Opinie

Zou Mr. Rogers geschokt zijn?

Coen van Zwol De lieve, serene en ongrijpbare kindervriend Mr. Rogers is een herinnering aan het onschuldige, solidaire Amerika dat de strijd verloor. Zou hij geschokt zijn over het agressieve en gepolariseerde Amerika van nu?

Coen van Zwol

Draait Mr. Rogers zich om in zijn graf? Dat hoor je soms sinds de lieve, serene en ongrijpbare kindervriend in 2018 een postume Amerikaanse revival beleefde met hitdocumentaire Won’t You Be My Neighbor?. Hij is dan een herinnering aan het onschuldige, solidaire Amerika dat de strijd verloor. Hij zou geschokt zijn over het hectische, agressieve, gevoelsarme en gepolariseerde Amerika van nu.

Fred Rogers (1928-2003), muzikant, kinderpsycholoog en presbyteriaans dominee, gaf in tv-show Mr. Rogers’ Neighborhood vanaf 1968 Amerikaanse kleuters zijn onverdeelde aandacht en liefde. Op publieke omroep PBS, die zonder zijn optreden in het Congres in 1969 in de kiem was gesmoord. Mr. Rogers Neighborhoodwas een oase van wellevendheid, vriendelijkheid en rust. Zen-achtig traag – hij zweeg ooit een minuut om kleuters te leren hoe lang dat duurde – en primitief op het lullige af. 33 jaar en 895 aflevering lang kwam hij zingend thuis, hing zijn colbert aan een knaapje, trok een cardigan aan om dan in zijn lijzige, hypnotiserende cadans grote vragen aan te snijden: dood, scheiding, familie, vriendschap.

In de speelfilm A Beautiful Day in the Neighborhood, nu in de bioscoop, kruipt Tom Hanks – wie anders? – prachtig in de huid Mr. Rogers terwijl hij het hart van een cynische journalist ontdooit. De film is losjes gebaseerd op het profiel Can you say … hero? van journalist Tom Junod in Esquire. Junod zaagde zijn subjecten altijd vilein bij de knieën af, maar Mr. Rogers kreeg hém al snel aan de praat over zijn vader en over Old Rabbit, het knuffelkonijn dat Junod als kind bokkig uit het autoraam gooide toen hij emotioneel dichtklapte.

In Nederland kent niemand Mr. Rogers; de distributeur wist zich slecht raad met de film, die tijdens de lockdown op video on demand werd gedumpt maar nu alsnog in 21 bioscopen draait. Ik zou gaan: Tom Hanks-Mr. Rogers verandert zelfs een anderhalvemeter-bios in een warm bad.

Maar zou Mr. Rogers schrikken van de huidige VS, George Floyd, rassenrellen, Donald Trump? Hooguit teleurgesteld zijn dat er zo weinig veranderde. Mr. Rogers show debuteerde in het radeloze Amerika van 1968, toen de Vietnamoorlog bloedig piekte, Martin Luther King werd vermoord en enorme rassenrellen uitbraken. Een pandemie ontbrak er nog aan – oh wacht. In 1968 eiste de Hongkong-griep ruim 700.000 levens.

Mr. Rogers was ook toen een witte raaf met zijn ernst en openheid. Hij legde kleuters kalm de moord op Robert Kennedy uit, nam in 1969, toen er gedoe was over het weren van zwarte zwemmers in zwembaden, een voetbad met Francois Clemmons, een zwarte acteur die wijkagent speelde in zijn show. Een rol waar Clemmons eerst niet aan wilde omdat hij „een politieman de gevaarlijkste man in de wijk” vond – tot Mr. Rogers – ook zijn surrogaatvader – hem overhaalde.

Fred Rogers stemde Republikeins. Of hij daar nog welkom is? Fox Network noemde hem – monkelend – een ‘kwaadaardig genie’ omdat hij millennials tot watjes had opgevoed door ze te vertellen dat ze allemaal bijzonder zijn. Niet winnaars of losers, zoals het hoort.

Coen van Zwol is filmrecensent.