1,5 miljard voor ov-bedrijven

Compensatieregeling De NS en het stad- en streekvervoer hebben te maken met zeer lage reizigersaantallen. Het Rijk besluit nu te compenseren.

Station Utrecht Centraal
Station Utrecht Centraal Foto Olivier Middendorp

Het kabinet trekt bijna 1,5 miljard euro uit aan compensatie voor openbaarvervoerbedrijven vanwege de coronacrisis. De ov-bedrijven rijden sinds deze week weer op volle sterkte, terwijl de passagiersaantallen een fractie zijn van de gebruikelijke hoeveelheid reizigers. De verliezen die NS en stad- en streekvervoerders daardoor lijden, worden dit jaar voor minimaal 93 procent gecompenseerd. Voorwaarde is wel dat de vervoersbedrijven voorlopig geen dividend uitkeren en geen bonussen of ontslagvergoedingen betalen aan hun topfunctionarissen en directieleden.

Begin mei kondigde premier Mark Rutte (VVD) aan dat het openbaar vervoer weer normale diensten zou rijden. Tegelijkertijd bleef de oproep van kracht dat er alleen gereisd mag worden als dat strikt noodzakelijk is. Over de hele linie geldt een passagierslimiet van 40 procent van de normale capaciteit. De onvermijdelijke exploitatieverliezen zouden door het Rijk gecompenseerd worden.

Onderhandelingen daarover verliepen daarna stroef. Vorige week gaapte er volgens betrokkenen nog een gat van een half miljard euro tussen de verliescalculatie van de vervoersbedrijven en het bedrag dat verantwoordelijk staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) namens het kabinet mocht bieden.

Verliezen

Inmiddels zijn de vervoersbedrijven tevreden met het resultaat, ondanks het feit dat zij over dit jaar nog enkele honderden miljoenen euro’s verlies moeten inboeken. Volgens voorzitter Pedro Peters van de branchevereniging OV-NL gaat het om „een evenwichtig pakket van afspraken dat recht doet aan de vitale functie van het openbaar vervoer”. Hierdoor blijft het ov-aanbod voor de reiziger in stand, aldus Peters. Volgens de Amsterdamse vervoerswethouder, Sharon Dijksma (PvdA), namens de stadsvervoersbedrijven direct bij de onderhandelingen betrokken, is met dit resultaat „een rampscenario voor het openbaar vervoer afgewend”. „Uiteindelijk zijn we een heel eind naar elkaar toe opgeschoven”, aldus Dijksma.

Van Veldhoven noemt het openbaar vervoer „een essentiële schakel in onze samenleving, en dat onderstrepen we met deze vergoeding”. Haar ministerie draagt 167 miljoen euro bij aan de compensatieregeling. Dat geld komt van de concessievergoeding die NS jaarlijks moet betalen om op het hoofdrailnetwerk te mogen rijden. Het kabinet heeft daar nog eens 1,3 miljard euro bovenop gedaan.

Lees ook: ‘Hartstikke benauwd’, zo’n mondkapje in de hitte

De ov-bedrijven leveren zelf een bijdrage van 7 procent. Deze wordt deels gefinancierd uit de te verwachten extra passagiersopbrengsten, nu het openbaar vervoer weer op volle sterkte rijdt. Hoewel dat afgelopen week niet meteen tot grotere drukte heeft geleid, is wel de verwachting dat de reizigersaantallen toenemen als de komende maanden meer sectoren in de economie weer gaan draaien.

Het Outbreak Management Team zal om advies worden gevraagd of en hoe de capaciteit van het openbaar vervoer veilig verder kan worden verhoogd, zo schreef Van Veldhoven vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer. Als vervoersbedrijven ondanks de compensatieregeling aantoonbaar alsnog niet uit de kosten komen, kan er nog een extra bijdrage volgen, zo is afgesproken. „Het doel is dat het aanbod van openbaar vervoer niet alsnog hoeft te worden afgeschaald”, zo schrijft Van Veldhoven in haar brief.