”

Had je Cindy Kroon, directeur klanten bij energiebedrijf Vattenfall, een jaar geleden gezegd dat alle klantenservicemedewerkers vanuit huis zouden werken, en dat dit technisch gezien zou werken, dan had ze het niet geloofd. „Maar door het thuiswerken merken we dat de productiviteit en efficiëntie stijgen.”

Volgens Kroon missen werknemers vooral sociale interactie. „Voor creatieve projecten en brainstormen, moet je dus op kantoor zijn, al het andere werk kan eigenlijk thuis. Uit alle hoeken van de organisatie hoor ik: ‘Cindy we gaan toch niet terug?’ Hoe gaan we zorgen dat we het goede van deze tijd behouden?” Ook Vattenfall (2.350 kantoormedewerkers op vier locaties) begon een projectgroep om na te denken over de vorm van het kantoor tijdens, en ná corona.

Naast hogere productiviteit kan thuiswerk leiden tot minder reistijd en reiskosten. Dat verklaart mede de geestdrift van gedeputeerde Schaddelee, die mobiliteit in portefeuille heeft. „We zijn er door corona achter gekomen dat reizen naar ons werk eigenlijk een keuze is.” Thuis lukt het meeste kantoorwerk immers ook prima, wil Schaddelee daarmee zeggen. „We hoeven niet de file in om ons werk te doen. Laten we niet zo stom zijn om daarnaar terug te gaan.”

Lees ook: Software waarmee de baas je thuis in de gaten kan houden is populair

Plattere organisatie

Cindy Kroon, van Vattenfall, denkt dat er, als het kantoor eenmaal een plek voor ontmoeting is en thuis een plek voor werk, minder kantooroppervlak nodig is. „Maar dat gaat niet van de ene dag op de andere.”

Levert dat, net als in de VS, een directe kostenbesparing voor de werkgever op? AWVN-adviseur Xavier denkt van niet. „Ik kan me voorstellen dat de reiskostenvergoeding in de toekomst naar het faciliteren van een goede, ergonomische thuiswerkplek gaat.”

Daar denken Kroon en Vos hetzelfde over. En het kantoor ombouwen tot ontmoetingsplaats kost ook geld, zegt Vos.

Waar thuiswerken uiteindelijk wel tot een besparing kan leiden, denkt Xavier, is in aantal managers. „Je loopt thuis met een vraag minder snel naar de baas. Dan los je een probleem zelf, of onderling wel even op.” Uiteindelijk versnelt dat de trend naar een steeds ‘plattere’ organisatie, zegt Xavier. „Maar ook dat gaat geleidelijk, het is allemaal niet ‘morgen anders’.”

Het baart haar overigens wel zorgen dat de nieuwe vrijheid vooral kantoorwerk betreft. Bij industriële bedrijven zal dat pijnlijk zichtbaar worden, als kantoorpersoneel meer vrijheid krijgr en fabrieksmedewerkers nog steeds ploegendiensten draaien. Xavier: „Hoe voorkom je dat het gevoel van achterstand, dat er al is, groter wordt?”

En hoe voorkom je dat werken op kantoor er na corona weer insluipt? „Ik denk dat we iedereen moeten blijven bevragen: waarom wil je naar kantoor?”, zegt Vos van de Rabobank. „Als managers dat willen om hun werknemers te controleren, dan kun je nu zeggen: en die drie maanden thuis dan?”

Je zal wel gek zijn, denkt Vos, nog terug te willen in de file naar de kantoortuin, om daar alles te doen wat je thuis ook kan. „Ik vraag me steeds vaker af: was dat oude normaal wel zo normaal?”