Bouw ziet advies graag snel uitgevoerd

Stikstofadvies Remkes vindt dat de bouw wel erg hard geraakt is door de PAS-crisis en wil bouwen vergemakkelijken. De sector krijgt precies wat hij vroeg.

Plaatsing van lichtgewicht schoorsteen in Loppersum.
Plaatsing van lichtgewicht schoorsteen in Loppersum. Foto Kees van de Veen

Wie het stikstofadvies van Johan Remkes leest, zou in eerste instantie bijna kunnen denken dat hij zélf in de bouw werkt. Het rapport voelt soms als een persbericht van de sector: de bouw is verantwoordelijk voor 0,6 procent van de depositie, maar wel het hardst getroffen door de PAS-crisis. Het gaat op bouwplaatsen om eenmalige kleine emissies en niet om permanente, zoals bij stallen, maar er moet wél elke keer een complexe vergunning worden aangevraagd. En investeringen in de sector zijn hard nodig om Nederland in de huidige economische crisis op gang te krijgen.

„We zijn zeer ingenomen met het advies”, zegt woordvoerder van brancheorganisatie Bouwend Nederland Niels Wensing dinsdag droogjes.

De bouwsector krijgt in het advies precies waar hij al een jaar om vraagt: stikstofruimte om zonder al te veel bureaucratie door te werken. Want als een truck een keertje stikstof uitstoot, maar daarmee een energieneutrale woonwijk bouwt, moet dat zonder veel papier- en rekenwerk kunnen. Daar ontstaat het probleem niet.

Hiervoor is een ‘drempelwaarde’ voor de bouw essentieel, aldus Remkes: een uitstootniveau waarvoor geen ingewikkelde procedure nodig is. Die waarde kan er ook volgens de Raad van State komen, als er maar voldoende natuur- en stikstofmaatregelen genomen worden.

Het kabinet zag tot nu toe niks in landelijke drempelwaardes: eind 2019 meldde minister Carola Schouten (Landbouw, CU) nog dat dit tot een „disproportionele” inzet van maatregelen leidt. Remkes denkt daar anders over: volgens hem is het gewoon noodzaak om de natuur te redden én flink te kunnen blijven bouwen.

Kan de bouw volgens het advies dan eigenlijk als enige wel „alles overal”, in weerwil van de titel van het rapport (Niet alles kan overal)? Zo simpel is het ook niet. In de jaren tot 2030 moet ook in de bouw de stikstofuitstoot flink omlaag. De kabinetsplannen, waarbij het vooral draait om pilots met emissiearme werkvoertuigen, kennen nogal onzekere uitkomsten, aldus het advies.

Aanbestedingen aanpassen

Dat moet beter, maar vooral: bindender. Remkes wil juridisch vastleggen dat de stikstofuitstoot in de bouw in 2030 met 80 procent moet zijn gedaald. Daarvoor moeten overheden volgens hem in aanbestedingsprocedures eisen stellen voor bijvoorbeeld gebruik van elektrische machines. Over de jaren moet het aantal procedures waarin dit een voorwaarde is worden opgeschaald, zodat ook de kleinere bedrijfjes mee kunnen. Op dit moment is ‘duurzaamheid’ in 26 procent van de aanbestedingen een eis.

Lees ook: Rapport Remkes: de Haagse politiek herneemt zijn gang

Bouwend Nederland ondersteunt dit plan, maar wijst erop dat de overheid dan bereid moet zijn meer te betalen. Bouwbedrijven moeten investeren en afschrijven op huidig materieel. „Het is niet reëel die kosten alleen bij het bedrijf neer te leggen.” Ook is er volgens de woordvoerder maar een beperkte hoeveelheid emissiearme bouwmachines beschikbaar op de wereldwijde markt – iets wat Remkes onderschrijft in zijn advies.

Of het uiteindelijk ook zover zal komen hangt af van het antwoord op één belangrijke vraag: wat doet het kabinet met de aanbevelingen van Remkes? Besluit het kabinet de drempelwaarde nu wel in te voeren, dan kan het nog best een tijd duren voordat deze er ook is: daarvoor moeten verschillende stikstofmaatregelen goed juridisch vastliggen.

Voorlopig zit de sector dus nog wel even vast aan de complexe vergunningsprocedures. Onhandig, maar weinig aan te doen. Wensing: „Het belangrijkste is dát die drempelwaarde er komt.”