Opinie

De A-griep en vertrouwen

Van het eerste jaar dat ik op de middelbare school zat, herinner ik mij vooral de A-griep. Die sloeg meedogenloos toe in de eerste maanden van 1957. Het leek wel of iedereen ziek werd. In mijn jongensklas waren wij uiteindelijk nog met z’n tweeën over, terwijl ik in een klas zat met dertig leerlingen. Aangezien ook in de andere klassen van de onderbouw het gros van de leerlingen ziek was, zouden wij, zo kregen we te horen, simpelweg samengevoegd worden met de vijf andere klassen van de onderbouw. Ik verheugde mij daar zeer over, want in sommige parallelklassen zaten meisjes, dus het grote wonder zou geschieden, met meisjes zou ik in die samengesmede klas zitten. Maar helaas, toen wij eenmaal samengevoegd waren, bleken alle meisjes uit de parallelklassen ziek te zijn, dus zaten we daar toch weer met alleen maar robuuste jongens die door de A-griep werden overgeslagen.

Omdat ook vrijwel alle leraren ziek waren, stond opeens de leraar Latijn voor onze klas die dan maar Frans gaf, want ja, van zijn eigen gymnasiumklas was niemand komen opdagen. De lerares handwerken van de mms deed haar best om ons wat aardrijkskunde te geven – hetgeen haar nog niet eens zo slecht afging. Aangezien ook de rector en de conrectoren ziek waren, ontbrak echte leiding volledig, en toen ook de conciërge nog ziek werd, stortte de hele infrastructuur in. Toch is nooit besloten om de school dan maar tijdelijk te sluiten.

Waarom de A-griep mij oversloeg is mij nooit duidelijk geworden. Maar bij mij thuis was niemand ziek, griep, daar deden we niet aan. Mijn vader kon ambtshalve ook niet ziek zijn, want hij moest de slachtoffers van de A-griep begraven.

Gewoonlijk had hij twee begrafenissen per week, maar in die eerste maanden van 1957 verdubbelde dat. Ook toen stierven vooral bejaarden met onderliggende klachten zoals reeds aangetaste luchtwegen, en als ik mij goed herinner vormden ook zwangere vrouwen een risicogroep. Kinderen kregen wel massaal griep, maar stierven er zelden aan. Mannen hadden grotere kans aan de griep te overlijden dan vrouwen, net als nu bij corona.

Uiteindelijk zijn er wereldwijd toen ruim 1, 1 miljoen mensen aan de A-griep overleden. Voor Covid-19 staat de teller nu op bijna 400.000 slachtoffers, dus deze pandemie is vooralsnog niet vergelijkbaar met die van toen, dit temeer daar de wereldbevolking zowat de helft kleiner was. Maar Covid-19 is nog niet uitgewoed, dus 1 miljoen kan nog gehaald worden. Ik geloof niet dat bij latere griepuitbraken in Nederland ooit zoveel slachtoffers zijn gevallen als toen bij de A-griep.

Destijds werd er totaal niets gedaan om besmetting te voorkomen. De scholen werden niet gesloten, van een lockdown was geen sprake, anderhalve meter – niemand die op het idee kwam ofschoon het ook toen ging om een virus dat via snotterende neuzen verspreid werd.

De grote vraag is natuurlijk waarom wij nu zulke rigoureuze maatregelen hebben getroffen en toen niet, terwijl men toen ook drommels goed wist dat het influenzavirus van mens op mens oversprong. Ik houd het erop dat men minder bang was voor de dood en nog op God vertrouwde.

Frits Abrahams is deze week afwezig.