Opinie

Goedkope levens

Tommy Wieringa

Bij thuiskomst vind ik mijn oudste dochter geëmotioneerd boven een iPad. Ze draait het beeldscherm naar me toe. Het hoofd van een zwarte man bij een autoband, de linkerkant van zijn gezicht op straat gedrukt. Op zijn nek knielt een witte politieagent in een pose van superieure overheersing, zoals een grootwildjager poseert met zijn trofee.

Ze kent de uitkomst, mijn dochter, die heeft ze al van vriendinnen gehoord, waar ze nu naar kijkt, is wat eraan de dood van George Floyd voorafging. Met schrille stem zegt ze dat hij om zijn moeder riep, en vraagt waarom die agent zoiets doet. Zoveel antwoorden. Een begin is misschien dat hij gelooft dat er mensen met goedkope levens zijn. Hun lichaam, hun arbeid, hun pijn, zelfs hun kinderen zijn minder waard. Het zit in de fundamenten van het staatsbestel waarin hij is opgegroeid. De agent, die die staat vertegenwoordigt op straat, is opgevoed en opgeleid in de overtuiging dat de levens van zwarten en latino’s goedkoper zijn dan die van mensen zoals hij, en meent dat daarom hun lichamen ongestraft geschonden kunnen worden.

Zwarte mensen die omkomen door politiegeweld, schrijft Ta-Nehisi Coates in Tussen de wereld en mij, worden niet zozeer door agenten gedood als wel door hun land: „Die moordenaar was de directe articulatie van alles waar dit land in gelooft.” Coates schreef zijn indrukwekkende pamflet voor zijn vijftienjarige zoon, en drukt hem op het hart: „Je bent geboren in een ras waarin de wind je altijd in het gezicht blaast en de honden je altijd op de hielen zitten.” Zijn leven lang zal zijn zoon op zijn hoede moeten zijn bij confrontaties met het gezag: „Altijd wanneer we door een politieagent worden benaderd kan dood, letsel, of verminking erop volgen.” Een zwart kind, een zoon in het bijzonder, loopt waar dan ook gevaar. Zijn donkere huid is het Kaïnsteken waarmee hij is geboren. „En je weet nu, als je het niet al wist, dat de politiebureaus van dit land bevoegd zijn om je lichaam te vernietigen. Het maakt niet uit of de vernietiging het gevolg is van een iets te sterke reactie met ongelukkige afloop. Het maakt niet uit of het uit een domme richtlijn voortvloeit. Maar als je sigaretten verkoopt zonder de juiste vergunning kan je lichaam worden vernietigd.”

Mijn dochter vond de beelden op TikTok, een platform bedoeld voor sketches, liedjes en dansjes. Nu drong de wereld zich tussenbeide. Ze wil haar profielfoto veranderen in een afbeelding van Black Lives Matter. Van mij mag het, al is ze dan nog niet woke genoeg voor sommige sprekers op de Dam afgelopen maandag, die witte mensen te verstaan gaven op te donderen als ze te weinig wokeness bezaten. Er werd kortom ideologische zuiverheid geëist. Voor het overige gaf Amsterdam een indrukwekkende demonstratie van trans-Atlantische antiracistische solidariteit te zien.

Maar dat was niet wat bleef hangen. Een bijzaak promoveerde tot hoofdzaak toen bleek waarom burgemeester Halsema de anderhalvemeterregel niet had gehandhaafd. Het was dan ook onhandig om sympathie voor het doel van de demonstratie te noemen als een van de redenen om niet in te grijpen, zoals ze deed bij AT5. Daarmee verliet ze de bestuurlijke neutraliteit. Bij een demonstratie van Pegida of Identitair Verzet had ze het zover niet laten komen – zodat het erop leek dat sommigen meer recht hebben om te demonstreren dan anderen. Ze had ten koste van haar persoonlijke voorkeuren moeten handelen. Dan was nu haar scalp niet geëist door de etnopopulisten in de Amsterdamse raad, dat sinistere gezelschap waar fantasieën over witte suprematie en omvolking worden witgewassen tot courant gedachtegoed. De FvD-fractievoorzitter sprak in haar vorige leven als humorist over dobbernegers en hoopte voor de toekomst van Afrika „dat die ebola een beetje doorpakt”. Goedkope levens tenslotte. En dat willen ze bij Forum voor Democratie graag zo houden.

Tommy Wieringa schrijft elke week een column op deze plaats.