Antiracismeprotesten

Minneapolis doet nekklem bij de politie in de ban

In binnen- en buitenland wordt gedemonstreerd tegen politiegeweld en racisme. De protesten zijn een reactie op het overlijden van de Amerikaan George Floyd, die vorige week stierf nadat een agent minutenlang op zijn nek knielde. Volg in dit blog de laatste ontwikkelingen.

Dit blog is gesloten

In dit blog hield de redactie van NRC het belangrijkste nieuws bij over de protesten tegen politiegeweld en racisme in de Verenigde Staten en daarbuiten. Volg voor de laatste ontwikkelingen ons nieuwe blog over de antiracismeprotesten.

Ten minste twee aangiftes voor discriminatie tegen politie Rotterdam

Twee mensen hebben aangifte gedaan bij de Rotterdamse politie van discriminatie en mishandeling door agenten. Het gaat om twee incidenten waarbij mensen met een donkere huidskleur werden gearresteerd voordat zaterdagavond chaos ontstond in twee Rotterdamse parken. Dat bevestigt de politie vrijdag na berichtgeving van de NOS.

Volgens een woordvoerder staan nog meer afspraken gepland voor aangiftes tegen de politie. De politie zegt onderzoek te doen en de incidenten „zeer serieus” te nemen. Ook wordt er prioriteit aan gegeven. Volgende week hoopt de politie meer informatie te kunnen verstrekken.

Bij een van de incidenten was een Surinaams-Nederlandse vrouw van 23 jaar betrokken. Volgens de politie gaf de vrouw geen gehoor aan de oproep om uit het Roel Langerakpark in Rotterdam-Noord te vertrekken. Ook zou ze verwensingen en ziektes hebben geroepen naar de politie en de helm van een van de agenten stuk hebben geslagen. De vrouw werd gearresteerd en haar zaak wordt in augustus behandeld door justitie.

Zelf vertelt de vrouw op Facebook een ander verhaal over de manier waarop ze afgelopen zaterdagmiddag werd gearresteerd. Ze zou aan het picknicken zijn geweest met familie toen ze door de politie werd aangehouden en tegen de grond werd gedrukt. Dat is te zien op een video die rondgaat op sociale media. Volgens de vrouw had de aangifte geen aanleiding. Ook zouden de agenten racistische opmerkingen hebben geroepen, waaronder „opdonderen aap”.

„Onderweg terug [van een openbaar toilet, red.] zie ik de mannelijke agent mijn zusje duwen met een wapenstok”, schrijft de vrouw. „Ik schreeuwde dat hij mijn zusje met rust moest laten. De agent gaf mij hierna een harde duw met zijn fiets, waarna verschillende agenten mij meerdere malen begonnen te slaan met hun wapenstok. Mijn nicht wordt meerdere malen op de grond geduwd en geschopt. Vanaf dit moment is het volledig geëscaleerd.”

Bij een ander incident dat ook op sociale media rondgaat zou een man met een donkere huidskleur met veel geweld zijn gearresteerd. Hij zou volgens een getuige een ambtenaar in functie hebben beledigd. Vervolgens drukte een agent een knie op zijn nek.

De Amerikaan George Floyd kwam vorige week om het leven nadat hij lange tijd door een agent in een nekklem was gezet. Zijn dood heeft geleid tot hevige protesten tegen racisme en politiegeweld in de Verenigde Staten en in verscheidene Europese landen, waaronder Nederland.

Minneapolis doet nekklem bij de politie in de ban

De Amerikaanse stad Minneapolis doet het gebruik van een nekklem door de politie in de ban. Ook worden agenten in de stad voortaan verplicht om in te grijpen als ze zien dat collega's onnodig geweld gebruiken. De aanpassingen werden vrijdag unaniem goedgekeurd door het stadsbestuur, meldt persbureau AP. Het zijn de eerste concrete hervormingen in Minneapolis sinds de dood van George Floyd, de zwarte man die vorige week stikte omdat hij door een witte agent in een nekklem werd gehouden.

Mensenrechtencommissaris van Minneapolis Rebecca Lucero zegt dat de veranderingen nodig zijn om geweld tegen mensen van kleur te stoppen. „Zij lijden door generaties van pijn en trauma door systemisch en institutioneel racisme.” Volgens Lucero is dit „nog maar het begin” van hervormingen die de stad wil doorvoeren. Het uitbannen van de nekklem moet nog wel door een rechter goedgekeurd worden.

George Floyd werd op 25 mei aangehouden en in de boeien geslagen. Op vidobeelden is te zien dat hij minutenlang in een nekklem gehouden, terwijl hij zei dat hij niet kon ademen, waardoor hij uiteindelijk overleed. Zijn dood heeft wereldwijd geleid tot protesten tegen racisme en politiegeweld.

