‘Eigenlijk wilde ik altijd al weg’

Dit ben ik Iedereen heeft verschillende identiteiten. Hoe worden we wie we zijn? Deze week Juliette Kwee (46), die dertien jaar geleden naar de Filippijnen vertrok, misschien voorgoed. Nu is ze terug in Nederland.

Foto David van Dam
Foto David van Dam

‘Na mijn studie psychologie ging ik werken bij een consultancybedrijf. Op een gegeven moment werden mensen nummers. Ik keek in een dossier en zag: hé, deze man heb ik vorige week gesproken, maar ik kan me hem niet herinneren. Ik ben stichtingen en verenigingen gaan adviseren. Een kleine stichting zocht psychologen die als vrijwilliger naar de Filippijnen wilden.

„Eigenlijk wilde ik altijd al weg. Er was een plan geweest om met iemand samen te gaan, maar die relatie was uitgegaan. Ik had geld gespaard, ik was 33, het was nu of nooit. De Filippijnen kende ik niet maar ik dacht: je kunt er duiken en ze spreken er Engels. In Azië voel ik me thuis, ook door hoe ik eruit zie. Mijn vader is Chinees, hij komt uit Indonesië.

„Ik gaf mijn spullen weg en schreef me uit uit Nederland. Ik ging missiehuizen ondersteunen, opvanghuizen voor kinderen. Later heb ik een jaar op een eiland projecten gedaan voor de bewoners. Van alles: seksuele voorlichting, remedial teaching, een Iron Man-race . Ik woonde in een hutje. Alleen regenwater, bijna geen elektriciteit, geen internet. Je verliest het besef dat er nog een andere wereld is.

„Terug in Manila ben ik na een tijd zelf een stichting begonnen. In Tondo, de armste sloppenwijk, coachte ik jongeren om zelf bedrijfjes op te zetten. Het is makkelijk om ergens oude kleren te dumpen en dan te denken: ik heb iets goeds gedaan. Uiteindelijk gaat het erom mensen een structuur te geven zodat ze zichzelf kunnen ontwikkelen. Dat is niet makkelijk. Het gaat soms over: hoe betaal ik de reiskosten naar mijn sollicitatiegesprek.

„Op een dag was ik in een van de duurste wijken van Manila bij de opening van een tentoonstelling, iets met erotica. Ze serveerden hapjes in de vorm van borsten. Een paar uur eerder was ik in de sloppen bij een jongen die was gebeten door een rat. Ik dacht: hoe brengen we die werelden samen? Die overbrugging wilde ik maken.

Bij een opening in Manila kreeg ik hapjes in de vorm van borsten. Diezelfde dag was ik in de sloppen bij een jongen die was gebeten door een rat. Ik dacht: hoe brengen we die werelden samen?

„Ik kwam ook in Smokey Mountain, een gigantische vuilnisbelt waar mensen wonen. Daar kwam ik veel talenten tegen. Zo ontstond het idee van een sloppentour. Dat groeide uit tot Smokey Tours. We hadden een fietstour, een begraafplaatsentour, een markttour. We staan in de Lonely Planet, de BBC kwam, Al Jazeera kwam, de EO maakte een documentaire. Veel mensen boekten ons via JoHo, een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie. Je hoopt dat je een zaadje plant. Zoals bij de vrijwilliger die zei: door Smokey Tours ben ik duurzaam toerisme gaan studeren. Die gedragsverandering bereiken, het verschil maken, dat was mijn droom.

„Langzamerhand werd ik moe. Ik woonde zelf ook in een halve sloppenstraat. De basketballeague zat er, keiharde muziek tot laat in de avond. Eigenlijk heb ik gewoon jaren niet geslapen. Ik werkte met moeilijke mensen. Mijn tourleaders komen uit de sloppen, ze hebben allerlei problemen. Eentje kon wekenlang haar dochter niet meer vinden, ze was verdwenen met drugsvriendjes. Een ander deed ineens geen tours meer in de middag. Ik vroeg waarom niet. ‘Als ik niet bij mijn neefjes blijf, worden ze misbruikt.’ En nog functioneren ze. Nog komen ze op tijd.

‘Op 26 maart zou ik voor drie maanden terugkomen naar Nederland. Ik had mijn huis in Manila opgezegd, mijn twee katten ondergebracht, Smokey Tours overgedragen. Toen kwam corona. Ik heb alles tijdelijk dichtgegooid, iedereen geld gegeven en ben vertrokken. Na drie maanden zou ik teruggaan om mijn opvolger te ondersteunen en weer wat nieuws te gaan doen.

„De situatie is nu anders. Nederland is weer meer ‘thuis’. Sinds kort heb ik hier een relatie. Als ik terugging naar de Filippijnen zei ik dat ik ‘naar huis’ ging. Ik snap de Filippijnse mindset, de mentaliteit. De Nederlandse mentaliteit snap ik ook. Die leer je aan als je hier opgroeit, hier bent.

„Ik zou in Nederland iets kunnen doen met psychologische begeleiding. Hier zijn ook genoeg mensen die het moeilijk hebben. Met een Japanse vriendin maak ik bijenwas van gerecyclede kleding, zero waste vind ik ook interessant. Misschien hoef ik niet meer met mijn poten in de modder te staan.

„De wereld ligt voor me open. Alleen voel je dat niet zo als je op een soort kruispunt staat. Ik weet niet precies wie ik ben. Het is werk in uitvoering.”

Aanmeldingen voor deze rubriek: ditbenik@nrc.nl.