Hulpgeld op: Jemenieten lijden honger

Oorlog in Jemen Het door oorlog verwoeste Jemen kan niet zonder buitenlandse hulp. Maar die droogt op. „En dan komt de coronacrisis er nog eens bij.”

In de stad Aden grijpt corona om zich heen en is er waterschaarste.
In de stad Aden grijpt corona om zich heen en is er waterschaarste. Foto Saleh Al-Obeidi/AFP

De meeste Jemenieten lijden in stilte, ver van televisiecamera’s of andere media die hun leed kunnen overbrengen. Vrijwel onopgemerkt door de buitenwereld deelt het Wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties sinds maart aan twaalf miljoen Jemenieten nog maar de helft uit van zijn aanvankelijke voedseldonatie. Niet omdat de Jemenieten het nu zelf wel kunnen rooien, maar omdat het WFP domweg geen geld meer heeft om ze van voedsel te voorzien. Honger is hun deel.

„In de hoofdstad Sana’a waar ik werk, zie je nog niet van die skeletten over straat lopen, al zijn er wel veel bedelaars, vooral vrouwen en kinderen”, zegt Jacqueline Parlevliet, die al drie jaar voor de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR in Jemen zit, „maar in opvangkampen voor ontheemden zijn die er wel.” Jemen telt op het moment 3,6 miljoen ontheemden.

Gezondheidswerkers naar huis

Niet alleen het WFP heeft dringend geld nodig. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zag zich kort voor de coronapandemie in april Jemen bereikte, genoopt tienduizend lokale gezondheidswerkers naar huis te sturen. Er was geen geld meer voor. „De aandacht van de wereld is afgeleid”, waarschuwde Richard Brennan, directeur noodhulp van de WHO in de regio tegenover persbureau AP, „en dit zijn de kwetsbare onder de meest kwetsbare mensen op deze planeet.”

„Wij steunen een miljoen ontheemde Jemenieten met een beetje cash, zodat ze eten kunnen kopen”, vertelt Parlevliet telefonisch. „Maar als er niet snel meer geld beschikbaar komt, zullen we dat UNHCR-programma nog in juni moeten stoppen. En dat geldt voor veel andere hulpprogramma’s van de VN ook.”

Veel hing af van een grote virtuele donorconferentie die dinsdag door de VN zelf samen met Saoedi-Arabië was georganiseerd. Dat de Saoediërs ook als gastheer optraden stak overigens velen, omdat het land door critici verantwoordelijk wordt gehouden voor veel van de verwoestingen en de humanitaire nood in Jemen. In 2015 besloot Riad gewapend te interveniëren om president Hadi, die door Houthi-rebellen uit Sana’a was verdreven, weer in het zadel te helpen. Het heeft sindsdien massaal gebombardeerd.

3,5 miljard dollar nodig

De VN hopen dit jaar voor 3,5 miljard dollar aan hulp te bieden in Jemen. Tot dinsdag was echter nog maar 474 miljoen dollar binnengehaald. Op de conferentie werd nog eens voor 1,35 miljard dollar toegezegd, vooral dankzij bijdragen van Saoedi-Arabië en de VS. Niet genoeg om veel programma’s voort te zetten. „Alles beneden 1,6 miljard dollar zal tot rampzalige bezuinigingen op de operatie leiden”, had Lise Grande, de VN-coördinator voor de humanitaire hulp aan Jemen, eerder gezegd tegen persbureau Reuters.

„Wie zich vorig jaar nog kon redden, kan dat nu vaak niet meer”, zegt Parlevliet. „Er zijn zo veel crises tegelijk in Jemen. Een voedselcrisis, een veiligheidscrisis, een gezondheidscrisis en dan is er ook nog ongelooflijk veel regen gevallen de laatste tijd die de weinige waardevolle spullen van mensen heeft weggespoeld. Het houdt niet op en dan komt daar ook nog eens de coronacrisis overheen.”

Het officiële aantal besmettingen en doden in Jemen is nog laag maar dat komt ook omdat er bijna niet wordt getest op corona. Vooral in het zuiden, met name in Aden en omgeving, grijpt het virus snel om zich heen. De hulporganisatie Artsen zonder Grenzen meldde maandag dat de ziekenhuizen in Aden zo vol zijn dat nieuwe coronapatiënten moeten worden geweigerd.

„Veel Jemenieten maken zich zorgen over het virus”, zegt Parlevliet. „Ziektes als cholera, dengue en malaria kennen ze, maar dit virus niet. Veel Jemenieten zijn ook bang te worden gestigmatiseerd als ze het zouden hebben en houden het daarom mogelijk stil als ze denken besmet te zijn.”

Dit artikel in woensdagochtend gactualiseerd