Appgesprek Halsema en Grapperhaus over demonstratie vrijgegeven

Racismeprotest In het vrijgegeven WhatsApp-gesprek heerst onbegrip tussen Grapperhaus en Halsema, die flinke kritiek heeft gekregen op haar aanpak van het omstreden protest in Amsterdam.
Minister Ferd Grapperhaus in het gebouw van de Tweede Kamer.
Minister Ferd Grapperhaus in het gebouw van de Tweede Kamer. Foto Bart Maat/ANP

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) heeft donderdag het WhatsApp-gesprek vrijgegeven dat hij maandag met de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema voerde over het omstreden protest op de Dam. PVV-leider Geert Wilders had gevraagd de berichtenwisseling openbaar te maken. Halsema kreeg kritiek omdat zij de anti-racismedemonstratie niet liet afbreken, terwijl zich op de Dam vijfduizend mensen hadden verzameld en de coronaregels werden overtreden.

Halsema appt Grapperhaus maandag om 17.02 uur met de mededeling dat het op de Dam drukker is dan verwacht. „Er staan er nu al bijna duizend en lang niet iedereen houdt anderhalve meter afstand”, schrijft de burgemeester. Ontbinden van de demonstratie is echter niet aan de orde: „Daarvoor zijn de emoties te groot.” Halsema wil ook niet dat „de politie tegenover demonstranten komt te staan”. Grapperhaus appt vervolgens dat hij het „geheel eens” is met Halsema.

Lees ook deze analyse: Halsema heeft heel wat uit te leggen, vinden vriend en vijand

Later ontstaat er onbegrip tussen de burgemeester en de bewindsman. „Wat is dit nou?”, stuurt Halsema tegen kwart voor tien aan Grapperhaus. Die verklaart rond dat tijdstip tegenover de pers dat de situatie op de Dam „echt buiten de perken” ging en „pijnlijk was” voor mensen die zich aan de coronamaatregelen hielden. Halsema appt dat ze zich „in de kou gezet” voelt door Grapperhaus. Die wijst haar er om 22.07 uur echter op dat er geen sprake was van „ruggespraak” over de demonstratie, zoals Halsema in een eerder appje tegenover hem had geschreven. In een toelichting bij het gesprek benadrukt Grapperhaus donderdag dat hij Halsema’s bericht van 17.02 uur als een „informatieve mededeling” had beschouwd. Halsema ging over het beëindigen van de demonstratie en niet hij, aldus de minister.

‘Achtergrond niet gemeld’

Grapperhaus zegt in zijn appje van even na tien uur ook dat hij verbaasd is over een uitspraak van Halsema tegenover AT5. De demonstratie was „te belangrijk” om ontbonden te worden, zei Halsema tegen de tv-zender. „Die achtergrond van de beslissing is helemaal niet door jou bij mij gemeld”, appt Grapperhaus. Dinsdag zei Halsema in het Het Parool dat ze met de term ‘belangrijk’ niet had verwezen naar de „demonstratie an sich”, maar op het demonstratierecht in het algemeen.

Woensdag verduidelijkte Halsema vervolgens dat de politie haar had geadviseerd het protest niet te beëindigen, vanwege het risico op escalatie. Als ze een betere „informatiepositie” had gehad over de te verwachten drukte, schreef Halsema aan de raad, had ze waarschijnlijk anders gehandeld.

Het vrijgeven van de appjes leidde donderdag direct tot discussie in de Tweede Kamer, waar net een debat bezig was over de coronacrisis. Wilders zei dat zich een „grote ruzie” had afgespeeld tussen Halsema en Grapperhaus. De PVV-voorman stelde dat Halsema Grapperhaus wilde laten liegen over de vermeende ruggespraak. Grapperhaus wilde volgens hem niet aan dit „slinkse een-tweetje” meewerken. GroenLinks-leider Jesse Klaver interpreteerde het gesprek anders. „Wat ik in die apps zie, is de burgemeester die om vijf uur de minister van Justitie informeert. De minister zegt: ik steun de beslissing van de driehoek, ik ben het daarmee eens.”

Zowel de politiek als de medische wereld reageerden na afloop afkeurend op de demonstratie. Voorzitter Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg zei woensdag dat er een reële kans is dat de bijeenkomst voor nieuwe coronabesmettingen heeft gezorgd. De organisatie van het protest heeft deelnemers opgeroepen de komende twee weken zo veel mogelijk thuis te blijven. Donderdag besloot Halsema samen met politie en justitie dat grote demonstraties op de Dam voorlopig niet meer zijn toegestaan.

Met medewerking van Claudia Kammer