De raad is eensgezind over het plan om grote investeringsprojecten, zoals de bouw van woningen en infrastructuur, te versnellen en opschalen.

Foto Robin Utrecht

Interview

De crisis uit met ‘a-politieke’ plannen

Corona Bouwprojecten vervroegen, omscholing en een flexibele gemeente. Over die drie crisismaatregelen is de raad in Rotterdam het eens.

Hoe kan Rotterdam uit de coronacrisis komen? Alle dertien gemeenteraadsfracties en twaalf gebiedscommissies mochten er in mei ideeën voor aandragen – zolang ze maar bleven binnen de lijntjes van het coalitieakkoord van VVD, D66, GroenLinks, PvdA, CDA en ChristenUnie-SGP (met 23 van de 45 raadszetels). „Aanvulling of wijziging” van het akkoord, daar zat het college niet op te wachten.

Diederik van Dommelen, partner bij accountant PWC, voerde gesprekken en inventariseerde alle ideeën voor een rapport dat dinsdag verscheen: Rotterdam uit de crisis.

Er staan allerlei suggesties in, getoetst op haalbaarheid met groene vinkjes en rode driehoekjes. Een ‘Corona Loket’ waar inwoners zelf creatieve oplossingen kunnen aandragen. Kledingzaken die ook (alcoholhoudende) drankjes mogen schenken en mini-markten. ‘Basisbanen’ creëren voor bijvoorbeeld speeltuinbegeleiders en schoonmakers. Versneld zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed en sportcomplexen verduurzamen.

Over drie ideeën bestaat brede politieke consensus, zegt Van Dommelen. In zijn rapport noemt hij ze een „a-politieke ‘sateprikker’”. De coronacrisis vraagt om een flexibele gemeente die met burgers meewerkt en ondernemers voorrang geeft. Grote investeringsprojecten, zoals de bouw van woningen en infrastructuur, moeten versnellen, innoveren en opschalen. Rotterdammers moeten omgeschoold worden om aan de slag te kunnen in sectoren met tekorten, zoals de zorg, ict, onderwijs en politie.

Lees ook het artikel Rotterdam heeft buffers, maar daar was het Eneco-geld niet voor bedoeld

Ze klinken als logische, klassieke punten voor crisisherstel. Punten waar niemand tegen kan zijn.

„Nou ja, dat bleek ook wel. Ik vind het mooi dat ze breed worden gedragen.”

Wat voor zin heeft zo’n brede verkenning als het college zich beperkt tot de eigen coalitieafspraken? Gaat het om het creëren van draagvlak?

„Er volgt nog een debat, dan is alles mogelijk. Het is niet aan mij het coalitieakkoord ter discussie te stellen.”

We zitten met zijn allen in een grote crisis. Moet je politiek niet open staan en kijken naar álle mogelijkheden voor het herstel van de stad?

„Ja, maar goed. Dit was wel de keuze van het college. En daarmee hebben ze mij op pad gestuurd. Zonder uitzondering zat iedereen er heel constructief in. En dat heb ik gemerkt in gesprekken met fracties van links tot rechts. We moeten nú nadenken hoe we straks uit de crisis komen.”

Leefbaar Rotterdam heeft een eigen herstelplan gemaakt. Daarin hebben ze het over een „flutbrief” van het stadsbestuur, waarin stond dat ze met iemand van PWC – met u – konden praten. Hoe was dat gesprek?

„Hartstikke constructief. Ik heb eerst met Joost Eerdmans een gesprek gehad. Daarna heb ik nog even ingebeld in de fractievergadering. Het was gewoon een heel leuk gesprek, met goede suggesties en ideeën die ook opgenomen zijn in het totaalpakket.”

Welke ideeën van Leefbaar Rotterdam zijn dan overgenomen in het rapport – met goedkeuring?

