Een universum waar je straffeloos slecht mag zijn

Absurdisme De speelfilm Jachterwachter is een nieuwe mijlpaal voor het duo achter het absurdistische collectief Rundfunk. Hun grappen zijn snel, raar en niet ieders cup of tea .

Op de aftandse camping in Jachterwachter doet de Wachtopzichter zijn best het de psychopatische gasten naar de zin te maken.
Op de aftandse camping in Jachterwachter doet de Wachtopzichter zijn best het de psychopatische gasten naar de zin te maken. Foto filmdepot

Wie verwacht dat een conversatie met de twee mannen achter het komische collectief Rundfunk ontaardt in een hilarische sketch, komt bedrogen uit. Integendeel, Yannick van de Velde (30, zoon van regisseur Jean) en Tom van Kalmthout (29, ook bekend van de familiehit De gelaarsde poes van Ro Theater) zijn serieuze gesprekspartners, zeker als het om humor gaat.

„We krijgen heel vaak de vraag of we stoned of dronken zijn als we onze sketches verzinnen”, glimlacht Van Kalmthout. „Maar niets is minder waar. We spreken altijd keurig op tijd af, hebben vaste werktijden. Dan gaan we gewoon zitten met onze laptops en nadenken: wat zou er grappig zijn? Hoe kunnen we een personage of een situatie het beste uitwerken? Soms zitten we een uur lang zwijgend naar elkaar te kijken, op zoek naar dat ene schakeltje dat mist in een scène.”

Lees ook de recensie van ‘Jachterwachter’: Een camping uit de hel

Met deze aanpak bond het tweetal, dat elkaar leerde kennen op de Amsterdamse Theaterschool, een flinke schare trouwe fans aan zich. Veel studenten kennen filmpjes uit de twee tv-seizoenen Rundfunk (2015-2016) uit hun hoofd. De sketch waarin de docent Duits (Pierre Bokma) met zijn ongezonde fascinatie voor het nationaal-socialisme en spanningsopbouw cijfers uitdeelt in de klas („Iedereen heeft volllldoende… Behalve jij…. Nee hoor, grapje, jij ook… Toch niet.”) kent vrijwel elke tiener inmiddels. Ook de tot nu toe twee theatervoorstellingen die het duo maakte, werden door pers en publiek bejubeld.

Ongemakkelijk

Hun grappen zijn absurdistisch, snel, raar en soms op of zelfs over het randje. De expliciete bloedbaden in de film zullen niet ieders cup of tea zijn en ook bij de scènes met de pedofiel die kinderpostzegels koopt of de dialoog in het Arabisch over een haperende koffieautomaat, reageerde het publiek in de zaal vaak opvallend ongemakkelijk.

„We gaan overal met gestrekt been in”, grinnikt Van de Velde. „Als wij ergens om moeten lachen, zullen er ook andere mensen zijn die dat doen. Wij doen geen water bij de wijn, dan maar géén 3 miljoen kijkers. Wie er niets mee kan, is bij de eerste aflevering al afgehaakt.”

Rundfunk-humor is ook typisch Nederlands, denkt de acteur. „Er zijn niet veel landen waar je dit soort grappen zonder al te veel gedoe kan maken. En zeker taal is erg gebonden aan grenzen; zelfs in België, waar we een korte tour hebben gedaan, bleken veel typisch Hollandse uitdrukkingen geen stand te houden.”

Het tweetal houdt van het uitvergroten van tijdloze zaken, analyseert Van Kalmthout. „Wij maken grappen over algemene thema’s: opgroeien, dood, seks. Dingen die er altijd zijn geweest en er altijd zullen zijn. We nemen elementen uit het echte leven en bouwen daar ons eigen, niet-bestaande universum mee.”

Inhoudelijke grenzen kent het duo amper. „Behalve als we over een bepaald onderwerp geen grappen kunnen bedenken die wijzelf leuk vinden”, nuanceert Van de Velde. „Wij moeten er om kunnen lachen. Maar die grens is natuurlijk zeer subjectief; er zijn al mensen die het erg vinden als je een grapje maakte waarin het woord Jezus voorkomt.”

Over elke sketch of personage wordt lang en hard nagedacht, beklemtonen de mannen. „Je moet geen lompe opmerking maken over een bepaalde groep puur om het maken van de grap, zonder dat er ironie of een gedachte achter zit.” Het verrast het Rundfunk-tweetal wel vaak waar sommige kijkers zich druk over maken. „Als je een personage opvoert dat allemaal mensen vermoordt, klaagt er niemand. Dat is blijkbaar gangbaar. Maar gebruik één keer het woord ‘kankerlul’ en mensen springen geschokt op: kán dat wel?”

Gruwelijk absurdisme

De arena van bioscoopfilm Jachterwachter bestaat uit een aftandse camping waar de Wachtopzichter zijn best doet het de psychopatische gasten toch naar de zin te maken. De dagelijkse sleur wordt doorbroken als de depressieve oud-kindster Ronnie Bosboom jr. zich op de camping meldt. Bevat de film onder alle gekte een statement tegen het misbruiken en exploiteren van kinderen?

Van Kalmthout, die Ronnie speelt, denkt na. „De manier waarop sommige ouders met hun kinderen omgaan, is natuurlijk verschrikkelijk”, legt hij uit. „Maar dat kan je juist duidelijk maken door het gruwelijke absurdisme dat in zo’n gegeven zit uit te lichten en op te blazen.” Van de Velde (in de film te zien als de Wachtopzichter) vond onder meer inspiratie in de beelden die hij op jonge leeftijd zag van kindster Macauley Culkin. „Je voelde aan alles dat die jongen door zijn mislukte ouders voor de camera was geduwd. Wij maken het dan nog net wat erger doordat het jongetje in onze film letterlijk door zijn vader het podium op wordt geslagen.”

Demonische vader Bosboom senior wordt vertolkt door Pierre Bokma, de acteur verwierf dankzij hun tv-serie in hoog tempo een cultstatus. „Volgens mij vindt Pierre het ontzettend leuk om met ons in een wereld te stappen waarin je straffeloos slechte dingen mag doen en zeggen”, grinnikt Van de Velde. „Wat lekker dat jullie alles zo naturel en realistisch houden, zegt hij op de set steeds. Hij snapt ook heel goed wanneer hij zich streng aan de teksten moet houden of wanneer er wat ruimte is voor improvisatie.”

Het Rundfunk-tweetal voelde zich enorm uitgedaagd om na de succesvolle tv-serie en theatershows nu een bioscoopfilm te maken. „Sowieso is film een magische kunstvorm om je in onder te dompelen”, mijmert Van de Velde. „Maar het leverde ook veel inspiratie op. We hebben geprobeerd een langer verhaal te vertellen en te ontdekken wat daar voor grappen uit voortkwamen.”