Zo’n grote groep is gevaarlijk, ook buiten

Virologie Het coronavirus is op zijn retour, maar toch was de massale demonstratie, maandag op de Dam in Amsterdam, onverstandig, zeggen virologen. „Als mensen gaan schreeuwen, ontstaan er aerosolen die dwars door de zelfgemaakte maskers heen gaan.”

Demonstranten tijdens het protest op de Dam van maandag.
Demonstranten tijdens het protest op de Dam van maandag. Foto Sem van der Wal/ANP

„Je hoeft geen viroloog te zijn om direct te beseffen dat dit helemaal verkeerd was”, zegt klinisch viroloog Menno de Jong van het Amsterdam UMC aan de telefoon. Met zorg keek hij via het nieuws toe hoe zich maandag tijdens een anti-racismedemonstratie in Amsterdam duizenden mensen verzamelden. „De Dam was echt veel te klein voor zoveel mensen in deze coronatijd. Met geen mogelijkheid konden ze zo anderhalve meter afstand houden!”

Daarmee werd een van de belangrijkste maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus overtreden. Het virus is nog niet weg; dagelijks meldt het RIVM nog iets van honderd nieuwe besmettingen. We moeten daar niet lichtzinnig over denken, vindt De Jong.

„De afgelopen maanden hebben we onze stinkende best gedaan ons als burgers zo goed mogelijk aan de afstandsregels te houden”, zegt hij. „De overheid drong aan op de eigen verantwoordelijkheid en ik merkte dat mensen dat ook serieus namen. En het heeft gewerkt; dankzij deze maatregel hebben wij in deze epidemie de druk op de IC’s in ziekenhuizen kunnen verlichten.”

Wat het precieze risico is geweest van massaal bijeenkomen op de Dam is „enorm moeilijk in te schatten”, zegt De Jong. „Het is te hopen dat al die mensen die naar de demonstratie gingen zonder klachten waren. Dat zou het risico verkleinen maar niet uitsluiten. Zichtbaar was dat een deel van de demonstranten in ieder geval een mondmasker droeg en ook dat zal het risico van besmetting beperken.”

Onaanvaardbare risico’s

Maar als mensen gaan schreeuwen, zegt De Jong, „ontstaan er aerosolen die dwars door de zelfgemaakte maskers heen gaan, en trouwens ook door de chirurgische mondkapjes. Gelukkig was de demonstratie in de buitenlucht, wat de kans op onderlinge besmetting weer verkleint.”

Virologen in Nederland zijn het erover eens dat massa-bijeenkomsten zoals deze onaanvaardbare risico’s met zich meebrengen voor een nieuwe opleving van het coronavirus in Nederland.

Viroloog Raoul de Groot van de Universiteit Utrecht zegt het in een reactie op Twitter nog net iets harder dan De Jong: „Als t.g.v. van dit bizar onverantwoordelijk gedrag, anderen die zich aan regels houden, ernstig ziek worden of zelfs overlijden, wie neemt er dan verantwoordelijkheid voor de gezondheidsschade en verloren levensjaren?”

In een toelichting per mail schrijft De Groot: „Het moge duidelijk zijn dat ik onaangenaam verrast ben, ook door de insteek van een gezagsdrager, wier voornaamste taak het is toe te zien op openbare orde en veiligheid. Dit is een bar slecht signaal dat uitnodigt om het allemaal niet al te serieus meer te nemen. ”

Afgrijzen

Diezelfde boodschap heeft Ernst Kuipers, van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Volgens hem heeft ook ziekenhuispersoneel maandag „met afgrijzen” naar de demonstratie gekeken, zo zei hij deze dinsdag. „Het ging om 5.000 mensen vanuit het hele land die langdurig dicht bij elkaar stonden en de meeste omstanders niet direct kennen. De kans is zeer reëel dat er mensen met corona waren. En de kans dat zij dat hebben overgedragen is ook zeer reëel”, aldus Kuipers.

Het lastige is, zegt klinisch viroloog De Jong, hoe gaan we ooit vaststellen of dit goed of fout is gegaan? „Er zijn mensen uit heel Nederland op die demonstratie geweest. Dus als zij het virus hier hebben opgelopen zullen zij het over het hele land verspreiden. Dat zal moeilijk te volgen zijn. Het bronnen- en contactonderzoek van positief geteste mensen kan hooguit de informatie opleveren dat ze een paar weken daarvoor op de demonstratie in Amsterdam zijn geweest. Maar dan weten we nog niet bij wie zij dicht in de buurt zijn geweest. De veelbesproken app had daar misschien wel informatie over gegeven.”