Foto Craig Lassig/EPA

Gemeente Utrecht: Jaarbeursplein is vol, kom niet meer

De gemeente Utrecht heeft mensen opgeroepen om niet meer naar het Jaarbeursplein te komen. Het plein staat vrijdag vol met betogers die demonstreren tegen racisme en politiegeweld. Dat schrijft persbureau ANP. Rond 19.00 zouden zo'n drieduizend mensen aanwezig zijn. Het zou onmogelijk zijn om anderhalve meter in acht te nemen.

Er waren zo'n vijfhonderd tot zeshonderd demonstranten verwacht op het plein in Utrecht. Inmiddels zou de gemeente een tweede plein hebben geopend om de demonstranten beter te kunnen verspreiden. Ook daar zou het nu al behoorlijk druk zijn. De betogers dragen over het algemeen wel allemaal mondkapjes. In navolging van de gemeente roepen ook de organisaties Keti Koti, Stop Blackface en de Surinaamse vereniging Tori Oso op om niet meer te komen. Op grote borden staat dat mensen die het antiracismeprotest nog willen volgen, dat online kunnen doen.

Een woordvoerder van de Utrechtse burgemeester Jan van Zanen laat weten dat er van beëindiging van het protest geen sprake is. Er zijn volgens de gemeente ruim 3.500 deelnemers, maar het is op dit moment nog „mogelijk voldoende afstand te houden”.

Ondertussen zijn vrijdag in Nijmegen ook duizenden mensen de straat op gegaan om te demonstreren tegen racisme. De demonstranten kwamen bijeen in het Goffertpark in Nijmegen. Burgemeester Hubert Bruls had vooraf toestemming gegeven voor een demonstratie met maximaal 750 demonstranten. Volgens de organisatie Nijmegen tegen Racisme zijn er echter ruim 2.500 mensen op de demonstratie afgekomen. Toch heeft de burgemeester de demonstratie niet beëindigd.

De betogers zouden zich over het algemeen goed houden aan de anderhalvemeterregel vanwege het coronavirus. Ook dragen de demonstranten mondkapjes die door de organisatie werden uitgedeeld. Vooraf waren er linten over het veld van het park gespannen, zodat de demonstranten afstand zouden houden. Rondom het terrein was het echter ook druk.

Verder werd er vrijdag ook in Enschede gedemonstreerd. Daar stonden zo'n vijfhonderd mensen in de regen. Een dag eerder was er ook een groot protest in Arnhem met ruim duizend betogers. In Rotterdam werd een protest afgelopen week afgeblazen, nadat het op de Dam in Amsterdam al uit de hand was gelopen toen dat plein vol kwam te staan met duizenden demonstranten. De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema kreeg deze week veel kritiek omdat ze het protest niet had beëindigd.

Demonstranten voeren actie op het Jaarbeursplein. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Ook in Nijmegen wordt gedemonstreerd tegen politiegeweld naar aanleiding van de dood van George Floyd. Foto Piroschka van de Wouw/ANP

Washington DC laat groot 'Black Lives Matter' schilderen op straat

Op de straten van Washington DC is vrijdag vlak bij het Witte Huis met grote, gele letters 'Black Lives Matter' geschilderd, uit solidariteit met de demonstraties tegen politiegeweld en racisme. Beelden van de actie werden kort na voltooiing op Twitter gedeeld door de burgemeester van de Amerikaanse hoofdstad, Muriel Bowser.

De letters zijn geschilderd op 16th street en zijn twee straatblokken lang. De tekst eindigt bij de kerk waar president Donald Trump maandag een omstreden fotomoment hield. Daarvoor werd die dag een vreedzaam protest door militairen uiteengeslagen. „Het gedeelte van 16th street voor het Witte Huis heet nu officieel 'Black Lives Matter Plaza'”, schrijft burgemeester Bowser op Twitter. Op de plek zijn ook bordjes met de nieuwe straatnaam opgehangen.

Bowser heeft de afgelopen week meerdere keren haar steun uitgesproken voor de demonstraties en is kritisch op Trumps aanpak van de onrust in het land. Ook heeft ze de president herhaaldelijk opgeroepen om geen militairen in te zetten en is ze tegen het hardhandige optreden van de politie. Donderdag beëindigde Bowser de avondklok in Washington DC.

Breonna Taylor, on your birthday, let us stand with determination.

Determination to make America the land it ought to be. pic.twitter.com/XOfu6CGEGY

— Mayor Muriel Bowser (@MayorBowser) June 5, 2020

Politie Parijs verbiedt demonstraties voor Amerikaanse ambassade komend weekend

De politie van Parijs heeft geplande antiracismedemonstraties van komende zaterdag voor de Amerikaanse ambassade in de Franse hoofdstad verboden. Dat heeft de politie vrijdag bekendgemaakt. Onder de huidige coronamaatregelen zijn groepen van samenkomsten van tien mensen of meer niet toegestaan.

