Reportage

Theater kijken vanuit je betraande auto

Theater In Alkmaar ontwikkelde Karavaan Festival de eerste ‘coronaproof theatrale drive-through’ voorstelling. Met de autoruit als metafoor voor de behoefte aan veiligheid in coronatijd.

Actrice Nynke Heeg in Brandstof, in een voormalige drukkerij in Alkmaar, gespeeld voor publiek in auto’s.
Actrice Nynke Heeg in Brandstof, in een voormalige drukkerij in Alkmaar, gespeeld voor publiek in auto’s. Foto Simon Lenskens

Zijn er nog alternatieven voor theater met dertig personen in de zaal? Jazeker. In Alkmaar ontwikkelde Karavaan Festival de eerste ‘coronaproof theatrale drive-through’ voorstelling. Bij een bezoek aan Brandstof rijd je zittend in je auto van acteur naar acteur, waarbij je vijf keer een monoloog van circa acht minuten krijgt voorgeschoteld.

De acteurs bevinden zich in monumentale ruimtes, de oude hallen van de vroegere drukkerij van het Noordhollands Dagblad, die groot genoeg zijn om met je auto doorheen te rijden. Elke acteur speelt voor zes auto’s. En vanaf de première op donderdag 4 juni doen ze dat om het kwartier, 22 keer op een dag.

Afgelopen vrijdag mocht deze verslaggever meerijden bij een repetitie, een ‘proefrit’. Het parcours vergt voorzichtig manoeuvreren, maar medewerkers leiden de chauffeurs trefzeker van plek naar plek. Als de auto’s geparkeerd staan in de eerste hal komt Nynke Heeg aangereden op haar motor. „Parkeren is reflecteren”, zijn haar eerste woorden, als ze is afgestapt.

In een andere hal komt Marlies Bosmans afgedaald van een ladder van een vijf meter hoge richel bij de ramen. Met een tuinslang spuit ze het publiek nat. Dat kan in dit geval, nu het zich in auto’s heeft verschanst. Je blijft droog, als je tenminste je raampje snel genoeg dicht krijgt. (Cabriolets zijn uitgesloten van deelname).

Er was al eens theater in een bus, kijkend vanuit een bus en kijkend vanuit een stilstaande auto in een ondergrondse parkeergarage. Stuk voor stuk memorabele ervaringen, en dat is Brandstof ook weer, mede dankzij de industriële omgeving en de bijzondere soundtrack, een mix van pop en religieuze muziek.

Regisseur Jos van Kan, die samen met de acteurs ook de tekst van Brandstof schreef, vertelt na afloop op een stoeltje in de zon dat hij eigenlijk Kiem, een boerendrama, zou maken voor Karavaan. Dat werd afgelast, zoals het hele festival. Totdat het idee voor dit autotheater ontstond en hij gevraagd werd in allerijl een stuk te schrijven. Het gebouw bood mogelijkheden. „Het is zo groot dat er alle ruimte was om te repeteren. De acteurs hebben allemaal een eigen kleedkamer en eigen toilet.”

Niet over corona

Zijn uitgangspunt was: we hebben het niet over corona. „Daar zit iedereen al vol mee. De coronabril is de autoruit. Die hebben we allemaal al op. Alles wat we doen, bekijken we momenteel toch met een behoefte aan afstand en veiligheid.”

Zijn idee was een voorstelling te creëren die de mentale toestand van deze coronatijd probeert te vangen. „In deze tijd kom je tot stilstand. Dan is de monoloog een aantrekkelijke vorm, want je moet in je eentje een vorm voor je leven vinden.”

In drie weken tijd ontstond er een structuur van samenhangende monologen. Meerdere personages vertellen dat ze een auto te water zien raken. Van Kan: „Ze worden elk voor een dilemma gesteld en moeten een besluit nemen. Bij een probleem moet je stilstaan, reflecteren.”

Brandstof gaat over veerkracht, zegt hij. „Dat is niet hetzelfde als in de put zitten en er meteen uitspringen. Dan heb je het over instinct, angst, sluwheid. Veerkracht is het probleem voelen en doorgronden en dan in actie komen. Kunst kan laten zien wat de mens in zo’n penibele situatie vermag. Ik wil het proces tonen waarin je brandstof vindt om weer vooruit te komen.”

Van Kan (1962) regisseert ook veel opera en dat werkt door in zijn beeldtaal. Die is niet altijd rationeel, zegt hij, zoals bij de vrouw op de ladder. „Ze staat in het water, steekt haar vinger erin en proeft zout. Ze staat in de tranen die ze heeft vergoten. Het zijn ook haar tranen die ze sproeit over de auto’s. Maar ze huilt niet meer om zichzelf, maar om anderen. Jullie. Daarna rijd je betraand weer verder.”

Karavaan Festival: Brandstof. Van 4 t/m 14 juni. De Drukkerij, Marconistraat, Alkmaar. Info: karavaan.nl