Protestliederen doen waar ze goed in zijn: resetten en verenigen

Black Lives Matter Muziek en protest: ze zijn een goeie combinatie. Bij de protesten rondom George Floyd klinkt nu ‘Lean On Me’. En er ontstond een reeks nieuwe liedjes.

Rapper YG tijdens protesten op 7 juni in Los Angeles
Rapper YG tijdens protesten op 7 juni in Los Angeles Foto Marcio Jose Sanchez/AP

De afgelopen maanden liet popmuziek weer zien waar het goed in is: in snel reageren. Vanaf het begin van de coronacrisis maakten muzikanten ‘quarantunes’, liedjes die reflecteren op deze uitzonderlijke periode.

De afgelopen weken laat popmuziek zien waar het nog beter in is: het verenigen van mensen. Bij de protesten rond de dood van George Floyd, op 25 mei in Minneapolis, spelen muziek, zang en scanderen een belangrijke rol. Dat was altijd al zo. Ook tijdens demonstraties voor burgerrechten of tegen politiegeweld in de jaren zestig, zongen de deelnemers: gospel-lied ‘We Shall Overcome’, bijvoorbeeld, of ‘I’m Black And I’m Proud’, van James Brown. De tekst van ‘Fuck Tha Police’ (1988) van rapgroep N.W.A, werd gescandeerd in 1992 tijdens de rellen in LA, na de vrijspraak van de politieagenten die Rodney King hadden mishandeld. Behalve voor woede is er ook ruimte voor solidariteit. Bij de huidige Amerikaanse protesten klinkt nu ‘Lean On Me’, het tedere lied van Bill Withers.

Naar aanleiding van de dood van George Floyd ontstond er de afgelopen weken bovendien een reeks nieuwe liedjes. Meestal zijn het rappers die zich uitspreken over politiegeweld en racisme; de een beschouwelijk, een ander woedend, de derde murw.

Lees ook: Epidemische muziek is van alle tijden

Bij de Amerikaanse protesten wordt het nieuwe ‘F.T.P’ van rapper YG, uit Compton in Californië, meegezongen. ‘F.T.P’, een afkorting van ‘Fuck Tha Police’, is een verwijzing naar N.W.A, de rapgroep die ook uit het door politiegeweld getekende Compton kwam. YG verwoordt de frustratie die in veel nieuwe tracks te horen is, over de voortdurende en schijnbaar vruchteloze strijd tegen onrecht: ‘Fuck the police, that’s how I feel/ Buy a Glock, break down the block/ That’s how I feel/ Murder after murder after all these years/ Buy a strap [pistool], bust back after all these tears/ Mommas cryin’, how they gon’ heal?’.

Er zijn nieuwe nummers van jonge, populaire rappers zoals Asap Ferg (‘Wild Thang’), Trey Songz (‘How Many More Times’), Conway The Machine (‘Front Lines’) en het intense ‘Pig Feet’ van rapper Denzel Curry, met medewerking van Kamasi Washington op opruiende saxofoon. Verrassend is de opname van de 52-jarige LL Cool J, die in de jaren tachtig populair was als charme-rapper (‘Ladies Love Cool James’), en nu, na zeven jaar stilte, een emotionele a capella-rap op zijn Instagram-pagina postte, beginnend met een verbeten uitgesproken: ‘For 400 years, you had your knees on our necks’.

Lees ook: Black Lives Matter: een kijk-, lees- en luistergids

In Nederland werden afgelopen week nummers gemaakt door rapper Akwasi, met collega Bizzey. Hun ‘Geen Wedstrijd’ vertaalt de inhoud van het Amerikaanse protest naar de Nederlandse situatie – net zoals bij recente demonstraties expliciet tegen Zwarte Piet werd geprotesteerd. Akwasi en Bizzey hebben het over etnisch profileren bij de belastingdienst en over de vele soorten mensen die aanwezig waren bij het protest op de Dam, in Amsterdam: ‘Black lives matter, we komen alles hier resetten/ Alles aan de kant, ik zag van alles op De Dam/ Strijders uit Palestina, Iran en Afghanistan’.

De jonge rapper Ray Fuego klinkt minder beschouwelijk. In zijn ‘Blacklivesmatter’, deze week verschenen op muziekplatform Soundcloud, rapt hij over ‘mentale gevangenissen’ en desinteresse: ‘Ze geven pas een fok wanneer het bloedt in de streets’. Maar hij blijft optimistisch: ‘Door dat kleine kiertje schijnt hoop. Niet opgeven.’

Ook bij recente protesten in Engeland, waarbij standbeelden van slavenhandelaren werden omgetrokken, wordt gezongen en gerapt. De 12-jarige Keedron Bryant vatte de boodschap samen, in een door zijn moeder geschreven gospelsong: ‘I’m a young black man [...] When I see what’s being done to my kind/ I just wanna live/ God protect me.