Ondanks eerdere verboden door de politie kwamen er dinsdag zeker twintigduizend mensen bijeen in Parijs om te demonstreren. Aanleiding hiervoor waren niet alleen de dood van George Floyd, maar ook het dinsdag verschenen rapport over de dood van Adama Traoré. Onderzoekers stelden vast dat de 24-jarige zwarte Fransman in 2016 was overleden als gevolg van politiegeweld, en niet door bestaande gezondheidsproblemen, zoals eerder door de politie werd beweerd. „De strijd voor George Floyd is ook de strijd voor Adama Traoré”, waren de woorden van diens zus Assa tijdens de protesten.

Lees ook deze analyse van Franse antiracismedemonstraties van correspondent Gert Van Langendonck: In Frankrijk ligt de houdgreep van de politie al langer onder vuur

Curaçaose stichting stopt met intocht van Sinterklaas vanwege racisme

Fundashon pa nos Muchanan, de stichting die de afgelopen veertien jaar de officiële intocht van Sinterklaas op Curaçao organiseerde, zal dat in de toekomst niet meer doen. De belangrijkste reden hiervoor is de associatie van het Sinterklaasfeest met racisme, schrijft het Antilliaans Dagblad donderdag. „We betreuren het als onze organisatie een kind of volwassene op een of andere manier heeft beledigd met dit feest.”

Ook de wereldwijde antiracismeprotesten naar aanleiding van de dood van George Floyd spelen mee. „Als we kijken naar wat zich momenteel in de VS en verschillende andere landen afspeelt, waarbij de strijd om een einde aan racisme te maken zo immens is, dan is het besluit om dit feest niet langer te organiseren, zo gemaakt”, aldus de stichting. „Het was nimmer onze intentie om iemand zich gediscrimineerd te laten voelen met dit feest.”

Volgens de krant werkt Fundashon pa nos Muchanan aan een ander concept om één dag in het jaar toch een kinderviering te kunnen houden. Het besluit betekent volgens de stichting bovendien niet automatisch dat andere groepen en organisaties niet alsnog een sinterklaasfeest zullen organiseren. „Daar gaat Fundashon pa nos Muchanan niet over.”

Twee agenten in Buffalo geschorst na op de grond duwen van 75-jarige man

Twee politieagenten uit de Amerikaanse stad Buffalo in de staat New York zijn donderdagnacht lokale tijd geschorst omdat ze een betoger op leeftijd hebben omgeduwd. Op beelden was te zien dat de 75-jarige daarbij gewond raakte. Volgens de burgemeester van de stad Byron Brown ligt de man in stabiele, maar „serieuze toestand” in het ziekenhuis.

Op de video, gemaakt door de lokale nieuwszender WBFO, is te zien hoe de man een groep bewapende agenten benadert tijdens een antiracismeprotest naar aanleiding van de dood van George Floyd. De man stopt voor de agenten en praat met ze, waarop een van hen drie keer „duw hem terug” roept. Een van de agenten gehoorzaamt en geeft de man een duw tegen de borst, terwijl een andere agent zijn wapenstok heft. Het slachtoffer valt achterover. Een van de agenten probeert de man, die roerloos op de grond ligt en uit zijn hoofd bloedt, te onderzoeken, maar wordt teruggetrokken en weggestuurd door een collega. Uiteindelijk helpen andere aanwezige ordetroepen de man.

Burgemeester Brown laat weten „diep geraakt” te zijn door de video. De twee agenten zijn geschorst zonder doorbetaling van salaris. „Na dagen van vreedzame protesten en verschillende ontmoetingen tussen mijzelf, politieleiders en leden van de gemeenschap, is het voorval van vanavond teleurstellend”, aldus burgemeester Brown.

De beelden van het voorval waarop te zien is hoe de betoger wordt geduwd en gewond raakt werden gepubliceerd op Twitter:

Just about an hour ago, police officers shove man in Niagara Square to the ground (WARNING: Graphic). Video from: @MikeDesmondWBFO pic.twitter.com/JBKQLvzfET

— WBFO (@WBFO) June 5, 2020

New South Wales naar Hooggerechtshof voor verbod Black Lives Matter-protest in Sydney

De premier van de Australische deelstaat New South Wales, Gladys Berejiklian, heeft het Hooggerechtshof gevraagd het Black Lives Matter-protest te verbieden dat voor zaterdag in Sydney staat gepland. Dat melden Australische media vrijdag. Berejiklian vreest dat de demonstratie een brandhaard voor het coronavirus kan worden.

Volgens de politiechef van New South Wales, Mick Fuller, was aanvankelijk een relatief klein protest met vijftig betogers aangekondigd. Inmiddels hebben echter duizenden mensen kenbaar gemaakt naar de demonstratie te willen komen. De autoriteiten vrezen dat het voor betogers onmogelijk wordt om afstand van elkaar te houden. Daarnaast zou de coronamaatregel die samenkomsten met meer dan vijfhonderd mensen verbiedt, verbroken worden.

