Opinie

Geen eindexamen, maar wel samen de vlag uithangen

Commentaar

Hoera, het is vlaggendag! Scholieren die geslaagd zijn, hijsen vandaag de traditionele vlag-met-schooltas om te vieren dat hun middelbareschooltijd erop zit. Het moment is een tikje gekunsteld: de meeste scholieren weten al weken dat ze geslaagd zijn en overal in het land doken al wapperende vlaggen en bungelende rugzakken op. Maar om de eindexamenkandidaten van 2020 tóch een groot gezamenlijk feestmoment te geven, riep minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) 4 juni uit tot hún feestdag.

Het eindexamen ging dit jaar niet door, omdat het risico op besmetting met het coronavirus in volle sportzalen vol zwoegende scholieren te groot werd geacht. Lichting 2020 krijgt nu een diploma op basis van eerdere resultaten. Het gebeurde in Nederland pas één keer eerder, in 1945. De eindexamenlichting van dat jaar had door de oorlog nauwelijks les gehad, waarna werd besloten om dan maar diploma’s uit te delen zonder dat er toetsen aan voorafgingen. Dat laatste is nu niet het geval: er vond weliswaar geen centrale toetsing plaats, maar leerlingen werden wél beoordeeld op basis van hun schoolexamens. Ze krijgen hun, door sommigen schamper ‘coronadiploma’ genoemd, dus niet bepaald cadeau.

Wat de 200.000 eindexamenleerlingen vandaag zullen missen is het zenuwslopende wachten op dat ene cruciale telefoontje van school – ben ik geslaagd of niet – en de ontlading daarna.

Voor hen geen grote eindexamenfeesten en (voorlopig) geen eindexamenreizen naar de stranden van Chersonissos of Albufeira – al zullen sommige ouders daar stiekem opgelucht over zijn.

Slobs nationale vlaggendag zal dat gemis niet compenseren, maar het gebaar is sympathiek en de symbolische waarde van een gezamenlijk momentum is groot. Het eindexamen en alle rituelen daaromheen vormen een symbolische overgang naar een andere levensfase. Een rite-de-passage waarin je samen met anderen een periode doormaakt die een diepe en blijvende indruk maakt. Dat vrijwel iedereen weleens droomt over het eindexamen, laat zien hoe groot de impact ervan is op ons leven.

Het is de vraag waar de eindexamenleerlingen van 2020 de komende jaren over zullen dromen. Aan de creativiteit van hun scholen zal het niet liggen. De afgelopen maanden lieten zij zien dat ze, voor organisaties die niet bekendstaan om hun innoverend vermogen, wel degelijk in staat zijn om in rap tempo te moderniseren en te improviseren. Waarbij de liefde en zorg voor hun leerlingen vaak groot bleek: leraren werkten zich een slag in de rondte om het onderwijs online zo goed mogelijk voort te zetten. Kinderen die het thuis lastig hadden, werden waar mogelijk naar school gehaald.

Ook nu zijn scholen druk bezig om hun eindexamenkandidaten de dag van hun leven te geven. Vandaag rijden docenten toeterend de stad rond om hun leerlingen persoonlijk te vertellen dat ze geslaagd zijn. Op andere scholen worden leerlingen met champagne onthaald – uiteraard in kleine groepjes om de anderhalve meter afstand binnen de muren van de school te waarborgen. Ook voor de officiële diploma-uitreiking, die begin juli zal plaatsvinden, worden coronaproof varianten bedacht. Het Altena College in Sleeuwijk kwam al met een ‘diploma-drive-in’ op de proppen, waarbij leerlingen ‘in mooie auto’s’ hun diploma mogen ophalen. Zoals een schooldirecteur het woensdag in NRC uitdrukte: „Dat kippenvelmoment gaat er komen.”