Mijn zoon piekert zoveel

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Illustratie Martien ter Veen

Moeder: „Mijn zoon van 12 piekert veel als hij in bed ligt. Vaak over dingen die hij in zijn eigen ogen niet goed heeft gedaan. Onlangs was hij een jas kwijtgeraakt, die ik voor een paar euro op een tweedehandsmarktje voor hem gekocht had, en dan maakt hij zichzelf daar zulke verwijten over.

„Het is niet per se een verlegen kind, hij is open tegenover anderen en heeft ook vrienden. Hij is heel gevoelig, empathisch en sociaal en hij weet heel goed wat wenselijk gedrag is, en is daarbij dan ook oplettend geen fouten te maken of anderen te kwetsen. Voor het slapen gaan twijfelt hij bijvoorbeeld of hij wel aardig genoeg tegen iemand is geweest.

„Ik herken dat gepieker van zijn vader, van wie ik gescheiden ben. Hoe kan ik mijn zoon helpen te kalmeren en rustig te worden? Of liever nog: Hoe kan ik hem leren wat afstand te nemen van die negatieve gedachten of milder te zijn voor zichzelf?”

Naam is bij de redactie bekend. Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Uit zijn hoofd praten

Bas Levering: „Het is opvallend dat het gepieker van uw zoon specifiek over schuldgevoel gaat. Als hij zich afvraagt of hij aardig genoeg tegen iemand is geweest, zou u hem moeten aanmoedigen dat zo spoedig mogelijk aan die ander te vragen: bijvoorbeeld: ‘Ik heb dit zo gezegd gister. Dat vond je toch niet vervelend?’ Dan krijgt hij niet alleen antwoord op zijn vraag, maar toont hij ook betrokkenheid. Het is belangrijk dat een kind wat handigheid krijgt in aan anderen feedback vragen op eigen gedrag. Hij kan die kunst niet bij broertjes of zusjes afkijken.

„Dat u met z’n tweeën leeft maakt het lastiger voor hem om van het ronddraaien in zijn eigen verhaal afgeleid te worden. Het isolement van corona doet daar nog een schepje bovenop. Mocht u ervoor kunnen zorgen dat hij wat meer onder leeftijdgenoten kan komen, zou ik dat doen.

„De vraag komt op of het schuldgevoel van uw zoon ook in verband met de scheiding speelt. Veel kinderen vragen zich af of de scheiding hun schuld is. Als de situatie het toelaat zou ik proberen om hem dat, samen met de vader, uit zijn hoofd te praten.”

Herkennen en benoemen

Eline Snel: „Er zijn een paar stappen die kinderen kunnen ondersteunen bij het leren begrijpen, accepteren en loskomen van piekergedachten. Om te beginnen: even met uw zoon praten over de piekergedachten helpt al, zonder iets te willen oplossen of er vanaf te willen. Het is vaak al fijn om gewoon even gehoord te worden.

„Leer uw kind zijn ‘favoriete piekergedachten’ te herkennen en benoemen. Bijvoorbeeld: ‘Ik pieker het meest over niet aardig genoeg zijn, of niet genoeg opletten.’ Eventueel zou hij in een mooi piekerschriftje zijn top-3 kunnen opschrijven. Zo gaat hij zelf zien waarover hij zich het meest druk maakt. Jullie kunnen zo de ‘piekers’ ook snel leren herkennen: ‘Ah, daar heb je weer de gedachte dat ik niet aardig genoeg ben geweest!’

„U kunt uw kind leren deze terugkerende gedachten te begroeten als ‘zo’n klasgenootje dat altijd wel wat op te merken heeft’. Op deze manier leren kinderen hun zorgelijke gedachten te accepteren. Er zijn naast leuke, briljante en vervelende gedachten nu eenmaal ook piekergedachten.

„Kinderen wat meer uit hun hoofd in hun lijf leren komen helpt ook, bijvoorbeeld met kindermeditaties als ‘De Piekerfabriek’ uit mijn boek waarbij ze met hun aandacht uit hun hoofd naar hun buik leren gaan.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.