Ook de premier van Australië Scott Morrison heeft zich tegenover een groep journalisten uitgesproken over het geplande protest, meldt persbureau Reuters. Hij raadt zijn landgenoten af zaterdag naar Sydney te komen en vraagt demonstranten „andere manieren te vinden om hun emoties te uiten”.

In Melbourne, na Sydney de grootste stad van Australië, staat ook een demonstratie gepland, die vooralsnog gewoon doorgaat. De premier van deelstaat Victoria heeft demonstranten wel opgeroepen niet in groten getale naar het protest te komen. De protesten zijn een reactie op de dood van de Amerikaan George Floyd, maar richten zich ook tegen politiegeweld tegen de oorspronkelijke bevolking in Australië.

Eerder deze week kwamen ook al Australiërs samen om zich uit te spreken tegen politiegeweld en racisme. Foto Rick Rycroft/AP

Tiende avond van protesten in VS, ongeregeldheden nemen af

In meerdere Amerikaanse steden is donderdagavond opnieuw gedemonstreerd tegen racisme en politiegeweld naar aanleiding van de dood van George Floyd in Minneapolis, begin vorige week. Voor de tiende dag op rij gingen Amerikanen de straat op. Ongeregeldheden namen daarbij af, en tegenmaatregelen als avondklokken werden op meerdere plaatsen versoepeld.

In New York bleven duizenden betogers op straat nadat om 20.00 uur een avondklok inging. Ze verzamelden zich onder meer bij het Cadman Plaza in Brooklyn, waar de politie de woensdagavond hardhandig optrad tegen demonstranten die de avondklok schonden. Autoriteiten in New York liggen onder vuur voor het hardhandige optreden van de politie.

In Buffalo, in de staat New York, zijn twee agenten geschorst nadat op video te zien was dat een van hen een man die op hen afliep hardhandig duwde. Op beelden is te zien dat de man ten val komt en bloedt aan zijn hoofd. De 75-jarige man is volgens de burgemeester van Buffalo opgenomen in het ziekenhuis. Hij is in ernstige conditie. Gouverneur Andrew Cuomo van New York noemt het incident „geheel ongerechtvaardigd en schandelijk”.

Demonstranten in New York. Foto John Minchillo/AP

In Washington, waar de avondklok donderdag werd opgeheven, eindigden protesten over de dood van George Floyd voordat het donker werd, wegens hevige regenval. De aanwezigheid van rechtshandhaving bij het Lincoln Memorial, waar betogers zich hadden verzameld, was aanmerkelijk lichter dan bij demonstraties eerder deze week rond het Witte Huis.

In Atlanta, in de staat Georgia, voegde burgemeester Keisha Lance Bottoms zich donderdag bij de demonstranten. „We zitten middenin een beweging in ons land”, zei ze door een megafoon tegen de menigte. „Maar we hebben allemaal een verantwoordelijkheid om samen te komen en meer te uiten dan onze woede.” Afgelopen vrijdag uitte Bottoms felle kritiek op rellen in Atlanta op de eerste dag van de protesten in de stad.

Ook in Los Angeles werd de avondklok donderdag opgeheven.

Burgerrechtenorganisatie spant proces aan tegen Trump om ontruiming park

De Amerikaanse burgerrechtenorganisatie ACLU heeft donderdag samen met andere groepen een rechtszaak aangespannen tegen de regering van president Donald Trump wegens de hardhandige ontruiming van een vreedzaam protest in Lafayette Park nabij het Witte Huis op maandag.

Volgens de American Civil Liberties Union heeft de regering de burgerrechten geschonden van vreedzame demonstranten toen de politie hen met behulp van rookbommen en andere middelen uit het park verdreef. Dit gebeurde zodat Trump door het park kon lopen op weg naar een fotomoment bij een nabijbelegen kerk.

Volgens de aanklacht hebben Trump, minister van Justitie William Barr en anderen „illegaal samengespannen” bij deze schending van burgerrechten. De ACLU spreekt van „een gecoördineerde en niet uitgelokte aanval op een menigte van demonstranten”. De aanpak van het vreedzame protest heeft tot felle kritiek geleid, onder zowel Democraten als partijgenoten van Trump.

'Dood van George Floyd veroorzaakt door pandemie van racisme'

Bij een herdenkingsdienst bij de North Central University in Minneapolis stonden honderden aanwezigen stil bij de dood van George Floyd, de ongewapende zwarte man die begin vorige week omkwam door politiegeweld. Tijdens de dienst werd acht minuten en 46 seconden stilte in acht genomen, de tijdsduur dat Floyd op straat lag met de knie van een politieagent op zijn nek, ondanks dat hij kreunde dat hij geen adem kon krijgen. Hij overleed korte tijd later in een ziekenhuis.

