Geen cent voor de politie, als ze niet verandert

‘Defund the Police’ Te midden van de protesten tegen politiegeweld voelen burgemeesters in de VS grote druk om minder geld aan de politie uit te geven.

De oproep om de politie minder of zelfs helemaal geen geld meer te geven was dit weekend ook op straat in Washington DC te zien.
De oproep om de politie minder of zelfs helemaal geen geld meer te geven was dit weekend ook op straat in Washington DC te zien. Foto Joshua Roberts/Reuters

De slogan ‘Defund the Police’ groeit in de VS snel uit tot een breed gehoorde politieke eis. De oproep om de politie minder of zelfs helemaal geen geld te geven komt al jaren voorbij op linkse spandoeken. Nu sinds eind mei een protestgolf tegen (racistisch) politiegeweld over het land spoelt, wint hij aan draagvlak. In verscheidene grote steden zwichtten bestuurders al voor de groeiende maatschappelijke en politieke druk om te bezuinigen op de politie.

1 Wat wordt bedoeld met ‘Defund the Police’?

De slogan bepleit dat autoriteiten bezuinigen op de politie en zo middelen vrijspelen voor onder meer onderwijs, gezondheidszorg, jeugdwerk, verslavingshulp of huisvesting. Investeren in preventie zou criminaliteit en andere sociale problemen effectiever terugdringen dan meer agenten of zwaarder politiematerieel. Bijvoorbeeld: als een buurtbewoner overlast ervaart van een dakloze junkie, belt hij nu vaak de politie, komt een agent kijken en kan de situatie escaleren – terwijl een gebruikersruimte of nachtopvang dit allemaal had kunnen voorkomen.

In welke mate geld voor de politie een andere bestemming moet krijgen, is onderwerp van discussie. Sommige actiegroepen en academici pleiten voor bezuinigingen of in ieder geval geen verhoging van de lokale politiebegroting. Anderen zijn voor het opdoeken van hele korpsen om deze te vervangen door een ‘volkspolitie’.

2 Waardoor slaat de activistische term nu aan?

De huidige protestgolf begon in Minneapolis, nadat daar eind mei de zwarte man George Floyd stierf terwijl een witte agent hem verstikte. Activisten in de stad wijzen al langer naar het lokale politiekorps MPD, dat ook na bewustwordingstrainingen en antidiscriminatiecursussen met diepgeworteld racisme bleef kampen. Na Floyds dood stelden actievoerders dat het korps blijkbaar niet te hervormen is en moet worden ontbonden. Die oproep kreeg navolging van openbare scholen en de universiteit, die hun samenwerking met de MPD opzegden.

Zaterdag werd burgemeester Jacob Frey bij een betoging uitgejoeld toen hij weigerde de noodzaak tot ontbinding te onderschrijven. Een dag later ondertekenden negen gemeenteraadsleden een belofte om het MPD op te heffen, genoeg om een potentieel veto van de burgemeester te trotseren. De komende tijd wil de raad met de bevolking bespreken welk nieuw ‘openbaar veiligheidssysteem’ in de stad moet worden opgetuigd.

Lees ook: Beeldenstorm tegen ‘foute’ historische figuren

3 Waar speelt dit debat nog meer?

In heel de VS voelen burgemeesters druk te snoeien in hun politie-uitgaven. Zeker nu ze door de crisis minder inkomsten hebben en fors moeten bezuinigen. De eis klinkt luider in steden waar de politie een slechte reputatie heeft of waar ze op omstreden wijze heeft ingegrepen toen protesten ontspoorden in plunderingen. Of in steden die al relatief veel uitgeven aan ordehandhaving.

In Los Angeles, waar het LAPD van oudsher een slechte reputatie heeft, gaat dit jaar 1,8 miljard dollar (1,6 miljard euro; bijna de helft van de gemeentebegroting) naar de politie. Vóór de protesten wilde burgemeester Eric Garcetti dit nog met 7 procent verhogen. Onder druk van betogers trok hij dit in. Woensdag beloofde hij 100 tot 150 miljoen dollar te bezuinigen op de politie en dit geld te investeren in de zwarte gemeenschap.

In New York gaat nu jaarlijks 6 miljard dollar naar het NYPD. Burgemeester Bill de Blasio wilde dit bedrag intact laten, maar wel fors bezuinigen op onder meer jeugdwerk en onderwijs. Sinds de Floyd-protesten gaan in de gemeenteraad stemmen op minstens 1 miljard aan politiegeld te investeren in sociale projecten.

4 Kunnen korpsen dit geld wel missen?

Sinds 1977 verdrievoudigde het bedrag dat jaarlijks naar de politie gaat tot 115 miljard dollar, berekende persbureau Bloomberg. Als aandeel van de totale gemeente-uitgaven bleef dit bedrag door de decennia heen ongeveer gelijk: circa 3,5 procent. Maar omdat de criminaliteit sinds midden jaren negentig fors is gedaald kunnen steden toe met minder agenten, stelt de Defund-beweging.

5 Hoe reageert de landelijke politiek op deze ontwikkeling?

In de nasleep van de protesten spelen racisme en politiehervorming nu een rol in de campagne voor de presidentsverkiezingen van november. Hoewel in peilingen twee derde van de Amerikanen de Black Lives Matter-beweging zegt te steunen, vinden Democratische kiezers deze thema’s doorgaans belangrijker dan Republikeinse. President Trump ziet in de Defund-beweging electorale kansen om zijn tegenstanders als ‘soft’ weg te zetten, blijkt uit een bedelmailtje dat hij zondag stuurde aan aanhangers. „Terwijl ANTIFA-TUIG onze gemeenschappen verwoest en onze kerken afbrandt, schreeuwt Radicaal Links ‘Defund the Police”, schreef hij.