Vertrokken burgemeester Jos Heijmans ‘liet hart prevaleren boven regels’

Weert Collegepartijen en een wethouder bestempelden woensdagavond de al eerder vertrokken burgemeester Jos Heijmans van Weert als ,,Einzelgänger” en ,,niet integer”. Het liep mis bij het verdelen van subsidies voor asielzoekers en vluchtelingen.
De zichtbaar geëmotioneerde Jos Heijmans, oud-burgemeester van Weert, tijdens een extra raadsvergadering over zijn integriteit op woensdag 3 juni 2020.
De zichtbaar geëmotioneerde Jos Heijmans, oud-burgemeester van Weert, tijdens een extra raadsvergadering over zijn integriteit op woensdag 3 juni 2020. Foto Marcel Van Hoorn/ANP

Zijn betrokkenheid bij het asielzoekersvraagstuk maakte van Jos Heijmans, burgemeester in Weert, een soort BN’er. Aan talkshowtafels en elders legde de bestuurder van D66-huize graag uit waarom hij echte vluchtelingen gastvrij opving, zelfs een Syrisch gezin hielp onderduiken dat in de procedures geen gehoor vond. Omdat zijn hart hem dat ingaf. Even gemakkelijk toonde Heijmans zijn ongeduld met kansloze, stennis makende asielzoekers. Die moesten hard worden aangepakt.

Diezelfde betrokkenheid bij het asielzoekersvraagstuk bezegelt het einde van de burgemeestersloopbaan van de 66-jarige Heijmans. Via Haelen (1995-2003) en Bernheze (2003-2011) belandde hij in Weert, waar zijn carrière nu na achtenhalf jaar tamelijk roemloos eindigt vanwege fouten bij de verdeling van zogenaamde COA-gelden. Wethouder Paul Sterk (partijloos): „De burgemeester werd steeds meer een Einzelgänger die handelde volgens zijn eigen regels en werkwijze. In zijn hart was op den duur onvoldoende plaats voor openheid naar anderen toe.”

Lees ook: Oud-burgemeester Jos Heijmans daagt gemeente Weert voor rechter

Gemeenten krijgen op basis van de aanwezigheid van een AZC en de hoeveelheid bewoners daar van het ministerie van Binnenlandse Zaken een bedrag, de COA-gelden, naar eigen inzicht te besteden aan projecten voor AZC-bewoners, statushouders en vluchtelingen. In Weert werd al snel gesproken van „het potje van Jos”, want Heijmans werd de verantwoordelijke binnen het college van B en W. Het regionale dagblad De Limburger signaleerde in januari van dit jaar dat daarbij het nodige fout zou zijn gegaan. Een dinsdag openbaar geworden rapport van bureau Berenschot bevestigt dat beeld voor een belangrijk deel. Aan zestien onderzochte projecten werd bijna vier ton besteed.

Geen mandaat

Heijmans had geen officieel mandaat als portefeuillehouder. Slechts de helft van de toekenningen stelde hij aan de orde in het college. Over een derde werd een formeel besluit genomen. Heijmans ondertekende toekenningen als burgemeester waar hij dat namens B en W had moeten doen. De link van de projecten met asielzoekers was niet altijd even duidelijk.

Het hardst is Berenschot in haar oordeel over 23.000 euro subsidie voor de Stichting International Award for Young People, waar hij zelf (belangeloos) voorzitter van is. In dat geval was sprake van de schijn van belangenverstrengeling en strijdigheid met de gemeentelijke gedragscode. Berenschot verwijt de burgemeester ook dat hij in college-overleggen over ontwikkelingen van terreinen in Weert niet meldde dat hij met een betrokken bedrijf onderhandelde over de sponsoring van zijn stichting.

Lees ook: Onderzoek naar integriteitskwestie burgemeester Weert

Suzanne Winters, fractievoorzitter van Weert Lokaal, de grootste partij in de raad: „Heijmans heeft stelselmatig alleen beslissingen genomen, liet het hart prevaleren boven de regels.” VVD-fractievoorzitter Thomas van Gemert: „De burgemeester was structureel niet integer. Het doel heiligt niet de middelen.” Lizbeth Steinbach, fractievoorzitter van D66, zei dat er van alles was aan te merken op het besluitvormingsproces, „maar dat het goed besteed geld was”. Volgens Van Gemert is dat door de gang van zaken nu juist niet te beoordelen.

Onder druk opgestapt

Heijmans legde in februari in afwachting van het onderzoek zijn ambt tijdelijk neer. In mei raakte hij in conflict met zijn wethouders. De burgemeester meldde zich ziek en kondigde aan niet meer terug te keren. Volgens Heijmans werd hij door de rest van het college gedwongen om die stap te maken.

Wethouder Sterk zei woensdag dat dit te maken had met de pogingen van Heijmans om de wethouders „op voorhand medeplichtig te maken met dreigementen en geruststellingen. Op den duur overschreed Heijmans daarbij collegiale grenzen en werd de sfeer ongepast en intimiderend.” Volgens Sterk probeerde de burgemeester buiten de raad om bindende afspraken te maken over aanblijven na behandeling van het Berenschot-rapport of een vertrek met regeling en vergoeding van zijn advocaatkosten. Sterk zei ook dat organisaties die bij wethouders geen gehoor kregen voor subsidie-aanvragen soms wel geld kregen via Heijmans’ potje.

Heijmans zegt door zijn wethouders te zijn geofferd. Toch voerde hij woensdagavond voorafgaand aan de raadsvergadering nog het woord. „Gebroken en kapot”, zei hij. „Ik mag me niet verdedigen. Dat is schandalig.” In tranen: „Er wordt me zelfs geen afscheid van de inwoners van Weert gegund. Wat ik deed was misschien procedureel niet correct, maar wel vanuit mijn hart.”

Motie van wantrouwen

Weert Lokaal, CDA en VVD dienden woensdagavond aan het einde van de vergadering een motie van wantrouwen tegen Heijmans in wegens „stelselmatig ondermijnen van de raad” en niet integer handelen. Die werd met 23 stemmen voor en drie tegen aangenomen.

Met dit raadsdebat is de zaak nog niet gesloten. Maandag volgt nog een kort geding van Heijmans tegen de gemeente Weert. De Limburger wil met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (wob) inzage in correspondentie tussen de burgemeester en raadslid Fanida Kadra (PvdA), bevriend met Heijmans en parttime-medewerkster van zijn stichting. Op grond daarvan legde de gemeente beslag op communicatie tussen de twee (ook digitaal).

Volgens Heijmans is dit onrechtmatig en ondermijnend voor het ambt van burgemeester. In zijn ogen komt zo informatie in de openbaarheid waarvan de rest van het college niet eens weet hoort te hebben. Berenschot onderzocht ook de relaties tussen Heijmans en Kadra en constateerde dat daar niets mis mee was.