Opinie

Culturele grootverdieners

Christiaan Weijts

De drukste demonstratie deze week? Vierhonderdduizend mensen op het Malieveld, het ‘digitale Malieveld’ welteverstaan. Deze vrijdag eindigt ‘Cultuur in Actie!’, een protestweek die bedacht is door Marc Pos, die anders het Eurovisie Songfestival had geregisseerd.

Het Songfestival? Was dat niet dat spektakel dat het Metropole Orkest wilde laten… playbacken? Toen men vriendelijk bedankte voor die vernedering, koos het festival voor jonge musici. Vergoeding: 125 euro per dag. Voor een liedjesfuif dat 15,5 miljoen ontvangt van Rotterdam en 12,4 miljoen van het Rijk is dat niet mateloos gul. Nu regisseerde Marc Pos dus ‘de stem die opkomt voor de cultuur in ons land’.

De cultuur in ons land is dat je in eigen kring niet kritisch bent. Zeker nu niet. Kunstenaars, één front, hand in hand, solidair!

De cultuur in ons land is dat je niet over elkaars salarissen praat. Niet openlijk. Achter de schermen is die cultuurwereld in de ban van een onthullend artikel van Ingrid van Frankenhuyzen, journalist en regisseur, op Cultureelpersbureau.nl. Uit jaarverslagen stelde zij een lijstje op van culturele ‘grootverdieners’, directeuren van gesubsidieerde instellingen met één à twee ton jaarsalaris.

Deze week sprak ik Van Frankenhuyzen. Ze wilde opschrijven wat al jaren bekend was maar taboe bleef door de angst om als verrader te worden gezien. De coronacrisis maakt het nog dringender. „De pluchezitters zullen straks overeind blijven, terwijl het veld geruimd gaat worden.”

Openlijk durft bijna niemand zich uit te laten over die ongelijkheid. Buiten gehoorafstand vragen kunstenaars zich af hoe solidair een gesubsidieerde instelling is als een directie in verhouding zoveel méér verdient dan de spelers, makers, creatievelingen op de vloer. De cultuur in ons land heeft het neoliberale model gekopieerd. Veel geld naar de top, en naar instellingen die als succesvolle ondernemingen opereren.

Donderdagmiddag presenteerde de Raad voor Cultuur zijn subsidieadvies voor de basisinfrastructuur. Wie niet divers, verjongend of regionaal genoeg is verliest zijn subsidie. Maar waarom is een evenwichtigere salarisverdeling niet net zo’n onverbiddelijke eis? Sta je toe dat een directeur zichzelf uit subsidiegeld evenveel uitkeert als een minister-president?

Minister van Engelshoven noemde weliswaar het belang van „eerlijk loon”, maar hierover ging het niet. Ze herhaalde dezelfde filosofie als bij de steunmaatregelen: grote instellingen kunnen hun „vaste grond gebruiken om anderen aan het werk te zetten”.

Ondersteun de top royaal, en hoop dat er iets de vloer op sijpelt. In plaats van hopen kun je ook afdwingen dat het daar komt, of het er zelf rechtstreeks brengen. Anders blijf je afhankelijk van de mateloze gulheid van directeuren en reuzen in het cultuurlandschap.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.