CPB: schrappen subsidie beste aanpak woningtekort

Planbureau Nederland komt 300.000 woningen tekort. Bouwen is een oplossing, aanpakken van hypotheekrenteaftrek en huurtoeslag ook.

Verkochte huizen in de Amersfoortse wijk Vathorst.
Verkochte huizen in de Amersfoortse wijk Vathorst. Foto Sem van der Wal

De effectiefste overheidsmaatregelen om de schaarste aan woningen te verkleinen, zijn het verder terugdringen van de hypotheekrenteaftrek, de ontkoppeling van huurtoeslag en huurprijs en meer woningen bouwen. Dat schrijft het Centraal Planbureau (CPB) in het donderdag verschenen rapport Kansrijk woonbeleid. Als deze woonsubsidies worden verminderd, daalt de vraag naar koopwoningen en sociale huurwoningen en neemt de keuze voor woningzoekenden toe, aldus het Planbureau.

Het instituut berekende de langetermijneffecten van dertig beleidsopties voor de woningmarkt. Als de hypotheekrenteaftrek versneld wordt teruggebracht naar 0 procent in 2030 – nu wordt de subsidie tot 2023 verminderd tot 37 procent – zorgt dat in dezelfde periode voor 9 procent minder stijging van de huizenprijzen, aldus het CPB. „Daarmee neemt de betaalbaarheid van koopwoningen toe en wordt de schaarste aan geschikte woningen kleiner”, zegt CPB-onderzoeker Stefan Groot, een van de opstellers van het rapport.

Koopwoningen

Zo verklein je ook de vraag naar koopwoningen, zegt Groot. „De hypotheekrenteaftrek is een subsidie die mensen stimuleert meer geld uit te geven aan een huis dan nodig is. Als je die aftrek wegneemt, neemt de vraag af, dalen de prijzen en groeit de keuze.”

Voor het loskoppelen van de huurtoeslag geldt hetzelfde principe. „Hoe groter en luxer je gaat wonen, hoe hoger de huurtoeslag is die je ontvangt”, zegt Groot. „Door de huurtoeslag enkel afhankelijk te maken van inkomen en samenstelling van huishoudens, verdwijnt deze prikkel.”

De besparing die de aanpak van renteaftrek en huursubsidie de gemeenschap oplevert, is volgens het CPB groter dan de lastenverzwaringen voor kopers en huurders. De hypotheekrenteaftrek kostte de schatkist in 2018 nog ruim 10 miljard euro. Groot: „Als je die besparing vervolgens op een andere manier teruggeeft, gaan de meeste huishoudens er toch op vooruit.”

Lees ook: Hoe de overheid zelf de woningnood creëerde

Spoorboekje

Nederland heeft een tekort aan geschikte woningen van meer dan 300.000 stuks. Daarom heeft het CPB speciaal aandacht aan dit thema besteed. Het CPB-onderzoek naar het woonbeleid, aldus Groot, moet je zien „als een spoorboekje voor beleidsmakers bij het opstellen van verkiezingsprogramma’s”.

Naast reductie van de woonsubsidies stelt het CPB dat er voldoende nieuwe woningen gebouwd moeten worden om het tekort te verkleinen. Maatregelen daarvoor zijn toestemming voor meer bouwplannen en ruimte bieden voor nieuwe huizen buiten de bebouwde kom.

Het Planbureau keek ook naar beleid voor verduurzaming. Uit zijn berekeningen blijkt dat het efficiënter is om verduurzaming van huizen te stimuleren via energiebelastingen dan via woonbeleid.

Het CPB heeft bij de doorrekening geen rekening gehouden met de coronacrisis, omdat de effecten daarvan „vooralsnog lastig te bepalen zijn”. Onderzoeker Groot wijst er wel op dat de crisis het belang van timing in het woonbeleid groter maakt. „Hoewel de Nederlandse woningmarkt zich robuust toont nu de coronacrisis al enkele maanden aanhoudt, verwacht ik dat de vraag naar woningen door de coronacrisis zal dalen. Dan is het maar de vraag of je ingrijpende maatregelen, zoals afbouw van de hypotheekrenteaftrek, tijdens de crisis moet nemen.”