Reportage

De corona-uitbraak bij het vleesbedrijf Vion raakt arbeidsmigranten én toerisme

Coronabesmettingen De economie in Groenlo draait op vlees en toerisme. Nu staat slachterij Vion ter discussie. Daar lijdt ook het toerisme onder.

De slachterij van Vion in Groenlo moest de deuren sluiten toen 157 van 657 medewerkers positief testten op corona.
De slachterij van Vion in Groenlo moest de deuren sluiten toen 157 van 657 medewerkers positief testten op corona. Foto Vincent Jannink/ANP

Voor een slachterij die net de deuren heeft moeten sluiten, is het deze donderdag 28 mei nog behoorlijk druk bij Vion in Groenlo. De parkeerplaats staat nagenoeg vol, en het ene na het andere plukje medewerkers komt naar buiten om – mondkapjes af – te roken en bij te praten. De slachterij moest op last van de overheid de deuren sluiten toen 157 van 657 medewerkers, onder wie veel Polen en Roemenen, positief testten op corona. De afdeling waar, vooral door Nederlanders, vlees wordt verwerkt en verpakt, is evenwel nog in bedrijf.

Volgens wethouder Marieke Frank (omgeving, economie en toerisme, CDA) laat dit zien dat er „zeker niet alleen arbeidsmigranten” werken. „Sterker, Vion is in de gemeente Oost-Gelre de grootste werkgever.” En indirect is het belang van de slachterij volgens haar nog vele malen groter. „Dit is een gebied met grote varkenshouderijen, maar op de industrieterreinen hier vind je ook veel innovatieve agro-industriële bedrijven. Voor koeling bijvoorbeeld, of transport. De hele keten – van dier tot supermarkt – is hier aanwezig.”

Johnny Cuppers is zo’n ondernemer uit de lokale agro-industrie. Volgens hem laat de sluiting van Vion vooral zien dat „men weer een stok heeft gevonden om de veehouderij mee te slaan”. Dit sentiment speelt vaker op als je in Groenlo naar de tijdelijke sluiting van Vion vraagt. Het gevoel kop van Jut te zijn leeft hier sterk, ver van Den Haag waar de regels gemaakt worden.

Cuppers begrijpt best dat wie ziek is, twee weken in quarantaine moet. „Maar waarom moet dan de hele slachterij dicht? Dat zouden ze nooit doen als zoiets bij de Jumbo gebeurd was. Dan waren de zieke medewerkers naar huis gestuurd, maar was de zaak gewoon open gebleven.”

Volgens hem is er nog veel te weinig bekend over het virus om zulke drastische maatregelen te rechtvaardigen. „Bovendien, aan de hygiëne kan het niet liggen, want er is geen plek waar zo op hygiëne wordt gelet als een slachthuis. Verder zijn medewerkers die met elkaar in één huis wonen in hetzelfde busje naar de slachterij gebracht. Dus dat kan het ook niet wezen.”

Naar de precieze bron van de besmetting blijft het gissen. „Misschien zijn ze wel bij een andere werkgever besmet geraakt en kwam het virus zo Groenlo binnen”, oppert Sandra Siebelink, werkzaam bij de lokale VVV. „Sinds in het nieuws kwam dat hier een besmetting zou zijn, kwamen bezorgde telefoontjes bij ons binnen. Vervelend, want Vion ligt veilig buiten de muren van de vestingstad. Als je hier Grolse wanten of het Flamingopark wilt bekijken, of je in de Slag om Groenlo wilt verdiepen, hoef je daar niets van te merken.”

Annuleringen

Directeur Edwin Bomers van Marveld Recreatie, verhuurder van vakantieaccommodatie, zegt dat het nieuws over de coronabesmetting voor „tientallen annuleringen” heeft gezorgd en mensen heeft weggehouden. „Normaal zitten we met Pinksteren helemaal vol, nu was dat bepaald niet zo. Consumenten zijn angstig.”

Als zijn vakantiepark vol zit, neemt de populatie van Groenlo, 10.000 inwoners, met liefst 3.500 bezoekers toe. Daarmee is Marveld de andere grote speler in de lokale economie.

Bomers heeft „flink” gebaald van de situatie bij de slachterij. „En dan vooral van de berichtgeving daarover.” De timing had voor zijn bedrijf niet slechter kunnen zijn. „Hoewel we open mochten zijn, kozen we er zelf voor om tot 28 april helemaal dicht te blijven. Want een vakantiepark waar je niets mag doen, dat is geen volwaardig vakantiepark, vinden wij. En dan mág je eindelijk weer open, nadat je 35.000 euro hebt geïnvesteerd om het park in elk geval op het oog klaar voor corona te maken – krijg je zo’n nieuwshype er nog eens gratis bij.”

