Veel te veel demonstranten in Eindhoven – toch ging het goed

Black Lives Matter Zo’n 1.700 mensen protesteerden zaterdag in Eindhoven tegen racisme. Er werd extra ruimte gemaakt en ze hielden onderling keurig afstand.

Demonstranten in Eindhoven kwamen zaterdag nauwelijks van hun 'kruisjes' op de grond af.
Demonstranten in Eindhoven kwamen zaterdag nauwelijks van hun 'kruisjes' op de grond af. Foto Merlin Daleman

Khaled Adam aarzelt of hij zich aan een voorspelling zal wagen. Het is half vijf ’s middags deze zaterdag en het Stadhuisplein in Eindhoven is op een paar jongeren op skateboards na nog vrijwel leeg. Over een half uur begint hier de anti-racismedemonstratie: zijn eerste, op zijn eenentwintigste verjaardag nog wel, en hij mag het woord voeren namens de organisatie.

Dan durft Kahled Adam toch: „Twaalfhonderd demonstranten”, zegt hij. Hij lacht voorzichtig. „Dat verwacht ik. Dat hoop ik.”

Nog geen kwartier later zijn álle kruisjes op het plein, die voor demonstranten met krijt zijn getekend om afstand te houden wegens corona, bezet. Om drie minuten over vijf roept de gemeente Eindhoven nieuwe bezoekers op huiswaarts te keren. Op Twitter en op digitale borden in de stad staat dan: „Het Stadhuisplein is vol” en „ga naar huis.”

Huidskleur

Bezoekers zijn hier vandaag met honderden gekomen om zich te „verzetten tegen racisme”, vertellen ze. Omdat ze wekelijks uitgescholden worden. Omdat ze aangehouden worden in hun auto, omdat zij als enige op het vliegveld uit de rij worden gepikt. Omdat ze de grappen over hun huidskleur zat zijn, omdat het politiegeweld moet stoppen. Omdat fietsen haastig binnen worden gezet als zij een straat inlopen.

Op de verhoging op het Stadhuisplein verheft een van de sprekers haar stem. „Omdat zwarte levens ertoe doen. Omdat we hier zijn. Omdat we hier blijven.”

Lees ook: ‘Witte mensen zien mij als buitenlander’

In de anderhalf uur die volgen worden gedichten voorgedragen, muziek gedraaid, en is er één indrukwekkende minuut stilte. Demonstranten - overwegend jong, en allemaal met mondkapje - geven gehoor aan de oproep van de organisatie om afstand te houden. De meesten komen nauwelijks van hun kruisje af.

Geluidsverdeling

De Eindhovense burgemeester John Jorritsma had vooraf strikte voorwaarden gesteld aan de bijeenkomst. Niet alleen moest de organisatie zorgen voor markeringen en looproutes; na het gedrang voor het podium tijdens de demonstratie in Rotterdam deze week, kreeg de organisatie in Eindhoven ook de opdracht om te zorgen voor een goede „geluidsverdeling” over het terrein.

Zo kon het dat de vrijwilligers op vrijdag nog driftig aan het rondbellen waren om meer geluidsboxen te regelen. Zij wilden voorkomen dat de menigte zich ook hier zou gaan verdringen om de muziek en de toespraken beter te kunnen horen.

Op dat moment hield niemand van de organisatie - een waaier aan mensen, van onder meer de organisaties ‘We are 1’ en ‘Eindhoven kan het’ - nog rekening met zo’n grote opkomst. Brabant is hard geraakt door het coronavirus, was de gedachte onder de organisatoren. Mensen zouden wellicht huiverig zijn om massaal samen te komen in de stad.

Protestweek

Bovendien hadden veel mensen er al een week vol protesten opzitten. Een demonstratie tegen racisme in Tilburg trok zaterdag ook honderden bezoekers. Zondag is er nog een demonstratie gepland in Maastricht; op Facebook hebben zich daarvoor al ruim 1.100 mensen aangemeld. En in Amsterdam is een tweede demonstratie aangekondigd tegen politiegeweld en racisme op woensdag.

In de beschikkingsbrief van de gemeente Eindhoven hield de organisatie het daarom op mogelijk „200 deelnemers”. De gemeente zelf trok in diezelfde brief bij zevenhonderd demonstranten een harde grens.

In werkelijkheid waren er zaterdag ruim twee keer zoveel mensen aanwezig als toegestaan. De gemeente schat het aantal op 1.700 demonstranten. Hoe kon het dat de gemeente die duizend man extra toch toestond? Waarom is de demonstratie niet alsnog afgebroken?

Extra opvangplekken

Een woordvoerder van de gemeente laat weten dat er ter plekke „extra opvangplekken gecreëerd zijn in de straten rondom het plein”. „Met die bufferzones konden we de veiligheid van de demonstranten ook met deze aantallen garanderen. Om die reden is besloten de bijeenkomst niet af te breken.”

Er zijn zaterdag geen aanhoudingen verricht. Burgemeester Jorritsma is vol lof. In een persbericht laat hij weten dat de aanwezigen hebben laten zien dat „demonstreren in deze tijd van corona mogelijk is, met de nodige aanpassingen, respect voor elkaar en elkaars gezondheid.”