Denk: trouwe achterban, crisis of niet

Denk De partij Denk congresseert zaterdag. De aanhang kijkt kritisch naar de ontwikkelingen in Denk, maar blijft de partij trouw.

Farid Azarkan en Tunahan Kuzu tijdens het wekelijks vragenuur in de Tweede Kamer.
Farid Azarkan en Tunahan Kuzu tijdens het wekelijks vragenuur in de Tweede Kamer. Foto Bart Maat / ANP

Wie stemt er nog op Denk na de openlijke ruzies in de partijtop, die zo veel beslag op de partij legden dat er te midden van de coronacrisis nergens anders oog voor was?

De beschuldigingen tussen de twee oprichters van de partij, Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, en later ook het derde Tweede Kamerlid, Farid Azarkan, waren voor de buitenwereld nauwelijks meer te volgen. Er werd gelogen, pootje gelicht, negatieve informatie over elkaar naar buiten gebracht. Op het hoogtepunt zette de partijvoorzitter (Öztürk) fractievoorzitter Azarkan uit de partij, om dat royement kort daarna weer ongedaan te maken.

Het bracht veel onrust. Een Facebookpost van Kuzu, die Öztürk er op 6 april van beschuldigde een „politieke broedermoordaanslag” te hebben gepleegd, kreeg honderden reacties. Daar zaten steunbetuigingen tussen, maar ook veel teleurgestelde en boze kiezers. Nadat de drie mannen op 17 mei in een persbericht van „verzoening” hadden gesproken, werd de beschuldigende Facebookpost verwijderd.

Op zaterdag 6 juni zal de partijtop tekst en uitleg geven tijdens een algemene ledenvergadering, die wegens corona digitaal is. Voor veel leden staat het vertrouwen in de toekomst van de partij op het spel. NRC sprak uitgebreid met tien mensen die tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 op Denk stemden en vroeg hun hoe ze nu naar de partij kijken. Sommigen willen niet met hun naam in de krant.

Tien kiezers zijn niet representatief voor de achterban, maar uit wat zij vertellen rijst het beeld van een betrokken groep die kritisch kijkt naar de ontwikkelingen binnen de partij, maar tegelijkertijd heel loyaal is. Een groep die zich herkent in Denk en geen andere partij als alternatief ziet als vertegenwoordiging van de migrantengemeenschap in Nederland. Uit diverse onderzoeken naar de Denk-stemmer blijkt ook dat veel kiezers een Turkse of Marokkaanse achtergrond hebben.

Bureaucratische praatjes

Op de stoep voor de Turkse Ulu-moskee in Amsterdam-Oost begroet Yasin Öner (32) iedereen die langskomt. Öner heeft een wasserij in een ander stadsdeel, maar komt regelmatig in de moskee en helpt daar nu met het ‘coronaklaar’ maken van de voortuin: afstand tussen de bankjes, inlooproutes bij het naar binnen gaan. In 2017 stemde hij op Denk en dat zou hij nu weer doen, vertelt hij. „Deze mannen praten op een begrijpelijke manier, ze hebben niet van die bureaucratische praatjes”, zegt hij. „Daarom heb ik ook een keer op Wilders gestemd. Mensen moeten begrijpen wat er wordt gezegd in het parlement.”

Dat Kuzu, Azarkan en Öztürk elkaar naar het leven stonden, maakt hem niet uit. „Iedereen heeft wel eens ruzie, toch? Ik hoef niet precies te weten wat er aan de hand is.” Hij knippert even tegen het felle zonlicht. „Als ze het maar oplossen.”

Ook Alexandra Haman („in de vijftig”) vindt de ruzie niet onoverkomelijk. „Het beviel me niet, maar ik denk dat het goed komt. We hebben net de ramadan achter de rug en dat heelt.”

Of Haman, die werd geboren in Suriname en ruim vijfentwintig jaar in Nederland woont, in verzoening gelooft? „Een glas dat is gebroken heeft barstjes, ook na het lijmen”, zegt ze. „Alles hangt van de intenties af. Maar Denk is op het ogenblik de enige partij die mijn stem kan laten horen in de Tweede Kamer.”

Want, benadrukt Haman, „Denk is de enige partij die minderheden vertegenwoordigt”. Dat gaat over de representatie, maar ook over de ideeën. „Denk komt op voor een rechtvaardige samenleving. Denk bestrijdt institutioneel racisme en kansenongelijkheid van migranten.”

Haman was jaren lid van de SP, eind 2015 stapte ze over naar Denk. „Denk lijkt het meest op mij. Ik ben zwart en eigenlijk wil ik me laten vertegenwoordigen door een zwart persoon, maar die is er niet.”

Er zijn ook kiezers die de partij de rug toekeren. Denk heeft drie zetels in de Tweede Kamer, nu schommelt dat in de peilingen tussen de nul en de twee. „Ik heb mijn lidmaatschap opgezegd”, zegt een docent maatschappijleer uit Tilburg. „Hoe kan ik aan mijn leerlingen uitleggen dat ze fatsoenlijk met elkaar moeten omgaan als parlementariërs hun privéruzies in het openbaar uitvechten?”

Anderen zien juist kansen door de chaotische situatie. Kenan Baydar, voormalig raadslid van de PvdA in Tilburg, wil zich mengen in de lijsttrekkerstrijd van Denk. „Denk is een partij met veel potentie, maar met dit geruzie schiet niemand wat op. Ik zou de koers verleggen van identiteitspolitiek naar een partij die zich links van het midden opstelt en focust op sociaal-maatschappelijke thema’s.” Sinds maart probeert Baydar lid te worden, maar zijn aanvraag bleef onbeantwoord, tot donderdagavond – na vragen van deze krant. Wel denkt hij alvast aan een nieuwe naam voor de partij: Open Links.

Partijvoorzitter en Kamerlid

De kwestie die bijna alle kiezers opbrengen, is de positie van Öztürk – partijvoorzitter én Tweede Kamerlid. „Als hij blijft, ben ik weg”, zegt een 27-jarige kiezer uit Bergen op Zoom. „Öztürk is de verruwing zelve, in de manier waarop hij politiek bedrijft. Daar ben ik klaar mee. Bij Kuzu en Azarkan zie ik dat ze zijn veranderd.”

Lees ook: Kamerleden bedreigd na ‘intimiderende’ Denk-filmpjes

Wat de Amsterdamse jongerenburgemeester Achraf el Johari betreft moet een dubbelrol zoals Öztürk heeft niet meer kunnen. Hij richtte, samen met anderen, een democratiseringsbeweging op, Nieuw Democratisch Denk, en zal op de algemene ledenvergadering van zaterdag moties indienen. „We hebben structuurverandering nodig, meer transparantie. We accepteren niet meer dat de leden niet precies weten wat er gebeurt binnen de partij.” Desondanks zegt El Johari veel vertrouwen te hebben in de idealen van de partij. „Het is noodzaak. We hebben geen ander platform om onze emancipatiebeweging voort te zetten.” Hij pauzeert even. „Politiek hebben we niets anders.”

Luister ook de podcast Vandaag, over de strijd om de macht binnen Denk