Necrologie

Jan Zeeman kon heel goed zaken eenvoudig houden

(1942-2020) De oprichter van Zeeman textielSupers nam op zijn 56ste al afscheid, maar bleef nog lang betrokken bij de winkelketen.

Jan Zeeman zag zichzelf als gematigd liberaal en een charmeur.
Jan Zeeman zag zichzelf als gematigd liberaal en een charmeur. Foto Merlijn Doomernik

„Eén ding staat vast: mensen worden naakt geboren. En ik verkoop ze basistextiel, beter en goedkoper dan een ander.”

Aldus Jan Zeeman, oprichter van winkelketen Zeeman textielSupers, in gesprek met Jannetje Koelewijn in NRC Handelsblad, maart 1999. Aanleiding voor het interview was Zeemans vertrek als directeur van zijn eigen bedrijf, op zijn 56ste. Vanaf zijn landgoed bij het Brabantse Lage Mierde bleef hij betrokken bij het concern, al was het maar als eigenaar van 96 procent van de aandelen.

Dinsdag overleed Jan Zeeman, 78 jaar oud. Zeeman werd geboren in Velsen in de oorlog, als oudste zoon in een gezin met tien kinderen. In de jaren zestig exploiteerde hij met zijn vader winkels met goedkoop textiel. In 1967 begon hij voor zichzelf, met de eerste winkel in Alphen aan den Rijn, nog steeds het hoofdkwartier. Zelfbediening was een revolutionair concept.

Fout als cultstatus

„Goede kleding hoeft niet duur te zijn”, was Zeemans motto. De formule, basistextiel voor superlage prijzen in eenvoudig ingerichte winkels, sloeg aan. Het aantal winkels steeg snel. In 1974 nam Zeeman dertien winkels van keten Vinke over, in 1976 dertig winkels van Gazan. De klapper kwam in 1980, met de overname van 175 winkels van Brons. Uitbreiding naar buurlanden volgde, in 2015 naar Oostenrijk en Spanje.

Zeeman textielSupers telt nu 1.300 winkels in zeven landen. Van de 8.000 werknemers werken er 3.000 in Nederland. In 2018 haalde het bedrijf een nettowinst van 13 miljoen euro, op een omzet van 609 miljoen euro.

Sinds een paar jaar probeert de directie van Zeeman het foute imago om te buigen en krijgt de naam enige cultstatus. Er waren succesvolle marketingstunts met knalgele boxershorts en een bruidsjurk van 29,99 euro. In 2017 nam de keten afscheid van het matrooslogo, graaibakken werden vervangen door kledingrekken. Het blauw-geel en de eenvoud bleven, net als de bodemprijzen. Een herenpolo kost 4,99 euro, dameslingerie is er vanaf 2,99 euro. Babypyjama’s, ook 2,99 euro, zijn deze week in de aanbieding.

Iets scheppen voor de toekomst, dat was voor Zeeman ondernemen

Uit de schaarse interviews komt Zeeman naar voren als ondernemer pur sang en een man van de oude stempel. Hij was geen liefhebber van deeltijdcontracten, belasting betalen en liefdadigheid. Hij beschouwde zichzelf als gematigd liberaal, overtuigd atheïst en een charmeur. Naar eigen zeggen was hij verslaafd aan zakendoen. „Het gaat mij niet alleen om de pegels, maar ook om het spelletje”, zei hij tegen zakenblad Quote, dat zijn vermogen op 1 miljard euro schat.

Ondernemen draaide voor Zeeman niet om zoveel mogelijk geld verdienen. Geld is gereedschap, zei hij meer dan eens. In een interview met De Ondernemer uit 2017 voegde hij daar wel iets aan toe: „Je hebt het niet snel genoeg; een timmerman kan altijd nog wel een extra beitel gebruiken.”

Investeerders

Iets scheppen voor de toekomst, dat was voor Zeeman de essentie van ondernemen. Het familiebedrijf mocht na zijn vertrek niet in handen vallen van investeerders die het zouden opknippen. Zijn opvolger Bart Karis lunchte maandelijks met Zeeman. Tussen 2007 en 2014 was de oprichter terug als commissaris. Zijn drie zonen (‘Zeemannetjes’) zitten in het bestuur van de stichting Verenigde Ondernemingen Zeeman (spreek uit: V.O. Zee).

Het verlangen naar continuïteit blijkt ook uit de werkwijze van Zeemans investeringsmaatschappijen Navitas Capital en Green Real Estate, allebei opgericht in 2005. Navitas investeert onder meer in Beter Bed, fietsbedrijf Dynamo en Domus Magnus voor luxe ouderenwoningen. De investeringen zijn voor langere tijd.

Op de Zeeman-website staat een uitspraak zonder bron. Als het niet een wijsheid van Jan Zeeman is, had het zo van hem kunnen zijn. „Het lijkt misschien makkelijk, maar het is het moeilijkste wat er is: de zaken eenvoudig houden.”