De dood van Floyd is het gevolg van „een pandemie van racisme en discriminatie”. Dat zei een advocaat van zijn familie donderdag tijdens de dienst in Minneapolis. „Wanneer we vechten voor de George Floyds van de wereld – en nog belangrijker, de onbekende George Floyds van de wereld – helpen we Amerika om Amerika te zijn voor alle Amerikanen", zei de advocaat, Ben Crump. Hij noemde namen van andere zwarte Amerikanen die zijn omgekomen door politiegeweld.

De dood van Floyd, die aanleiding heeft gegeven tot grootschalige protesten tegen racisme en politiegeweld in de Verenigde Staten en daarbuiten, vormt volgens de activist en predikant Al Sharpton een moment van bezinning voor rassenrelaties in de VS, waar zwarte Amerikanen veelal achtergesteld zijn.

„De reden dat jullie je knie op onze nek hielden is dat we nooit konden zijn wie we wilden zijn en dat we droomden”, zei Sharpton tijdens zijn toespraak. „Wat Floyd is overkomen gebeurt elke dag in dit land. Het is tijd voor ons om te staan in de naam van George en te zeggen: haal jullie knie van onze nek!”

Predikant Al Sharpton spreekt donderdag bij een herdenkingsdienst voor George Floyd in Minneapolis. Foto Lucas Jackson / Reuters

Sharpton wil in augustus een mars organiseren in Washington om aan te dringen op hervorming van de politie in de VS, kondigde hij aan. De herdenkingsdienst werd bijgewoond door meerdere politici en bekende Amerikanen. Ook buiten de kapel verzamelde zich een menigte. Er worden nog herdenkingen gehouden in Raeford, North Carolina, de geboorteplaats van Floyd, en in Houston, waar hij het grootste deel van zijn leven woonde.

Rutte is anders gaan denken over Zwarte Piet

Premier Mark Rutte is van mening veranderd over Zwarte Piet. Hij is teruggekomen op de gedachte dat „Zwarte Piet nou eenmaal zwart is”, zoals hij in 2013 zei. Dat verklaarde de premier donderdag tijdens een debat in de Tweede Kamer naar aanleiding van de antiracismeprotesten.

Rutte zei „grote veranderingen” te hebben doorgemaakt in zijn denken over Zwarte Piet, op basis van gesprekken met leden van minderheidsgroepen. „Op het moment dat ik mensen tegenkwam met een donkere huidskleur die zeiden dat ze zich ongelofelijk gediscrimineerd voelen omdat die Piet zwart is. Ook kleine kinderen. Dat is het laatste wat je wilt bij het Sinterklaasfeest”, aldus de premier.

Rutte verwacht dat over een aantal jaren bijna geen pieten meer zwart zullen zijn, zei hij. „Het is een volkscultuur die verandert door de tijd, onder druk van het maatschappelijke debat. En mensen willen die pijn niet.” De premier vindt echter niet dat die verandering door de overheid moet worden afgedwongen, voegde hij toe. „Er zijn ook mensen die geen zin hebben om onder dwang dat symbool los te laten.”

Premier Rutte tijdens een eerder Kamerdebat. Foto Bart Maat/ANP

De premier erkende tijdens het debat dat er in Nederland „plaatsen zijn waar institutioneel racisme voorkomt” en dat racisme een „systemisch” probleem is. Hij gaat in gesprek met vertegenwoordigers van Black Lives Matter, de drijvende kracht achter de protesten, en bondgenoten, beloofde hij de Kamer.

Herdenkingsdienst voor George Floyd in Minneapolis

In de Amerikaanse stad Minneapolis wordt donderdag een eerste herdenkingsdienst gehouden voor George Floyd, de zwarte man die daar vorige week door politiegeweld om het leven kwam. Zijn dood wakkerde verspreid door de VS en de wereld grootschalig protest tegen racisme aan. Vrienden en familie van Floyd, maar ook meerdere bekende Amerikanen wonen de dienst bij.

Op beelden is te zien dat zijn gouden doodskist met paarse bloemen is neergezet in de zaal van North Central University. Normaal gesproken is daar plek voor duizend personen, maar vanwege het coronavirus zijn slechts vijfhonderd toegelaten. Zij moeten allemaal een mondkapje dragen. Onder meer activist en predikant Al Sharpton zal een toespraak houden.

Bekijk hier de herdenkingsdienst van George Floyd:

Ook de Congresleden Ilhan Omar en Ayana Pressley zijn aanwezig, samen met de senator voor Minnesota en voormalig presidentskandidaat Amy Klobuchar. Verder zijn onder meer stoelen gereserveerd voor komiek Kevin Hart en de gouverneur van Minnesota, Tim Walz. De komende zes dagen zijn herdenkingsdiensten voor Floyd gepland in drie steden. Na Minneapolis gaat zijn kist naar de plaats Raeford in North Carolina, waar hij geboren was.