Bomers hekelt vooral het bericht dat er „ruim 150 besmettingen in Groenlo” zouden zijn. „Terwijl die knapen vrijwel allemaal over de grens in Duitsland wonen, of anders elders in de regio. Voor hen is het inrijden, uitbenen en dan gauw weer naar huis.”

Polenhotel

In de lokale politiek gaan al een paar jaar stemmen op om de huisvesting voor arbeidsmigranten lokaal te regelen. Een plan van Vion uit 2016 om op het voormalige fabrieksterrein van brouwerij Grolsch een appartementencomplex te bouwen – het Polenhotel, in de volksmond – hield de gemeenteraad volgens wethouder Frank tegen. „Dit type arbeidsmigranten wil zelf het liefst zo min mogelijk aan huisvesting uitgeven. Als je dan honderden mensen moet huisvesten, is dat een hele opgave. Dat kun je alleen met z’n allen doen. Uiteindelijk was er te weinig draagvlak voor bij omwonenden en daardoor uiteindelijk ook in de politiek en bij de ontwikkelaar. Men vreesde voor overlast”, zegt ze.

Volgens PvdA-fractievoorzitter in de gemeente Oost Gelre Richard Klein Tank is destijds te weinig naar alternatieven gekeken. „Zo’n concentratie van mensen op één plek lijkt ons geen goed idee. We zien liever kleinschalige woonlocaties in de wijken. Dan kunnen die mensen ook integreren, net als ooit de Marokkaanse gemeenschap die hier in de voorloper van het huidige slachthuis werkte.”

Het ingewikkelde is dat de agro-industrie het hier voor het zeggen heeft

Richard Klein Tank PvdA

Als lid van de oppositie wacht hij nu op een nieuwe beleidsnota van het college over de huisvesting van de arbeidsmigranten. Die zou na de coronabesmetting versneld worden opgesteld. Hij verwacht er weinig van: „Het ingewikkelde is dat de agro-industrie het hier voor het zeggen heeft. En CDA en VVD, vanouds de machthebbers, luisteren uiteindelijk naar deze bedrijven.”

Volgens Klein Tank drukt de kwestie rond besmette medewerkers „ons met de neus op de feiten”. De slechte werkomstandigheden en huisvesting kwamen hierdoor opnieuw in de publieke aandacht. „Die bedrijven opereren in een internationale markt, waarin uiteindelijk de prijs allesbepalend is. Waar de landelijke politiek, minister Schouten [Landbouw, ChristenUnie] voorop, aandringt op een ander type landbouw, terug naar de jaren 50 en natuurinclusief, bewegen die bedrijven juist een andere kant op. Zo wil ook de grootste mestverwerker van Nederland [RMS] zich hier vestigen.”

De aanwezigheid van zowel vleesindustrie als toerisme brengt vestingstad Groenlo, en de bredere regio, soms in een spagaat. Profileer je jezelf als vakantieparadijs, met hoogwaardige natuur, of als vleeskoninkrijk, met hoogwaardige agro-industrie? De gemeente zet in op beide, maar erkent bij monde van wethouder Frank dat het romantische beeld dat de toerist van de regio heeft, haaks staat op de grootschalige voedselproductie in de streek. „Zelfs bedrijven die van oorsprong in andere economische sectoren werkzaam waren, hebben zich tot mondiale spelers ontwikkeld, met machines voor voedselproductie en geavanceerde koelsystemen. Ook de maakindustrie staat hier goeddeels in het teken van voedsel.”

Vakantiepark Marveld doet er alles aan om de problematiek uit de regio bij zijn gasten weg te houden. „Die komen hier juist om vakantie te vieren, niet om wéér te moeten nadenken over de anderhalvemetersamenleving of de omstandigheden in het slachthuis.”

In Bomers’ eigen vakantiepark zul je dan ook geen arbeidsmigranten aantreffen. Ook niet als de gemeente of Vion om huisvesting verzoekt. „Natuurlijk, er is de verleiding om in het laagseizoen je park zo alsnog vol te krijgen. Maar uiteindelijk creëer je daarmee je eigen imagoprobleem. Laten we eerlijk zijn: je wilt met je gezinnetje niet op vakantie naast een huis vol dronken Polen. Huisvesting voor arbeidsmigranten is belangrijk, maar moet toch echt ergens anders.”

Lees ook over de ervaring van arbeidsmigrant Krzysztof Nicinski: ‘de huismeester zei dat ik moest oprotten