Tokio moet de uitgestelde Olympische Spelen volgend jaar versoberen

Olympische Spelen Door de coronacrisis werden de Spelen uitgesteld, maar het is nog onduidelijk hoe ze er uit komen te zien, en wie er mag komen.

Over iets meer dan 400 dagen moeten de uitgestelde Olympische Spelen van Tokio beginnen. De vraag is of de resterende tijd toereikend is om het evenement coronaproof af te werken.
Over iets meer dan 400 dagen moeten de uitgestelde Olympische Spelen van Tokio beginnen. De vraag is of de resterende tijd toereikend is om het evenement coronaproof af te werken. Foto Kim Kyung-Hoon/Reuters

Een eerste teken van herstel van de Olympische Spelen: stafleden van het organisatiecomité Tokio 2020 zijn na twee maanden thuiswerken deze week teruggekeerd op het hoofdkantoor. Maar verder is veel onzeker, zelfs of de uitgestelde Zomerspelen volgend jaar wel kunnen doorgaan.

De coronapandemie heeft ‘Tokio’ en het Internationaal Olympisch Comité (IOC) opgezadeld met twee extra problemen: hoe kan de gezondheid van sporters en bezoekers worden gegarandeerd en hoe worden de gestegen kosten (naar schatting 2,45 miljard euro) gedekt?

Over de verspreiding van het virus is met geen zinnig woord iets te zeggen, noch over de termijn waarop een vaccin beschikbaar is. Maar de sterk toegenomen kosten maken Japanse gezagsdragers zenuwachtig. De gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, sprak in de Japanse media van plannen voor afslanking. Volgens haar wordt in elk geval gedacht aan vereenvoudiging van de openings- en sluitingsceremonie en beperking van het aantal buitenlandse hoogwaardigheidsbekleders. Op andere aanpassingen wordt gestudeerd.

De zorg van Japanse autoriteiten is dat steun van de bevolking bij toenemende gezondheidsrisico’s en oplopende kosten snel zal afnemen. Gouverneur Koike daarover: „Redelijkheid moet het uitgangspunt zijn en daarom moeten we vereenvoudigen wat vereenvoudigd kan worden.”

Lees ook: Olympiërs worden doorbetaald tot ‘Tokio 2021’

Een vraag die de organisatie vooral bezighoudt is of de resterende veertien maanden toereikend zijn om de Spelen coronaproof af te werken? „Die nieuwe situatie vereist compromissen en opofferingen van iedereen”, zegt IOC-voorzitter Thomas Bach tegen The New York Times. „We zullen alles in het werk stellen om de kosten beheersbaar en de kwaliteiten van de wedstrijden hoog te houden. Daarvoor bestaan wat ons betreft geen taboes.”

Olympische kwalificatie

Punt van actuele zorg is de resterende kwalificatieperiode. Ongeveer de helft van de sporters is al zeker van deelname, maar de andere helft heeft geen idee op welke termijn zij aan de olympische eisen kunnen voldoen. De klemmende vraag is wanneer er op mondiaal niveau gesport kan worden, omdat veel grenzen nog gesloten zijn. In Azië en Europa mogen de autoriteiten het coronavirus redelijk goed hebben getackeld, in grote sportlanden als de Verenigde Staten, Rusland en Brazilië is daar allerminst sprake van.

Alle 28 olympische sportbonden hebben inmiddels de kwalificatie-eisen aan de nieuwe omstandigheden aangepast, maar niemand heeft enig idee hoe het verder gaat. Tot ergernis van Maurits Hendriks, technisch directeur van sportkoepel NOC-NSF. „Er is zegge en schrijve één bond, uit mijn hoofd de wielrenunie UCI, die duidelijk heeft gemaakt wie er toegang tot de Spelen krijgt als onverhoopt nieuwe kwalificatiemomenten uitblijven. Geen sporter die nu weet waar die aan toe is. Die onzekerheid baart me zorgen. Ik zou op dat vlak graag meer regie van het IOC willen zien.”

De enige duidelijkheid die het IOC heeft verschaft is dat het ruim 700 miljoen euro bijdraagt aan de extra lasten en in het uiterste geval de Olympische Spelen helemaal niet doorgaan. Hernieuwd uitstel is niet aan de orde, maakte Bach twee weken geleden in een interview met de Britse omroep BBC duidelijk. „Het organisatiecomité kan niet nog langer 5.000 mensen in dienst houden, je kunt niet opnieuw de sportjaaragenda op z’n kop zetten en de sporters blijvend in onzekerheid laten”, zegt Bach, die ook duidelijk maakte geen voorstander te zijn van Spelen achter gesloten deuren, een mogelijkheid die de Japanners allerminst uitsluiten.

Aanpassingen vanaf oktober

De maand oktober wordt in olympische kringen gezien als deadline voor vergaande aanpassingen van de Olympische Spelen. Als er dan geen tekenen zijn dat het coronavirus wereldwijd beheersbaar is geworden, moet over bijstelling nagedacht worden. De Australiër John Coates, voorzitter van de toezichthoudende IOC-commissie, heeft tegenover internationale persbureaus al laten weten, „dat we ons in dat geval moeten voorbereiden op totaal andere Spelen”.

In Nederland worden die ontwikkelingen nauwlettend in de gaten gehouden. Volgens Hendriks zijn alle contracten van stafleden van TeamNL en bij de sportbonden die van coaches tot met de Spelen van 2021 verlengd. Daar zit ’m het probleem niet. Er wordt wel gekeken of NOC-NSF van verplichtingen als hotelreserveringen af kan, omdat nu nog niet bekend is hoeveel mensen er buiten de ploeg om naar Tokio mogen afreizen. Op het kantoor op Papendal worden diverse scenario’s bekeken, waarbij volgens Hendriks het centrale uitgangspunt is en blijft: sportief gaat Nederland niet de top-10-doelstelling bijstellen; de sporters moeten optimaal ondersteund blijven.

Van de vele zorgen voor de Nedelandse sportbonden wordt er één weggenomen. Voor 15 juli krijgen alle duidelijkheid over de financiering van topsportprogramma’s voor de komende jaren. Dat is vroeger dan normaal, mede doordat de voorbereidingstijd tussen de Spelen in Tokio en die van de Winterspelen in Beijing en Zomerspelen danig is geslonken. Tussen de Spelen in Japan en die in Beijing zit bijvoorbeeld slecht zes maanden.

Nu de lockdown zijn einde nadert en de sport langzaam maar zeker op gang komt, heeft Hendriks ook tijd voor reflectie. Hij kreeg nogal kritiek te verduren vanwege zijn snelle besluit de Nederlandse sportwereld ‘op slot’ te doen. Hendriks daarover: „De dynamiek veranderde zo snel, dat je bereid moest zijn besluiten te herzien en daar nieuwe aan toe te voegen. Ik heb geleerd niet dogmatisch te zijn en goed contact te houden met de achterban. De kritiek heb ik als gezond ervaren, waarmee ik niet wil zeggen dat ik het ermee eens was. We moeten oppassen besluiten uit de coronacrisis te beoordelen met de kennis van nu.”

Correctie 05-06-2020: In een eerdere versie van dit artikel werd abusievelijk met ‘hem’ verwezen naar Yuriko Koike, de gouverneur van Tokio. Dat is hierboven aangepast in de tekst.