Ruim duizend betogers protesteren tegen racisme in Arnhem

Ruim duizend mensen hebben donderdag op de Markt in Arnhem geprotesteerd tegen racisme en politiegeweld. Dat meldt persbureau ANP. Aanleiding is de dood van de afro-Amerikaan George Floyd, die ruim een week geleden in de Verenigde Staten om het leven kwam door politiegeweld.

De Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch was bij de betoging en constateerde dat er veel meer demonstranten waren dan de afgesproken vijfhonderd. Omdat de bijeenkomst rustig verliep heeft hij niet ingegrepen. De anderhalvemetermaatregel werd volgens hem goed opgevolgd en alle demonstranten droegen een mondkapje. Marcouch zegt tegen ANP tevreden te zijn over de organisatie

Een demonstratie tegen racisme in Rotterdam werd woensdag beëindigd omdat er niet genoeg afstand gehouden kon worden. Maandag kwamen er duizenden mensen op een Black Lives Matter-protest op de Dam in Amsterdam af. Daar werd de andehalvemeterregel tegen het coronavirus niet in acht genomen. Burgemeester Femke Halsema kreeg veel kritiek omdat ze het protest niet had beëindigd.

Republikeinse senator Murkowski twijfelt openlijk over steun aan Trump

De Republikeinse senator Lisa Murkowski weet niet of zij president Donald Trump zal steunen voor zijn herverkiezing. Tegen persbureau Reuters zei Murkowski donderdag dat zij daar al langer over twijfelt, maar dat het optreden van Trump na de moord op George Floyd en de daaropvolgende protesten die twijfel heeft versterkt. „We hebben in deze tijd allemaal moeite om te verwoorden wat we willen zeggen”, aldus Murkowski.

De 63-jarige senator is een van de eersten binnen de partij van Trump die openlijk haar twijfel uitspreekt. Murkowski sloot zich tegenover Reuters ook aan bij de kritiek van oud-minister van Defensie James Mattis op Trump. Die noemde zijn voormalige baas in een opiniestuk in The Atlantic onvolwassen en „een gevaar voor de grondwet”.

Murkowski, sinds 2002 senator voor de Republikeinse Partij in Alaska, was in het verleden al vaker kritisch over het beleid van Trump. Ze was een van de republikeinse senatoren die de benoeming van Brett Kavanaugh als rechter in het Hooggerechtshof dwarsboomde. Kavanaugh was door Trump voorgedragen. In november worden in de VS presidentsverkiezingen gehouden. Wie namens de Democraten de tegenstander wordt van Trump is nog niet officieel bekend.

Mattis sprak zich duidelijk uit over het inzetten van het leger tijdens de protesten. „We moeten onze steden niet zien als slagvelden waar ons leger moet domineren.” Volgens Mattis zaait Trump met zijn optreden bewust verdeeldheid binnen de Amerikaanse samenleving. Naast Murkowski sloot ook de Republikeinse senator Mitt Romney zich aan bij de woorden van Mattis. Hij noemde het opiniestuk „verbijsterend en krachtig". Ook hooggeplaatste militairen, onder wie voormalig generaal John Allen, leider van de Amerikaanse missie in Afghanistan, spraken zich uit tegen Trump.

De republikeinse senator Lisa Murkowski. Foto Sarah Silbiger/AFP

Nieuwe politiebaas: ook discriminatie en racisme bij Nederlandse politie

Ook bij de Nederlandse politie komt discriminatie en racisme voor. Om dit probleem „uit te bannen en te voorkomen” is volgens korpschef Henk van Essen een actieve aanpak nodig. Dit zegt de vorige maand aangetreden hoogste baas van de Nationale Politie in een vandaag uitgegeven schriftelijke verklaring naar aanleiding van de ongeregeldheden die in de Verenigde Staten zijn uitgebroken na de dodelijke arrestatie van George Floyd in Minneapolis. Het is opmerkelijk dat de Nederlandse korpschef op deze manier reageert op gebeurtenissen in het buitenland.

Van Essen zegt geraakt te zijn door de gebeurtenissen in de Verenigde Staten. „Door grote sociaal-maatschappelijke verschillen lijkt de Amerikaanse samenleving steeds verder te polariseren. Ook ons land kent sociaal-maatschappelijke verschillen. En daarom is het zaak dat wij alert zijn en in de spiegel durven kijken. Onszelf de maat blijven nemen.”

Volgens de politiebaas is het belangrijk dat Nederland er alles aan doet te voorkomen dat groepen tegenover elkaar komen te staan. „Dat vraagt dat we naar elkaar luisteren en niet zonder meer vasthouden aan ons eigen standpunt. Dat we openstaan voor andermans mening en rekening houden met gevoelens van anderen. En dat geldt dan ook voor ons als politie, zowel extern als intern”.

