Recensie

Recensie Film

Spike Lee is te veel schoolmeester in film over zwarte Vietnamveteranen

Film In de Netflix-film ‘Da 5 Bloods’ gaat een groep zwarte veteranen terug naar Vietnam. Regisseur Spike Lee geeft een te expliciete geschiedenisles over racisme in het leger.

Da 5 Bloods (Spike Lee)Foto Netflix
Da 5 Bloods (Spike Lee)Foto Netflix

De Amerikaanse oorlog in Vietnam viel samen met hevige protesten tegen de rassenongelijkheid in de VS. Na de moord op Martin Luther King begon ook een deel van de zwarte soldaten in Vietnam te twijfelen aan Amerika’s traditionele waarden van God, vaderland en de oorlog tegen het communisme. Over die generatie zwarte soldaten gaat de nieuwe film van Spike Lee. In Da 5 Bloods volgt hij een groep veteranen op leeftijd die teruggaan naar Vietnam om de stoffelijke resten terug te halen van hun vroegere leider Norman (Chadwick Boseman).

Vietnam was de eerste oorlog waarin het leger van de VS vocht als een geïntegreerde strijdmacht. Maar zwarte soldaten waren nog steeds oververtegenwoordigd in de lagere rangen en daarmee onder de gesneuvelden. Ook in het leger werden zwarte Amerikanen geconfronteerd met racisme. Dat gebeurde vooral achter de frontlinies. Soldaten die direct onder vijandelijk vuur lagen hadden vaak geen andere keuze dan op elkaar te vertrouwen.

Lee heeft niet willen kiezen tussen serieus drama, avontuur en komedie. De veteranen in Da 5 Bloods zijn behalve naar hun vriend ook op zoek naar een verborgen schat van goudstaven. Da 5 Bloods is daarnaast een te expliciete geschiedenisles. De schoolmeesterachtige verwijzingen naar hoogtepunten en dieptepunten uit de historie van zwart Amerika volgen elkaar snel op.

Op het eerste gezicht lijkt het gewaagd dat Lee van veteraan Paul (Delroy Lindo) een Trump-fan heeft gemaakt, met Make America Great Again-petje. Hij behoort tot de kleine groep zwarte Amerikanen – minder dan 10 procent – die Trump steunt. Maar al snel is duidelijk dat Paul ernstige psychische schade heeft opgelopen in de oorlog. Hij is vooral een patiënt. Lee maakt zijn anti-Trump boodschap zo al te duidelijk en direct. Die behoefte is misschien begrijpelijk, maar Zulk pamflettisme helpt de film niet echt vooruit.

Propaganda

De boodschap is kraakhelder: de zwarte soldaten die vochten voor een diep onrechtvaardige staat en zo verzeild raakten in een krankzinnige oorlog zijn misleid. Dat was precies de propaganda-boodschap die Noord-Vietnam tijdens de oorlog afvuurde in de richting van de zwarte soldaten van de tegenstander. Lee laat dat zien en hij lijkt daar volledig mee in te stemmen.

Maar zo helder en overzichtelijk zal het in veel gevallen in werkelijkheid niet zijn geweest. Dat liet de baanbrekende documentaire Bloods of ’Nam van journalist Wallace Terry zien. Maar Lee blijft tamelijk ver uit de buurt van elk gevoel van ambivalentie, tegenstrijdigheid en innerlijke verscheurdheid onder de zwarte strijdkrachten.