Grapperhaus relativeert de app-aanvaring met Halsema

Demonstratie op de dam Minister Grapperhaus (Justitie, CDA) werd donderdag met spoed naar de Kamer geroepen om uitleg te geven over appjes met burgemeester Halsema.

Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA).
Minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid (CDA). Foto ANP/BART MAAT

Konden het appje dat de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema afgelopen maandag om 17.02 uur naar de minister van Veiligheid en Justitie stuurde over de demonstratie op de Dam en zijn antwoord daarop, een minuut later, nou wel of niet als ‘ruggespraak’ worden beschouwd? Die vraag beheerste donderdag het Tweede Kamerdebat over het coronavirus.

PVV-leider Geert Wilders had de appconversatie opgevraagd en kreeg die vlak voor het debat. Hij haalde fel uit naar de burgemeester, omdat zij volgens hem had moeten ingrijpen toen er maandag duizenden demonstranten op de Dam stonden, op minder dan de voorgeschreven anderhalve meter van elkaar. Ze kwamen om te protesteren tegen de dood van de zwarte Amerikaan George Floyd door politiegeweld, en tegen racisme. Wilders vond dat Halsema (GroenLinks) de demonstratie eerder had moeten beëindigen, uit oogpunt van de volksgezondheid.

Even later, toen hij de appjes had gelezen, concludeerde hij dat ze niet alleen onverantwoordelijk had gehandeld, maar ook nog eens had geprobeerd om de minister van Justitie „op een slinkse manier” medeverantwoordelijk te maken voor haar beslissing om niet in te grijpen. Het leidde ertoe dat minister Grapperhaus (CDA) donderdagavond met spoed naar de Kamer moest komen om toelichting te geven op de appconversatie, die Wilders typeerde als „een grote ruzie” tussen de twee bestuurders.

Dat er een verandering van toon is in de appjes, staat vast. Aanvankelijk is die nog amicaal. „Ha Ferd”, schrijft burgemeester Halsema, „de demonstratie op de Dam trekt veel meer mensen dan door de organisatie geraamd. Er staan er nu al bijna 1000 en (lang) niet iedereen houdt 1,5 meter afstand”. Ze schrijft dat ze de demonstratie niet wil ontbinden, omdat ze niet wil dat die escaleert in geweld. Grapperhaus antwoordt begripvol: „Ha Femke, geheel met je eens.”

Dat begrip is een paar uur later verdwenen. Om 19.09 uur schrijft Halsema: „Telegraaf gaat helemaal los. Ik wil naar buiten brengen dat dit een diehoeksbeslissing is geweest met ruggespraak met jou.” Maar Grapperhaus schrijft terug: „Er is geen ruggespraak geweest over de besluitvorming rondom deze demo, dat is ook geheel jullie afweging als driehoek.”

Kort daarop wordt Grapperhaus geciteerd in een artikel van de NOS. Hij noemt de beelden van de demonstratie „pijnlijk” en de drukte „alle perken te buiten”. „Wat is dit nou?”, appt Halsema getergd. Grapperhaus reageert geagiteerd: „Femke ik ben verbaasd hoe zich dit ontvouwt aan jouw kant.” De minister laat blijken dat hij zich heeft geërgerd aan haar uitspraken op de lokale tv-zender AT5. Halsema zei daar dat ze demonstratie niet wilde ontbinden vanwege het „belang van het onderwerp”. Grapperhaus vindt dat geen legitieme reden: „Daarover verschillen wij dus wezenlijk van mening.” Halsema voelt zich „in de kou” gezet door de minister, schrijft ze. „In stormen moeten we soms pal staan. En ik begrijp goed dat rechts Nederland een gouden kans ziet. Maar soms moet je ook voor je lokale bestuurders gaan staan.”

Hoekige communicatie

Donderdagavond relativeerde Grapperhaus de aanvaring. „In lastige situaties kan de communicatie soms hoekig zijn”, zei hij, maar de bestuurlijke verhoudingen met de Amsterdamse burgemeester zijn volgens hem verder prima. De burgemeester had inmiddels ingezien dat er toch geen sprake van ruggespraak was geweest, zei hij. Net als in zijn appje zei hij dat hij begrip had voor het besluit om de demonstratie niet voortijdig te beëindigen. Maar dat maakte hem nog niet medeverantwoordelijk voor dat besluit, zei hij.

De minister liet zich niet door Wilders uit de tent lokken om een nader oordeel te geven over het handelen van Halsema. Dat is aan de gemeenteraad van Amsterdam, die er woensdag over vergadert, zei hij.