Ook in Nederland worden politieagenten met enige regelmaat beschuldigd van racisme. De meest recente incidenten deden zich voor bij de politie Den Haag. In december 2019 werden vier agenten van politiebureau Hoefkade wegens het toepassen van „buitenproportioneel geweld bij een aanhouding” disciplinair gestraft. De agenten waren in oktober 2018 betrokken bij een incident waarbij een man van Marokkaanse komaf door agenten werd achtervolgd en mishandeld, ook met een wapenstok. Een agent maakte beelden van de arrestant in de gang van het cellencomplex. Daarop is te zien dat de man nauwelijks nog kan lopen. De opnames werden gedeeld door agenten in een eigen appgroep. Na adviezen van de landsadvocaat en politiejuristen werden de sancties vorige maand verlicht door de Haagse politiebaas Paul van Musscher.

Van Essen zegt dat de politie stelling moet nemen tegen racisme. „Wij willen een divers korps zijn en daarmee een politie voor iedereen. Dat is niet alleen mijn, maar onze grote opgave. Ik wil dat iedere collega zich bij ons veilig voelt en het vertrouwen heeft dat hij of zij zich zelf kan zijn.”

Henk van Essen, korpschef van de Landelijke Politie. Foto Merlijn Doomernik

Politie in Californië schiet ongewapende, knielende man dood

De politie in Vallejo, een stad ten noorden van San Francisco, heeft dinsdag een 22-jarige verdachte van een apotheekoverval die een vuurwapen bij zich leek te dragen, doodgeschoten. Dat heeft het hoofd van de politie van Vallejo, Shawny Williams, woensdag bekendgemaakt, meldt persbureau AP. Kort daarop bleek dat verdachte Sean Monterrosa geen vuurwapen, maar een hamer onder zijn riem bij zich droeg.

Lokale politie kreeg dinsdag een melding van de plundering van een apotheek en zag Monterrosa bij aankomst naar een auto rennen. De verdachte hield stil, ging op zijn knieën zitten en hief zijn armen op, waarbij agenten dachten de kolf van een vuurwapen in zijn riem te zien. Daarop beschoot een van de agenten Monterrosa vijfmaal door de ruit van een dienstauto, waarvan één kogel hem dodelijk trof.

Monterrosa is de eerste in de staat Californië die sinds de dood van George Floyd in Minneapolis om het leven komt door toedoen van lokale handhavers. Zijn dood werd aangekondigd op het moment dat verschillende steden en regio's in de staat plannen maakten om avondklokken na dagenlange antiracismeprotesten op te heffen. „De bedoeling was om plunderingen te stoppen en daders indien nodig te arresteren. De agenten reageerden op een vermeende dreiging”, aldus politiechef Williams. De advocaat van de familie van het slachtoffer zegt geschokt te zijn door het feit dat de politie heeft geschoten op een verdachte met opgeheven armen.

Trump denkt leger toch niet nodig te hebben

De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij niet denkt dat het leger ingezet hoeft te worden om de demonstraties in de VS in de hand te houden. Hij dreigde eerder deze week het leger in te zetten in staten waar protesten uit de hand lopen, maar krabbelt woensdagavond lokale tijd terug: „Het ligt eraan, maar ik denk niet dat we het leger nodig hebben”.

Zijn minister Mark Esper van Defensie sprak zich eerder op de dag op een persconferentie openlijk uit tegen de inzet van militairen. „De optie om het leger in te schakelen voor ordehandhaving dient alleen in allerlaatste instantie te gebeuren, en enkel in de meest urgente en ernstige situaties. We zitten op dit moment niet in zo’n situatie.”

Lees ook: Trump houdt toespraak over geweld, maar zwijgt over racisme

Er zijn woensdag in veel Amerikaanse steden opnieuw duizenden mensen de straat op te gaan om te protesteren. Ze eisen een einde aan racisme en politiegeweld in de Verenigde Staten.

In het stadsdeel Brooklyn in New York greep de politie in, omdat er nog mensen aan het demonstreren waren na de avondklok. Ook in Washington DC, Seattle, St. Charles, Philadelphia en San Francisco waren weer heel wat mensen op de been, maar daar verliepen de protesten voor het invallen van de avond relatief rustig.

Oud-minister Mattis noemt Trump gevaar voor de grondwet

Oud-minister James Mattis van Defensie heeft harde kritiek geuit op president Donald Trump. In een opiniestuk in The Atlantic noemt hij zijn voormalige baas „een gevaar voor de grondwet” en stelt hij dat Trump bewust verdeeldheid zaait.

Mattis was sinds het aantreden van Donald Trump in januari 2017 tot december 2018 minister van Defensie. Hij stapte op uit protest tegen het Syrië-beleid van de regering Trump. Sindsdien sprak hij zich zelden uit in het openbaar, maar nu trekt hij fel van leer.