„De opdracht was nadrukkelijk níet aan te geven wie welk idee heeft aangebracht. Dus je zult niet in het rapport tegenkomen: dit idee komt van die partij en dit idee van deze.”

Het verlagen, opschorten of eenmalig kwijtschelden van gemeentelijke lasten is een idee dat in het eigen plan van Leefbaar staat. Dat staat ook in dit rapport – met alleen maar rode driehoekjes erbij. Het zou prettig zijn voor veel minima in de stad.

„Die rode driehoekjes staan er niet in omdat wij voor of tegen zijn, he. Wat ze aangeven, is: levert dit een bijdrage aan economisch, financieel en maatschappelijk herstel? Als het niet echt een bijdrage levert, staat er zo’n rood driehoekje bij. Hier geldt: jongens, let op. Past dit wel in de gemeentebegroting? Dat sluit niet uit dat het straks alsnog een politieke keuze kan zijn.”

Een idee met vijf rode driehoekjes is niet aanlokkelijk voor de raad.

„Dat zijn de toetsingscriteria die zijn afgesproken. We hebben geprobeerd het zo objectief mogelijk te doen.”

Het rapport leest wat dubbel. Mensen moeten vooral zelf verantwoordelijkheid nemen, maar het college komt ook met een „stevig pakket” aan maatregelen. Hoe zit dat?

„Ik geloof ook in die combinatie. Als je echt uit de crisis wilt komen, dan is het een combinatie van zelfredzaam zijn – en ik besef heel goed dat dat niet voor iedereen gemakkelijk is – en een overheid die klaarstaat om je te helpen, daar waar het mogelijk is.”

Alle inwoners moeten hun economische risico’s inschatten op basis van vier ‘impactniveau’s’, schrijft u. Is dat wel realistisch voor Rotterdammers met grote achterstanden die het al moeilijk hebben in de maatschappij en op de arbeidsmarkt?

„Ik ben daar geen expert in. Ik snap ook best dat dat niet voor iedereen haalbaar is. Rotterdam is een diverse stad. Dus eens, terechte nuance.”

Lees ook het artikel Rotterdam moet voorzichtiger zijn met camera’s na omstreden coronacontroles

Grote bouwprojecten moeten eerder beginnen. U noemt ook voorbeelden: Feyenoord XL, de Rijnhaven en Merwevierhaven. Dat zijn gigantische projecten die járen duren. Wanneer zouden Rotterdammers daar voordeel van hebben? In 2030?

„Ik hoop het niet. Het gaat om werkgelegenheid en om wonen. Grote projecten duren lang, maar worden vaak in fases uitgevoerd. En er zijn vast ook kleinere bouwprojecten die naar voren kunnen worden gehaald.”

Hoe krijgen Rotterdammers banen bij open Europese aanbestedingen?

„Daar zijn spelregels voor, dus daar zul je serieus naar moeten kijken. Het heeft onder meer te maken met staatssteun en aanbestedingsrecht.”

De gemeente moet wat soepeler en sneller worden. Ambtenaren die hun nek uitsteken, en misschien een foutje maken, moeten niet worden gestraft, maar beloond. Dat is wel een cultuuromslag voor de gemeente Rotterdam, die volgens de Rekenkamer behoorlijk topdown is.

„Mijn ervaring met de gemeente Rotterdam is niet negatief wat dat betreft. Maar ik denk dat fracties en gebiedscommissies zo hebben aangegeven wat ze verwachten. Bijvoorbeeld sneller vergunningen afgeven en pas achteraf monitoren of de toekenning juist was – in feite wat de Rijksoverheid ook heeft gedaan met de steunmaatregelen voor ondernemers.”

De keerzijde kan zijn: achteraf meer rechtszaken en financiële claims.

„Ja, maar het begint eigenlijk gewoon met een houding. De manier waarop de gemeente bij wijze van spreken de telefoon aanneemt. Is de eerste reactie: nee, daar gaan we niet aan beginnen. Of is het: laten we eens kijken.”