De Duitse actrice Nina Hoss over acteren in tijden van corona: „Het ligt in onze natuur om elkaar te ontmoeten, niet om elkaar uit de weg te gaan.”

Still uit 'Das Vorspiel'

Interview

Actrice Nina Hoss: ‘Vrouwenrollen die ik niet helemaal begrijp interesseren me het meest’

Nina Hoss Denk aan een mix tussen ‘Whiplash’ en ‘La pianiste’: een muziekleraar die zowel tiranniek als faalangstig is. Actrice Nina Hoss wilde haar spelen omdat ze dacht: „Wie is deze vrouw?”

Het arthousepubliek kent haar als de muze van regisseur Christian Petzold, met wie ze een aantal van zijn sterkste films maakte: vrouwenportretten zoals thriller Yella (2007), DDR-romance Barbara (2012), en post-Auschwitz-drama Phoenix (2014). Complexe liefdesverhalen over personages die ergens in het schemerland tussen dood en leven, op een kruispunt in de geschiedenis staan, zichzelf moeten vinden, hervinden en heruitvinden. Bij het grote publiek is ze vast en zeker opgevallen in tv-serie Homeland als de koelbloedige Duitse agente Astrid en liefdesrivale van Carrie Mathison; en hopelijk ook in Anton Corbijns A Most Wanted Man (2014), tegenover Philip Seymour Hoffman in een van zijn laatste rollen. En als Alfred Hitchcock nog had geleefd dan had hij haar vast en zeker ook willen casten, omdat ze als geen ander in staat is om op hetzelfde moment angst en verlangen te spelen.

We bellen met Nina Hoss (1975) vlak voordat in Duitsland en Nederland de coronamaatregelen worden versoepeld, en al tijdens de eerste minuten van ons gesprek gaat het naar aanleiding van het virus over hoe contra-intuïtief alle maatregelen zijn, hoe ‘acteren’, hoe handelen, diep verbonden is met ons wezen als mens. De dag ervoor is ze met haar partner, muziekproducent Alex Silva met wie ze in Berlijn woont, voor het eerst weer naar buiten gegaan om met vrienden af te spreken. „Het beangstigende is dat we ons misschien iets te goed aanpassen. Ik ben benieuwd hoe we op de lange termijn als mensen uit deze crisis tevoorschijn komen. Het ligt in onze natuur om elkaar te ontmoeten, niet om elkaar uit de weg te gaan. Alles, liefde, drama, nieuwe inzichten, ligt in die ontmoeting besloten.”

Acteren is ook een vorm van ontmoeten denkt Hoss. Van een acteur met een personage. Van een publiek met karakter waar soms de acteur doorheen schemert. Van de toeschouwer met zichzelf en zijn eigen onbewuste woelingen. Vanaf deze week is ze te zien als vioollerares Anna in Das Vorspiel van regisseur Ina Weisse. Een vrouw die worstelt met aan de ene kant extreem perfectionisme en aan de andere kant impulsief is en een enorme drang heeft om zich van sociale normen te bevrijden. Toen ze voor de eerste keer het scenario had gelezen dacht Hoss: „Deze vrouw snap ik niet helemaal. Wat beweegt haar? Ze intrigeerde me. Scènes zoals aan het einde als ze bij een auditie op haar student wacht en dan haar minnaar in het trappenhuis van het conservatorium vraagt haar borst vast te pakken. Of zoals ze samen in de keuken naar de oven zitten te kijken tot de kip gaar is, en ze dan haar levensgeschiedenis begint te vertellen. Zoiets had ik nog nooit gezien. Ze is aan de ene kant zo vrij en ongedwongen, en aan de andere zo geremd. Vrouwenrollen die ik niet helemaal begrijp interesseren me het meest. Hun backstory uitpluizen is een soort puzzel waarmee voor mij het acteren begint.”

Opgegroeid in het theater

Als er één rode draad door haar rolkeuzes loopt dan is het wel dat ze personages speelt die ofwel het zwijgen is opgelegd, of die zich eenvoudigweg niet kunnen uitdrukken door sociale of psychologische remmingen. Dat geldt althans voor haar films, op het toneel is ze dol op verbale rollen. Als dochter van een actrice is ze in het theater opgegroeid. Ze stond met veertien jaar al op de planken: „Mijn interesse in spelen begon met mijn interesse in taal.” Maar: „Ik geloof sowieso dat de meeste mensen nooit precies zeggen wat ze denken of willen zeggen. Misschien zelfs wel dat het onmogelijk is om dat ooit te doen. Voor een acteur is dat eindeloos inspirerend. Voordat iemand iets niet zegt, ergens niet op ingaat, geen antwoord geeft, gebeurt er in zijn hoofd enorm veel. Elk zwijgen, zeker van een acteur die een figuur neerzet, is een beslissing.”

Lees ook de recensie van ‘Das Vorspiel’: Kille muziekmachines in onopgesmukte stijl

Bovendien vindt ze zwijgen filmischer: „In een film voer je een dialoog met de camera, en dat gaat allemaal over kijken. Over blikken. Dat heb ik ook ontdekt door het werken met Petzold, die de rollen zo voor mij had geschreven. Zijn scenario’s zaten vol gaten die ik als acteur moest opvullen met mijn kennis over die figuur. Met hun angsten, hun verlangens. Hij plaatste die personages in een compressiekamer waaruit ze zich moesten bevrijden. Dat is voor Anna niet anders. Al is ze aan het einde van de film nog steeds een beetje een mysterie voor mij. Als feminist hoop ik dat het haar is gelukt, maar er zal veel discussie zijn over wat haar nu precies drijft.”