James Mattis

Voormalig minister James Mattis van Defensie. Foto Jim Lo Scalzo/EPA

„Donald Trump is de eerste president die ik heb meegemaakt die niet eens probeert het Amerikaanse volk te verbinden. In plaats daarvan probeert hij de Amerikanen te verdelen”, schrijft Mattis. „We zijn nu getuige van drie jaar zonder volwassen leiders.”

Lees ook: Zonder Mattis nog meer ‘America First’

De voormalig generaal van de Amerikaanse mariniers is erg tegen het inzetten van militairen bij de huidige onlusten: „We moeten onze steden niet zien als slagvelden waar ons leger moet domineren. De militaire inzet die we zagen in Washington DC veroorzaakt een vals conflict tussen ons volk en het leger.”

Mattis neemt het ook op voor de demonstranten: „We moeten ons niet laten afleiden door het kleine aantal relschoppers. De demonstraties worden bijgewoond door tienduizenden gewentensvolle mensen die er op aan dringen onze waarden hoog te houden, onze waarden als mensen en onze waarden als land.”

Donald Trump reageerde op Twitter door zijn voormalige minister de „meest overschatte generaal” ter wereld te noemen en dat hij het een eer vond hem te ontslaan.

Probably the only thing Barack Obama & I have in common is that we both had the honor of firing Jim Mattis, the world’s most overrated General. I asked for his letter of resignation, & felt great about it. His nickname was “Chaos”, which I didn’t like, & changed to “Mad Dog”...

— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) June 4, 2020

Officiële autopsie: hart- en longfalen doodsoorzaak George Floyd

In het officiële autopsierapport dat in de nacht van woensdag op donderdag vrij werd gegeven, staat dat George Floyd is overleden door hart- en longfalen. Volgens het rapport is de nek van Floyd weliswaar acht minuten samengedrukt door de knie van agent Derek Chauvin, maar is dat niet de voornaamste doodsoorzaak.

Uit de autopsie blijkt ook dat Floyd het coronavirus heeft gehad, maar dat heeft geen rol gespeeld bij zijn overlijden. De dood van George Floyd was de aanleiding voor de felle protesten die nu al meer dan een week plaatsvinden door heel de Verenigde Staten.

Eerder op woensdagavond werd bekend dat de openbaar aanklager in Minnesota de aanklacht tegen agent Chauvin heeft verzwaard naar second degree murder, oftewel het opzettelijk ombrengen van iemand zonder dat er sprake was van een vooropgezet plan.

Eerder werd Chauvin nog verdacht van third degree murder, een soort dood door schuld. Hij legde een knie in de nek van de zwarte arrestant George Floyd, die daardoor om het leven kwam. Er staat ook nog een verdenking van doodslag tegen Chauvin, die veertig jaar celstraf kan krijgen.

Obama roept op tot hervorming politie

De Amerikaanse oud-president Barack Obama heeft woensdagavond lokale tijd alle burgemeesters in de Verenigde Staten opgeroepen het beleid over gebruik van geweld door hun politiekorpsen te hervormen.

„We hebben burgemeesters, leidinggevenden in gemeenten en anderen in machtsposities nodig om te zeggen: dit is een prioriteit”, zei Obama vanuit zijn huis in Chicago tijdens een livestream-evenement.

Hij sprak met geen woord over zijn opvolger Donald Trump, maar stak de demonstranten wel een hart onder de riem met de boodschap dat hij veel hoop heeft op verandering. „Ik hoop dat jullie je ook hoopvol voelen, ook al voelen jullie je wellicht boos, want jullie hebben de macht dingen beter te maken en jullie hebben geholpen het hele land het gevoel te geven dat dit iets is dat moet veranderen”.

Standbeeld Fortuyn beklad

In Nederland is na maandag in Amsterdam woensdagavond ook gedemonstreerd in Rotterdam. De demonstratie werd voortijdig afgebroken door burgemeester Aboutaleb, omdat er te veel mensen op de been waren. In Rotterdam blijkt ook het standbeeld van Pim Fortuyn beklad, meldt RTV Rijnmond.

Op het beeld van de in 2002 vermoorde politicus in de Korte Hoogstraat is met witte letters „racist” geschreven. Raadslid Ehsan Jami van Leefbaar Rotterdam laat op Twitter weten „echt ziedend” te zijn over de bekladding.

Bij het standbeeld van Pim Fortuyn:"racist". Word hier echt ziedend! pic.twitter.com/oxbKO2pUJX

— Ehsan Jami (@EhsanJami1985) June 3, 2020

Een nieuw blog over de protesten en ongeregeldheden in de VS

Welkom in een nieuw blog over de onrust in de Verenigde Staten en de protesten die ook in andere landen gehouden worden. Hier houdt NRC het laatste nieuws bij. Aanleiding was het overlijden van George Floyd, een ongewapende zwarte man die bij zijn arrestatie in Minneapolis werd gedood door een witte politieagent.

Lees hier het blog van woensdag terug: Alle vier agenten die betrokken waren bij dood Floyd aangeklaagd