Opinie

Wordt er gefilmd dan is het devies: Cover Your Ass

Politiegeweld De beelden van politiegeweld spreken boekdelen – en vervolgens verandert er niets. Camera’s zijn nuttig, maar ze leiden tot een te beperkt begrip van racisme, stelt vast.
Een ‘die-in’ bij een vreedzaam protest tegen de dood van George Floyd.
Een ‘die-in’ bij een vreedzaam protest tegen de dood van George Floyd. Foto Seth Herald / AFP

De recente gruwelijke politiemoord in Minneapolis waarbij George Floyd om het leven kwam, laat wederom zien dat incidenten eigenlijk geen incidenten zijn. Wie nu nog spreekt van rotte appels binnen de politiedepartementen in de VS miskent het systematische karakter van racisme en geweld. Voortdurende protesten in verschillende Amerikaanse steden, de snelle vervolging van de moordenaar en de financiële steun voor activisten stemt hoopvol: misschien kan er deze keer wel wat veranderen. Maar is het genoeg om verder te komen dan een individuele veroordeling en financiële compensatie voor slachtoffers?

Zonder de camerabeelden van de moord op Floyd waren er waarschijnlijk geen protesten gekomen. De witte knie in blauw uniform op de keel van de zwarte man op de grond visualiseert de ongelijkheid en de spanning in de VS – als zoveel andere camerabeelden al eerder deden. Sinds Rodney King, die in 1991 mishandeld werd door politieagenten in Los Angeles, is het ‘bewijs’ voor politiegeweld en racisme nu ook in beeld terug te zien. Bewijs tussen aanhalingstekens, want doorgaans leiden zulke beelden niet tot de verwachte vervolging, laat staan veroordeling. Slachtoffers blijven gedesillusioneerd achter: hoe konden deze beelden nou niet overtuigend genoeg zijn? Hoewel activisten en politici roepen om meer camera’s, waaronder zogenoemde bodycams voor politieagenten, blijft het gewenste effect vaak uit. En als het dan wel leidt tot vervolging, blijft het vaak bij een (milde) straf voor een agent en een financiële compensatie voor nabestaanden.

Bring ’em on

Hoewel camera’s een belangrijke rol spelen in de mobilisatie van en steun voor progressieve veranderingen, spreken beelden niet voor zich. Tijdens mijn onderzoek in Miami naar de relatie tussen politie en burgers viel het mij op hoe beiden camera’s gebruikte. „When I tell that motherfucker to take a seat, eight fucking times, and he doesn’t do it, and I have to force him down, what’s he going to do? Everything will be on tape”. De agent van het Miami Police Departement (MPD) zwaaide met zijn armen. „Bring ’em on”, riep hij. Bodycams zouden zijn kant van het verhaal alleen maar ondersteunen. Zijn antwoord betekent dat er altijd een andere interpretatie van videomateriaal mogelijk is, volgens welke de politieagent wel volgens protocol handelde en het juiste deed.

Racisme is niet opgelost als politiegeweld wordt gefilmd

Daarnaast bestaat het gevaar dat camera’s leiden tot een beperkt begrip van racisme en politiegeweld. Een begrip dat draait om individuele schuld en de institutionele kant onderbelicht laat. Ongetwijfeld zal de veroordeling van Derek Chauvin voor de dood van George Floyd een noodzakelijk begin voor gerechtigheid zijn. Maar die individuele veroordeling en de afschuw van Chauvin leiden ook af van de structurele omstandigheden waar politiegeweld een dagelijkse uiting van is. Racisme is niet opgelost als politiegeweld wordt gefilmd en individuele agenten worden aangeklaagd – zwarte inwoners moeten zich ook zonder camera veilig voelen.

Knie in zijn nek

Andere politieagenten stonden erbij en keken ernaar toen Chauvin zijn knie op de nek van Floyd drukte. Het deed mij denken aan wat de Miami Police Department-instructeur nieuwe agenten op het hart drukte tijdens een rondleiding in een buurt met voornamelijk zwarte inwoners: Cover Your Ass. Als je een collega iets fout ziet doen, neem dan afstand, zorg dat je zelf niet betrokken raakt. Het CYA-protocol en de angst om juridisch – niet zozeer moreel – iets fout te doen, laat zien dat wat in de weg staat van structurele veranderingen niet exclusief een probleem van de politie is, maar ook een gevolg van een vergaande individualisering en juridificering van schuld en daderschap.

Lees ook: Politiegeweld bestrijden met video: ‘Film dit!’

Trump Tower

Camerabeelden van politiegeweld sturen de discussie over politiegeweld doorgaans richting hervormingen en rechtmatig optreden. Dit heeft echter tot nu toe het geweld vooral gelegitimeerd en gereduceerd tot een juridisch probleem van de politiedepartementen en de VS. In de protesten tegen het politieke en sociale systeem waarbinnen de dodelijke ongelijkheid tussen wit en zwart blijft bestaan, richten inwoners zich op de politie, op de Trump Tower, op CNN, en op luxueuze winkels. Dat illustreert de omvang en complexiteit van institutioneel racisme.

Laat gerechtigheid daarom niet ophouden bij vervolging, loze hervormingen en politietrainingen, maar beginnen met de erkenning van white supremacy. Dit houdt in dat gekeken moet worden naar de politieke invloed op wetshandhaving en politieoptreden, en naar de manier waarop geweld tegen zwarte inwoners wordt gelegitimeerd als ‘noodzakelijke bescherming’ van individuele vrijheid. Institutioneel racisme is een collectief probleem, zo moet het begrepen worden. Gerechtigheid, ook voor Floyd, moet meer zijn dan een veroordeling.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.